Grupa naTemat

Niedożywienie będzie coraz poważniejszym problemem Polaków

Według WHO niedożywienie należy do jednych z najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia publicznego na całym świecie
Według WHO niedożywienie należy do jednych z najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia publicznego na całym świecie Fot. Shutterstock/KN
Polskie społeczeństwo starzeje się. Stopniowo będzie przybywało w nim ludzi powyżej 70. roku życia. Połowa tej grupy będzie zagrożona problemem niedożywienia. Taki sam kłopot czeka też inne, starzejące się społeczeństwa krajów wysokorozwiniętych. Jak to możliwe?

Nie ilość, a jakość spożywanego jedzenia odegra już w niedługiej przyszłości kluczową rolę w profilaktyce zdrowia osób starszych.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) niedożywienie należy do jednych z najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia publicznego na całym świecie. Na niedożywienie w szczególności narażeni są właśnie seniorzy. Zwalczanie tego zjawiska to jedno z najistotniejszych wyzwań starzejących się społeczeństw. Szacuje się, że w latach 2030–2060 Polska stanie się najstarszym pod względem demograficznym państwem w Europie. European Society for Clinical Nutrition and Metabolism (ESPEN) niedożywienie klasyfikuje jako stan, który jest wynikiem braku wchłaniania lub spożywania substancji żywieniowych. Jeśli utrzymuje się przez dłuższy czas, wówczas prowadzi do zmiany składu ciała, upośledzenia fizycznej i umysłowej funkcji organizmu oraz wpływa niekorzystnie na proces leczenia. Ważne jest zatem, by nie tylko jeść, ale właściwie się odżywiać.

– Pełnowartościowa dieta jest niezbędna do zachowania witalności i dobrego zdrowia seniorów. Choć liczba kalorii potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania zmniejsza się wraz z wiekiem, to jednak proporcje składników odżywczych pozostają niezmienne. Skutki nieodpowiedniej diety mogą być poważne, dlatego warto zainteresować się, czy u starszych osób, znajdujących się pod naszą opieką, nie pojawiają się objawy niedożywienia – radzi Aneta Kościołek, dietetyk z Kliniki Szafirowa, biotechnolog, specjalista ds. zdrowia publicznego. – Jeśli zaobserwujemy niepokojące symptomy, warto taką osobę zachęcać do wprowadzenia zmian w diecie – między innymi do spożywania większych ilości owoców i warzyw, nabiału i chudego mięsa. Poza tym warto skonsultować swoje wątpliwości z lekarzem – dodaje.

Niedożywienie… A dokładnie?
Wyróżnia się dwa typy niedożywienia: ilościowe i jakościowe. Pierwsze występuje wtedy, gdy nie zapewnia się organizmowi odpowiedniej ilości pożywienia. Z drugim mamy do czynienia wówczas, gdy w codziennej diecie nie dostarczamy organizmowi wystarczającej ilości mikro- i makroskładników.

– Ryzyko niedożywienia jakościowego u seniorów jest ogromne. Zmiany fizjologiczne w przewodzie pokarmowym, będące konsekwencją starzenia się organizmu, wpływają na zmniejszenie wchłaniania wielu składników pokarmowych. Dodatkowo, niektóre leki powodują utratę apetytu i ograniczenie przyswajania cennych substancji odżywczych – ostrzega dr n.med. Łukasz Drozd, założyciel i szef sosnowieckiego szpitala Nutrico, specjalizującego się w sporządzaniu mieszanek do żywienia pozajelitowego; orędownik i promotor leczenia żywieniowego.

Paradoks sylwetki
Wśród krajów bogatej Europy nie jest rzadkością, że osoby starsze mogą być jednocześnie otyłe i… niedożywione. Chodzi tu bowiem przede wszystkim o to, czy wraz z pokarmem senior jest w stanie przyswajać niezbędne dla zdrowia składniki odżywcze. Częściej problem niedożywienia dotyka osoby starsze przebywające w szpitalach i domach opieki społecznej, niż te przebywające w warunkach domowych, a także – co dość oczywiste - ludzi przewlekle chorych, m.in. na raka, choroby neurologiczne i psychiczne, endokrynologiczne oraz choroby przewodu pokarmowego. Ogromny wpływ na samo zjawisko ma również dobra lub zła kondycja psychiczna seniora.

– Aż połowa osób po 70. roku życia jest w jakimś stopniu niedożywionych. Ma to ogromny wpływ na jakość ich życia, zachorowalność i czas ewentualnego powrotu do zdrowia – mówi dr Łukasz Drozd ze szpitala Nutrico. - Znaczny wzrost niedożywienia obserwuje się zwłaszcza u osób po 90 roku życia.


Ocena stanu odżywienia – test SGA
Ryzyko niedożywienia można dość łatwo ocenić, nawet w domowych warunkach. Służy temu tzw. ocena stanu odżywienia. Od 1 stycznia 2012 r. jest ona obowiązkowym badaniem, któremu powinien być poddany na przykład każdy pacjent przyjmowany do szpitala. Dla własnego użytku – jeśli chcemy się upewnić, co do stanu seniora, którym się opiekujemy, można wykonać tzw. test SGA (dostępny m.in. na stronie internetowej nutrico.com.pl), będący rodzajem wywiadu medycznego. Test ten warto wykonać zwłaszcza w przypadku osób przewlekle chorych. Jeśli wynik testu wykaże, że osoba badana objęta jest ryzykiem niedożywienia, dobrze wówczas skontaktować się z lekarzem.

– W przypadku stwierdzenia niedożywienia, należy podjąć jak najszybszą interwencję żywieniową. Czasami wystarczy jedynie zwiększyć liczbę kalorii lub spożywać więcej pokarmów bogatych w mikro- i makroelementy, takich jak choćby fosfor, potas, wapń czy sód. W leczeniu szpitalnym często jednak bywa tak, że konieczne jest wprowadzenie żywienia klinicznego. W tym ostatnim przypadku niezbędne będzie stosowanie doustnych suplementów pokarmowych (tzw. diet przemysłowych) albo żywienia do- lub pozajelitowego – wyjaśnia dr Łukasz Drozd ze szpitala Nutrico.

Nie tylko choroby przyczyniają się do niedożywienia
Zmiany fizjologiczne, zachodzące w organizmie wraz z wiekiem i nieodpowiedni do potrzeb seniora jadłospis są sprzymierzeńcami niedożywienia. Z czynników fizjologicznych należy wymienić zmiany endokrynologiczne i neurologiczne, a także zmiany w funkcjonowaniu przewodu pokarmowego, zmniejszone wydzielanie enzymów trawiennych, trzustkowych i śliny, spadek masy mięśniowej i motoryki przewodu pokarmowego, zanik kubków smakowych i nieprawidłowy stan uzębienia.

– Objawy towarzyszące infekcjom, przeziębieniom lub grypie, tj. gorączka czy biegunka, stanowią częstą przyczynę braku łaknienia. Osoby starsze, zwłaszcza unikające spożywania pokarmów, mają słabszą odporność, która sprzyja infekcjom bakteryjnym i wirusowym. Kilkudniowe ograniczenie spożywania posiłków zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia niedożywienia. Zapotrzebowanie kaloryczne u osób powyżej 60. roku życia wynosi około 2000 kcal – dla kobiet i około 2200 – dla mężczyzn. Ważne jest, by osoby starsze spożywały posiłki pokrywające w pełni ich zapotrzebowanie na składniki odżywcze, takie jak białko, wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, wapń, żelazo, witaminy C i E – mówi Aneta Kościołek, dietetyk z Kliniki Szafirowa.

Wyzwanie przyszłości

Za niedożywienie u seniora odpowiedzialność mogą ponosić także czynniki ekonomiczne: niski dochód, psychologiczne: stres, depresja lub apatia oraz społeczne: samotność.
Niedożywienie może dodatkowo prowokować problematyczne zachowania u seniora - pogarsza zdolność do samodzielnego jedzenia, obniża dobre samopoczucie oraz może upośledzać funkcjonowanie psychospołeczne. Niedożywiony senior traci zdolności adaptacyjne i najczęściej przestaje interesować się otaczającym go światem.

Problem – w obliczu zachodzących w Europie, w tym w Polsce, zmian demograficznych - jest więc palący. Walka z niedożywieniem seniorów, rozumianym tu bynajmniej nie jako brak pokarmu, ale brak odpowiednich składników odżywczych w organizmie, spowodowany takimi czynnikami jak przewlekłe choroby czy dysfunkcje zdrowotne wynikające ze starości, stanie się jednym z kluczowych wyzwań dla naszego społeczeństwa i środowisk medycznych

Artykuł powstał we współpracy z Nutrico.

POLUB NAS NA FACEBOOKU

ZOBACZ TAKŻE:
WIĘCEJ NA TEMAT:
ZdrowieJedzenie
Skomentuj