<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
	<channel>
		<title><![CDATA[naTemat.pl - Historia]]></title>
		<description><![CDATA[Najnowsze artykuły i wpisy blogerów w kategorii Historia w naTemat.pl]]></description>
		<link>https://natemat.pl/c/139,historia</link>
				<generator>natemat.pl</generator>
		<atom:link href="https://natemat.pl/rss/kategoria,139,historia" rel="self" type="application/rss+xml" />
		<atom:link rel="hub" href="https://pubsubhubbub.appspot.com/" xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" />
			<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/658027,elegancki-morderca-z-krakowa-wladyslaw-mazurkiewicz-zabijal-z-usmiechem-dla-pieniedzy</guid><link>https://natemat.pl/658027,elegancki-morderca-z-krakowa-wladyslaw-mazurkiewicz-zabijal-z-usmiechem-dla-pieniedzy</link><pubDate>Sat, 20 Jun 2026 20:02:02 +0200</pubDate><title>Elegancki morderca z Krakowa. Władysław Mazurkiewicz zabijał z uśmiechem dla pieniędzy</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/elegancki-mezczyzna-na-tle-krakowa-60ooueep-1000x1000x0x0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />Władysław Mazurkiewicz, znany jako "Elegancki morderca" lub "Piękny Władek", to jedna z najmroczniejszych i najbardziej fascynujących postaci powojennej polskiej kryminalistyki. Był seryjnym mordercą, który działał w Krakowie w latach 1940–1955. Zupełnie nie pasował do stereotypu brutalnego bandyty.]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/elegancki-mezczyzna-na-tle-krakowa-60ooueep-1500x0x0x0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/elegancki-mezczyzna-na-tle-krakowa-60ooueep-1500x0x0x0.jpg" medium="image"><media:title type="html">Historia Władysława Mazurkiewicza, &quot;eleganckiego mordercy&quot; z Krakowa</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/441916,niezwykla-historia-wasilija-archipowa-radziecki-zolnierz-powstrzymal-nuklearna-zaglade</guid><link>https://natemat.pl/441916,niezwykla-historia-wasilija-archipowa-radziecki-zolnierz-powstrzymal-nuklearna-zaglade</link><pubDate>Tue, 12 May 2026 15:09:13 +0200</pubDate><title>Niezwykła historia Wasilija Archipowa. Radziecki żołnierz powstrzymał nuklearną zagładę</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/a3b85633b30016c3ed024209d5c873a9,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />Wasilij Archipow to człowiek, o którym rosyjska historia milczy, a szkoda, bo to mężczyzna, który w 1962 roku zapobiegł nuklearnej katastrofie. Dziś, 60 lat po tym, jak jego czyny ocaliły świat, przypominamy jego historię.]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/a3b85633b30016c3ed024209d5c873a9,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/a3b85633b30016c3ed024209d5c873a9,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html">Wasilij Archipow</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/652936,film-z-pogrzebu-jozefa-pilsudskiego-wyplynal-po-91-latach-7-minut-dowodem-historii</guid><link>https://natemat.pl/652936,film-z-pogrzebu-jozefa-pilsudskiego-wyplynal-po-91-latach-7-minut-dowodem-historii</link><pubDate>Tue, 12 May 2026 00:51:27 +0200</pubDate><title>Film z pogrzebu Józefa Piłsudskiego wypłynął po 91 latach. 7 minut dowodem historii</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/882dc666cda96b94604f6b8b96aad8e1,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />91 lat po śmierci Józefa Piłsudskiego światło dzienne ujrzał nieznany dotąd film z pogrzebu marszałka w Krakowie. 7-minutowe nagranie, które jest gratką nie tylko dla miłośników historii, trafiło do Narodowego Archiwum Cyfrowego. "To historia widziana oczami świadka, a nie obiektywem instytucji" – podkreśla NAC.]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/882dc666cda96b94604f6b8b96aad8e1,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/882dc666cda96b94604f6b8b96aad8e1,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html">Narodowe Archiwum Cyfrowe pokazało niepublikowany dotąd  film z pogrzebu Marszałka Piłsudskiego w 1935 roku</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/648529,rusza-zbiorka-na-wyjatkowa-sale-chcemy-ocalic-pamiec-i-nadac-jej-nowy-sens</guid><link>https://natemat.pl/648529,rusza-zbiorka-na-wyjatkowa-sale-chcemy-ocalic-pamiec-i-nadac-jej-nowy-sens</link><pubDate>Fri, 10 Apr 2026 23:00:02 +0200</pubDate><title>Rusza zbiórka na wyjątkową Salę. &quot;Chcemy ocalić pamięć i nadać jej nowy sens&quot;</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/b92feaff46100fbaa21b52b79f8df2f4,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />7 stycznia 1928 roku decyzją Marszałka Józefa Piłsudskiego utworzono placówkę, która z czasem przekształciła się w Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej. Zbliżająca się 100. rocznica powstania to świetna okazja, by zaprezentować jej historyczny dorobek. Dlatego rusza zbiórka na nową Salę Tradycji.]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/b92feaff46100fbaa21b52b79f8df2f4,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/b92feaff46100fbaa21b52b79f8df2f4,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html">Rusza zbiórka na nową Salę Tradycji w WIML.</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/533339,trwala-i-radziecki-szampan-tak-wygladal-sylwester-w-prl-zdjecia</guid><link>https://natemat.pl/533339,trwala-i-radziecki-szampan-tak-wygladal-sylwester-w-prl-zdjecia</link><pubDate>Sun, 31 Dec 2023 14:09:28 +0100</pubDate><title>Trwała, papieroski i radziecki szampan... Tak wyglądał sylwester w PRL! [ZDJĘCIA]</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/44c5f98baa549da27bb0eb6f9f826ce5,1000,1000,0,0.png" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />Fryzury sztywne jak kaski, litry wódki i radziecki szampan – zapraszam Was w sentymentalną podróż po sylwestrze w czasach PRL. Zdjęcia znalazłam w Narodowym Archiwum Cyfrowym. Nie lada gratka!]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/44c5f98baa549da27bb0eb6f9f826ce5,1500,0,0,0.png" /><media:content url="https://m.natemat.pl/44c5f98baa549da27bb0eb6f9f826ce5,1500,0,0,0.png" medium="image"><media:title type="html">Sylwester w PRL</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/532766,niewolnica-ktora-zostala-swieta-niezwykla-historia-sw-bakhity</guid><link>https://natemat.pl/532766,niewolnica-ktora-zostala-swieta-niezwykla-historia-sw-bakhity</link><pubDate>Mon, 25 Dec 2023 15:36:12 +0100</pubDate><title>Niewolnica, która została świętą. Przez lata sprzedawano ją tyle razy, że zapomniała, skąd pochodzi</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/e791cb18d9cb9ca29ba27636dc2c2171,1000,1000,0,0.jpeg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />Katoliccy święci kojarzą się z błękitnymi oczami i jasną skórą, ale czarnoskórzy również mieli wkład w rozwój kościoła. Jedną z takich osób była Józefina Bakhita – niewolnica, którą papież Jan Paweł II uczynił świętą.]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/e791cb18d9cb9ca29ba27636dc2c2171,1500,0,0,0.jpeg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/e791cb18d9cb9ca29ba27636dc2c2171,1500,0,0,0.jpeg" medium="image"><media:title type="html">św. Józefina Bakhita</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/484118,wybuch-elektrowni-atomowej-w-czarnobylu-37-rocznica</guid><link>https://natemat.pl/484118,wybuch-elektrowni-atomowej-w-czarnobylu-37-rocznica</link><pubDate>Wed, 26 Apr 2023 14:50:16 +0200</pubDate><title>&quot;Gołymi rękami przerzucali płonący grafit&quot;. Mija 37 lat od wybuchu elektrowni jądrowej w Czarnobylu</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/d920dd135be126bc6f8b0df06eb3aeb2,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />26 kwietnia 1986 roku w elektrowni atomowej w Czarnobylu w Ukrainie doszło do wybuchu, który uwolnił do atmosfery niebezpieczne promieniowanie. Łącznie w wyniku eksplozji i choroby popromiennej mogło umrzeć nawet 200 tys. osób. Dziś przypominamy przyczyny tej tragedii i losy ofiar.]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/d920dd135be126bc6f8b0df06eb3aeb2,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/d920dd135be126bc6f8b0df06eb3aeb2,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html">Mija 37 lat od katastrofy jądrowej w Czarnobylu</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/482639,akcja-zonkile-w-warszawie-dlaczego-wlasnie-zonkile</guid><link>https://natemat.pl/482639,akcja-zonkile-w-warszawie-dlaczego-wlasnie-zonkile</link><pubDate>Wed, 19 Apr 2023 12:40:36 +0200</pubDate><title>Rocznica wybuchu powstania w getcie warszawskim. Co oznaczają żółte żonkile?</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/ee41802835bf7270c96a6dda35cb41e8,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />19 kwietnia 2023 roku przypada 80. rocznica wybuchu powstania w getcie warszawskim – największego zrywu zbrojnego Żydów w trakcie II wojny światowej, a zarazem pierwszego miejskiego powstania w okupowanej Europie. Dlaczego to wydarzenie upamiętniają żółte żonkile?]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/ee41802835bf7270c96a6dda35cb41e8,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/ee41802835bf7270c96a6dda35cb41e8,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html">Papierowe żonkile rozdawane 19 kwietnia w rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/477506,ulmowie-z-markowej-historia-rodziny-rozstrzelanej-za-ratowanie-zydow</guid><link>https://natemat.pl/477506,ulmowie-z-markowej-historia-rodziny-rozstrzelanej-za-ratowanie-zydow</link><pubDate>Fri, 24 Mar 2023 16:22:24 +0100</pubDate><title>Zamordowani za ratowanie Żydów. Kim była rodzina Ulmów, którą uhonorował prezydent Duda?</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/3d219ce3c6b578e571e1c4fe0c125236,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />W piątek 24 marca prezydent Andrzej Duda złożył wieńce przy Pomniku Ulmów w Markowej w województwie podkarpackim. Członkowie tej rodziny podczas II wojny światowej ukrywali Żydów. Wszyscy zostali zamordowani przez nazistowskich żołnierzy.]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/3d219ce3c6b578e571e1c4fe0c125236,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/3d219ce3c6b578e571e1c4fe0c125236,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html">Wiktoria Ulm i jej dzieci</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/394117,jak-zylo-sie-w-latach-70-tych-ksiazka-czas-gierka-piotra-gajdzinskiego</guid><link>https://natemat.pl/394117,jak-zylo-sie-w-latach-70-tych-ksiazka-czas-gierka-piotra-gajdzinskiego</link><pubDate>Thu, 27 Jan 2022 09:55:54 +0100</pubDate><title>O tym, jak cała para poszła w gwizdek. Czyli małe, ale szczere streszczenie epoki Edwarda Gierka</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/b97d0fe771b17225d64ec61919a26021,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />Gwizd. To pewnie byłby dźwięk tamtej epoki. Najpierw gwizd wiatru w polu, biedy i szczelin w budowanych na szybko nowych osiedlach. Potem gwizd zachwytu nad pomarańczą w grudniu i dobrobytem. A na koniec gwizdy z ust robotników, którzy zbuntowali się, gdy rachunkiem za rozwój na kredyt okazały się gigantyczne podwyżki.]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/b97d0fe771b17225d64ec61919a26021,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/b97d0fe771b17225d64ec61919a26021,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html">Jak żyło się w latach 70-tych? Książka &quot;Czas Gierka&quot; Piotra Gajdzińskiego</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/366763,bill-biega-i-iris-ivers-powstaniec-warszawski-znalazl-milosc-po-90-tce</guid><link>https://natemat.pl/366763,bill-biega-i-iris-ivers-powstaniec-warszawski-znalazl-milosc-po-90-tce</link><pubDate>Sun, 01 Aug 2021 16:55:58 +0200</pubDate><title>O tym powstańcu warszawskim piszą w USA. 99-latek znalazł miłość podczas lockdownu</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/a71187c7924050de1f69f509e4430bb0,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />99-letni dziś Bill Biega w Powstaniu Warszawskim był dowódcą plutonu w batalionie "Kiliński". Podczas powstania wziął też ślub z ukochaną Alicją Treutler. Para była razem 75 lat, aż do śmierci Alicji. I choć wydawać by się mogło, że Bill jest skazany na samotność, znalazł miłość w środku pierwszego lockdownu.]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/a71187c7924050de1f69f509e4430bb0,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/a71187c7924050de1f69f509e4430bb0,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html">Bill Biega i Iris Ivers.</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/350729,czarnoskory-likwidator-w-czarnobylu-historia-igora-chiriaki</guid><link>https://natemat.pl/350729,czarnoskory-likwidator-w-czarnobylu-historia-igora-chiriaki</link><pubDate>Mon, 26 Apr 2021 14:36:19 +0200</pubDate><title>Czarnoskóry likwidator na miejscu katastrofy w Czarnobylu. Oto jego historia</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/84738c341e7e3f2b38c3866e4ee0d7ae,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />26 kwietnia 1986 doszło do katastrofy w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Z tej okazji często wspomina się bohaterstwo osób, które jako pierwsze pracowały przy likwidowaniu skutków awarii i narażały swoje życie. Mało kto jednak wie, że jednym z likwidatorów był czarnoskóry Igor Chiriaka. Oto jego historia.]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/84738c341e7e3f2b38c3866e4ee0d7ae,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/84738c341e7e3f2b38c3866e4ee0d7ae,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html">Czarnoskóry likwidator w Czarnobylu. Historia Igora Chiriaki.</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/338457,170-urodziny-czekoladowej-marki-e-wedel-sylwetka-jana-wedla</guid><link>https://natemat.pl/338457,170-urodziny-czekoladowej-marki-e-wedel-sylwetka-jana-wedla</link><pubDate>Tue, 16 Mar 2021 10:14:26 +0100</pubDate><title>170 lat czekoladowej przyjemności. Kto najbardziej przyczynił się do sukcesu słodkiej marki?</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/4bc4df6fb3f2b76cbd4acfebfb442d3f,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />Mistrzowie cukiernictwa, wyjątkowe receptury oraz szeroki wybór czekolad, ciastek, wafli, batonów i lodów, a wszystko to w ramach innowacyjnego podejścia do biznesu i reklamy. Z tego właśnie słynie kultowa czekoladowa marka E.Wedel, która w tym roku świętuje 170. urodziny. To dobra okazja do odkrycia fascynujących dziejów tej firmy.]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/4bc4df6fb3f2b76cbd4acfebfb442d3f,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/4bc4df6fb3f2b76cbd4acfebfb442d3f,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html">W związku z jubileuszem 170. lat istnienia E.Wedel przypominamy rolę, jaką w rozwoju przedsiębiorstwa i jego czekoladowych produktów odegrał Jan Wedel, potomek Karola i Emila Wedlów</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/339141,harcerki-z-ravensbruck-anna-kwiatkowska-bieda-przedstawia-dzieje-murow</guid><link>https://natemat.pl/339141,harcerki-z-ravensbruck-anna-kwiatkowska-bieda-przedstawia-dzieje-murow</link><pubDate>Fri, 19 Feb 2021 11:04:37 +0100</pubDate><title>Fenomen na skalę światową. Poznaj dzieje kobiet, które wykazały się heroizmem w obozowym piekle</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/ec8a9aa64647d33f174c14504c0d81e6,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />Każdy, kto interesuje się historią II wojny światowej, słyszał o wyczynach polskiego ruchu oporu – akcjach partyzanckich, operacjach wywiadowczych, współpracy z sojusznikami. Jednak sprzeciw wobec hitlerowskiego okupanta, poza czynem zbrojnym, miał też bardzo ludzki wymiar, bo codziennej walki o godność. Jej ikoną stały się działania konspiracyjnych ruchów oporu, założonych w niemieckich obozach koncentracyjnych. Jedną z niezwykłych kart tej historii odsłania książka "Harcerki z Ravensbrück".]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/ec8a9aa64647d33f174c14504c0d81e6,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/ec8a9aa64647d33f174c14504c0d81e6,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html">Książka &quot;Harcerki z Ravensbrück&quot;  Anny Kwiatkowskiej-Biedy to reporterska opowieść o &quot;Murach&quot;, jedynej funkcjonującej w czasie II wojny światowej żeńskiej drużynie harcerskiej w obozie koncentracyjnym</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/327421,zycie-kobiet-w-ii-rp-portret-spoleczny-serialu-krol-produkcji-canal-plus</guid><link>https://natemat.pl/327421,zycie-kobiet-w-ii-rp-portret-spoleczny-serialu-krol-produkcji-canal-plus</link><pubDate>Mon, 23 Nov 2020 10:42:33 +0100</pubDate><title>Równe prawa, lecz nierówne szanse. Tak się żyło kobietom w przedwojennej Polsce</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/b9ccaaf16b1a81d4a0e38679728edfff,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />W kontekście praw kobiet II Rzeczpospolita (1918–1945) często stawiana jest za wzór jako jedno z pierwszych państw w Europie, które przyznały prawo wyborcze swoim obywatelkom. Za formalnoprawną równością płci nie zawsze jednak szły w parze faktycznie równe szanse. Nierzadko to, co zapisano na papierze (w aktach prawnych), nie znajdowało odzwierciedlenia w rzeczywistości (życiu codziennym).

Przez cały okres swojego istnienia międzywojenna Polska zmagała się z poważnymi problemami społecznymi. Bieda, bezrobocie, wyzysk były doświadczeniem wielu grup społecznych, zwłaszcza tych należących do klasy robotniczej. To, co było bolączką całego społeczeństwa, uderzało jednak szczególnie mocno w kobiety z racji wciąż pokutujących w rodzinach stereotypów czy nieformalnej dyskryminacji przez państwo.


Ten ponury dość obraz położenia kobiet w II RP oczywiście rozświetlają życiorysy pewnych pań, którym udało się osiągnąć sukces materialny czy dojść do wysokich stanowisk na państwowych posadach. Rąbka tego, jak wyglądało wówczas życie kobiet, uchyla emitowany na CANAL+ serial "KRÓL" nakręcony na podstawie bestsellerowej powieści Szczepana Twardocha. A więc jak żyło się Polkom w tamtych czasach?
Polityka
Najpierw łyk historii o sytuacji prawnej kobiet. Pełnię praw wyborczych przyznano im na mocy dekretu Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego z dnia 28 listopada 1918 roku. Prawo do głosowania i kandydowania potwierdzono w konstytucji marcowej uchwalonej w 1921 roku. Nic w tym względzie nie zmieniała też ustawa zasadnicza z 1935 roku (tzw. konstytucja kwietniowa), która zastąpiła swoją poprzedniczkę.


Realny udział kobiet w życiu politycznym nie wyglądał już tak różowo. Partie polityczne niechętnie wystawiały panie na listy wyborcze, przyznając im często ostatnie miejsca. W Sejmie I kadencji odsetek kobiet wynosił 2 proc., a tuż przed II wojną światową jedynie 0,5 proc. Parlamentarzystki II RP wywodziły się niemal wyłącznie z elity ziemiańsko-inteligenckiej.
	
		
											
					
				
				Wiec Centrolewu w Dolinie Szwajcarskiej w Warszawie (1930 r.). Na czele pochodu manifestujące kobiety•Narodowe Archiwum Cyfrowe
					

Dostęp kobiet do państwowej służby cywilnej był też utrudniony. Przyjęcie zamężnej kobiety wymagało bowiem zgody jej męża, a pracownica, która w okresie pełnienia funkcji w takiej służbie wzięła ślub, automatycznie traciła swoje stanowisko. W odróżnieniu od mężczyzn kobiety traciły również... polskie obywatelstwo, gdy zawierały związek małżeński z obywatelem innego państwa.
Praca
Wbrew pozorom II RP nie była państwem, w którym kobiety tylko siedziały w domu i zajmowały się dziećmi, a mężczyźni chodzili do pracy i utrzymywali całą rodzinę. Choć podział obowiązków domowych był na wskroś tradycyjny, to wiele kobiet, zwłaszcza z warstw niższych, pracowało zarobkowo, wykonując nierzadko najcięższe prace. Powody były zarówno ekonomiczne (panująca w rodzinach bieda), jak i demograficzne (niedobór mężczyzn po I wojnie światowej czy w związku z późniejszymi konfliktami zbrojnymi).


W 1921 roku na 100 pracujących mężczyzn przypadały aż 83 pracujące kobiety. Dekadę później stosunek ten wynosił 100 do 65. Najwięcej kobiet pracowało w służbie domowej, następnie w przemyśle, dalej w handlu i ubezpieczeniach. Teoretycznie płacy nie wolno było różnicować ze względu na płeć, w praktyce jednak różnice w zarobkach na niekorzyść kobiet były znaczące. Zatrudnione w fabrykach robotnice zarabiały o 30 proc. mniej niż wykonujący tę samą pracę mężczyźni, a w urzędach luka wynosiła nawet 40 proc..
	
		
											
					
				
				Emilia Szapiro (Aleksandra Pisula), bohaterka serialu &quot;CANAL+&quot;, z zawodu nauczycielka•Materiały prasowe / Canal+
					

Grupą zawodową, w której dysproporcja między zarobkami płci była najniższa w II RP, byli nauczyciele. W zawodzie, jaki wykonuje Emilia Szapiro (Aleksandra Pisula), żona głównego bohatera "KRÓLA", podział stanowisk rozkładał się mniej więcej po równo, jeśli brać pod uwagę pedagogów kształcących dzieci w szkołach elementarnych. W szkołach średnich nauczycielki stanowiły już jedną trzecią kadry. 


Szklany sufit najtrudniej było przebić kobietom w zawodach prawniczych związanych z wymiarem sprawiedliwości. Mimo braku formalnych przeszkód i ograniczeń do 1928 roku droga do aplikacji sędziowskiej była dla kobiet całkowicie zamknięta. W 1937 roku w Polsce na stanowisku sędziowskim pracowało jedynie 7 kobiet (pierwszą była Wanda Grabińska), a tylko 1 kobieta była prokuratorką.

Edukacja
Nierówne szanse dla kobiet w II RP wynikały również z dostępu do systemu oświaty. O ile szkoła powszechna była obowiązkowa i bezpłatna dla wszystkich, o tyle dziewczynki napotykały trudności w kształceniu się na szczeblach średnich i wyższym. Mimo że w szkolnictwie dominował niekoedukacyjny model (rozdział szkół pod względem płci), państwo posiadało niewielką liczbę szkół średnich dla dziewcząt.
	
		
											
					
				
				Anna Ziembińska (Lena Góra), bohaterka serialu &quot;KRÓL, córka prokuratora, która pobierała nauki w Szwajcarii•Materiały prasowe / Canal+
					

Jaki był tego efekt? De facto perspektywę dalszej edukacji miały wyłącznie córki zamożnych rodziców, którzy wysyłali je do drogich szkół prywatnych. Naprawdę nieliczne miały szczęście uczyć się za granicą tak jak serialowa Anna Ziembińska (Lena Góra), córka wpływowego prokuratora, która kształciła się w Szwajcarii i w pierwszym odcinku "KRÓLA" wraca do Polski po latach pobierania nauk.


Wojsko
Udział kobiet w polskich formacjach wojskowych XX-lecia międzywojennego miał charakter ochotniczy i oddolny. Ponieważ Polska po odzyskaniu niepodległości musiała rozstrzygać zbrojnie pojawiające się konflikty o granice, władze zachęcały cały naród do angażowania się w czyn zbrojny, dlatego też patrzyły przychylnym okiem na inicjatywy powoływania werbujących kobiety organizacji paramilitarnych.
	
		
											
					
				
				Ochotnicza Legia Kobiet (OLK)•Agence Rol. Agence photographique 1920 / Wikimedia Commons
					

W historii II RP dzieje kobiecego oręża zapisały Ochotnicza Legia Kobiet i Przysposobienie Wojskowe Kobiet. Pierwsza, utworzona w 1918 pod dowództwem Aleksandry Zagórskiej, brała udział w walkach podczas wojny polsko-bolszewickiej (1919–1921). Członkinie tej drugiej, której komendantką naczelną była Maria Wittek, uczestniczyły w szeregach Wojska Polskiego w kampanii wrześniowej (1939).


Przestępczość
W II RP ochrona kobiet przed przestępczością seksualną pozostawiała wiele do życzenia. Policjanci ignorowali doniesienia o gwałtach, a sędziowie wymierzali bardzo łagodne kary mężczyznom, którzy dopuszczali się przemocy seksualnej wobec kobiet. Również sprawcy przestępstw seksualnych na dziewczynkach mogli liczyć na dużą pobłażliwość wymiaru sprawiedliwości.
	
		
											
					
				
				Ryfka Kij (Magdalena Boczarska), bohaterka serialu &quot;KRÓL, właścicielka ekskluzywnego domu publicznego•Materiały prasowe / Canal+
					

Wielkim cieniem na wizerunku międzywojennej Polski kładła się prostytucja, często powiązana z handlem ludźmi. Problem był na tyle palący, że powołano nawet Polski Komitet Walki z Handlem Kobietami i Dziećmi, a podjęta w 1925 roku decyzja o przyjmowaniu kobiet do policji była uzasadniona właśnie walką z tymi patologicznymi zjawiskami. Za wzrostem prostytucji w odrodzonej Polsce stała też bieda.


Zdarzało się, że kobiety, które lądowały na ulicy, z czasem stawały się kierowniczkami domów publicznych, jak pokazuje przykład Ryfki Kij (Magdalena Boczarska), właścicielki ekskluzywnego salonu dla panów w rozgrywającym się w Warszawie 1937 serialu "KRÓL". Jest to jednak i tak o niebo pozytywniejsza postać od prawdziwej Małgorzaty Genzlerowej, okrytej ponurą sławą sutenerki i menadżerki pedofilskiej szajki!
	
		
											
					
				
				Stanisława Tabaczyńska (Barbara Jonak), bohaterka serialu &quot;KRÓL, członkini gangu Jana &quot;Kuma&quot; Kaplicy•Materiały prasowe / Canal+
					

Zdecydowanie kobiety były ofiarami przestępczości zorganizowanej niż "pełnoprawnymi" uczestnikami działalności grup przestępczych. Rzadko która kobieta mogła zostać wysoko postawionym członkiem bandy takim jak Stanisława Tabaczyńska (Barbara Jonak) z fikcyjnego gangu Jana "Kuma" Kaplicy w produkcji "KRÓL". To więc nie przypadek, że nawet w organizacji serialowego złoczyńcy to jedyna postać kobieca.Artykuł powstał we współpracy z Canal+ ]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/b9ccaaf16b1a81d4a0e38679728edfff,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/b9ccaaf16b1a81d4a0e38679728edfff,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html">II RP dała kobietom prawo do głosowania i kandydowania, jednak panie musiały nadal zmagać się z wieloma przeciwnościami. Na przykładzie bohaterek serialu &quot;KRÓL&quot; kreślimy społeczny portret kobiet w międzywojennej Polsce</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/325831,podcasty-z-e-wedel-wywiady-i-sluchowiska-na-temat-kultowej-marki-czekolady</guid><link>https://natemat.pl/325831,podcasty-z-e-wedel-wywiady-i-sluchowiska-na-temat-kultowej-marki-czekolady</link><pubDate>Thu, 12 Nov 2020 16:12:57 +0100</pubDate><title>Imponderabilia, 7 metrów pod ziemią. Popularni w sieci twórcy wzięli udział w czekoladowej akcji</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/b123168d9510fb7112ebcedf37be726b,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />W ostatnich latach coraz częściej słyszymy o podcastach. Takie kanały na YouTube jak "7 metrów pod ziemią" czy "Pogadajmy o życiu" mają wierne grono widzów/słuchaczy, które z każdym dniem się powiększa. Podcast to bowiem idealne medium, by porozmawiać na interesujące tematy w ciekawej i przystępnej dla współczesnego odbiorcy formie. Znani w sieci podcasterzy niedawno zainteresowali się historią... najstarszej polskiej marki czekolady.]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/b123168d9510fb7112ebcedf37be726b,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/b123168d9510fb7112ebcedf37be726b,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html"></media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/318559,historia-whisky-george-ballantine-i-jego-sztuka-blendowania</guid><link>https://natemat.pl/318559,historia-whisky-george-ballantine-i-jego-sztuka-blendowania</link><pubDate>Fri, 28 Aug 2020 14:32:12 +0200</pubDate><title>Liczy już ponad 500 lat. Jej ojczyzną jest Szkocja, choć ponoć ma irlandzkie korzenie</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/16768451b88d6f74d178c06caf7e3490,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />Wieść niesie, że miała zostać wynaleziona przez św. Patryka. Choć dziś kojarzy się wszystkim ze Szkocją, jej irlandzkie korzenie są czymś więcej niż tylko legendą. Za jej twórców uważa się bowiem pochodzących z Irlandii mnichów. Biorąc pod uwagę, że po raz pierwszy wspomniano ją w rejestrach z 1494 roku. whisky, bo o niej mowa, ma już ponad 500 lat.

Destylowaniem sprowadzonej do Szkocji whisky (ta nazwa utrwaliła się dopiero w 1736 roku) zajmowali się początkowo zakonnicy. Opanowali oni sztukę pędzenia z jęczmienia trunku znanego jako aqua vitae, co w tłumaczeniu na nasz język oznacza wodę życia (owej miksturze przypisywano lecznicze właściwości, stąd chętnie składano na nią zamówienia).

A jak dziś definiujemy whisky? Jest to napój alkoholowy, który powstaje z destylacji zacieru zbożowego, a następnie dojrzewa w drewnianych, głównie dębowych beczkach. Często spotyka się określenie "szkocka whisky". Aby jednak whisky mogła nosić takie miano, musi być nie tylko produkowana w Szkocji, ale także poddawana dojrzewaniu przez co najmniej trzy lata.
	
		
											
					
				
				Pionierem blendowania whisky był pochodzący z rolniczej rodziny George Ballantine. W 1872 roku, w wieku zaledwie 19 lat, rozkręcił on własny biznes, otwierając w Edynburgu pierwszy sklep z produkowaną przez siebie whisky blended•Ballantine’s
					

– Napój bezpośrednio po destylacji to jeszcze nie whisky. Musi się „wyleżeć” przez co najmniej trzy lata w dębowych beczkach, by móc się w ogóle nazywać szkocką whisky. Długość leżakowania z pewnością wpływa na charakter trunku, ale uważam, że doświadczenie Master Blendera w doborze beczek, w których leżakuje whisky, a potem dobór samych whisky do tworzenia blendu jest tutaj równie istotne. To po prostu sztuka. Stąd liczba Master Blenderów na świecie jest tak niewielka, a ich praca jest niezwykle ceniona – komentuje Marcin Zalewski z Ballantine’s Polska.


Za tą nazwą kryje się szkocka whisky typu blended, czyli powstała w wyniku zmieszania różnych rodzajów tego trunku. Pionierem blendowania był pochodzący z rolniczej rodziny George Ballantine. W 1872 roku, w wieku zaledwie 19 lat, rozkręcił on własny biznes, otwierając w Edynburgu pierwszy sklep z produkowaną przez siebie whisky blended.

Swoją wiedzę o mieszaniu whisky przedsiębiorca przekazał synom: Jerzemu II, Archibaldowi i Danielowi, a także wnukowi, George’owi III. Z czasem ich rodowe nazwisko stało się znane na cały świat. W 1910 roku opracowali oni flagową recepturę, która przetrwała próbę czasu i do dzisiaj jest wykorzystywana w produkcji trunków rozchodzących się w liczbie 200 tys. butelek rocznie.Marcin Zalewski Na smak whisky ma wpływ wiele czynników. W każdej szkockiej destylarni znajdziemy inny kształt alembików – a ten bardzo rzutuje na smak tego trunku. Niektórzy fachowcy w branży twierdzą, że efekt smakowy zależy od tego, do jakiej beczki wlejemy trunek i jak długo będzie leżakował. Ważne jest też to, gdzie usytuowana jest destylarnia, a także w jaki sposób jest suszony jęczmień po zesłodowaniu. Osobiście uważam, że niebagatelny wpływ na smak whisky ma czas oraz doświadczenie jego twórców. Dziś spuścizna George'a Ballantine'a to ponad 40 rodzajów szkockich whisky słodowych i zbożowych z czterech regionów Szkocji: Speyside, Highlands, Islay oraz Lowlands. Wszystkie one dojrzewają wyłącznie w dębowych beczkach po burbonie. Niedawno dołączyła do nich siedmioletnia whisky o szkocko-amerykańskim aromacie, opracowana przez Master Blendera Sandiego Hyslopa. I tak historia zatoczyło koło, bo jak wieść niesie, pierwszą 7-letnią whisky wyprodukował w 1872 roku właśnie George Ballantine.]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/16768451b88d6f74d178c06caf7e3490,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/16768451b88d6f74d178c06caf7e3490,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html"></media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/318631,fall-weiss-najazd-na-polske-1939-robert-forczyk-o-kampanii-wrzesniowej</guid><link>https://natemat.pl/318631,fall-weiss-najazd-na-polske-1939-robert-forczyk-o-kampanii-wrzesniowej</link><pubDate>Fri, 28 Aug 2020 06:37:14 +0200</pubDate><title>Kampania wrześniowa pod lupą. Cała prawda o ataku hitlerowskich Niemiec na Polskę w 1939 roku</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/050fbb2a49d17be0bbc543cb6e523122,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />Niemcy napadły na Polskę, Wehrmacht błyskawicznie rozbił Wojsko Polskie, a Wielka Brytania i Francja zgodnie z daną Polakom obietnicą przystąpiły do zbrojnej walki z hitlerowskim najeźdźcą. Tak mniej więcej można streścić wiodącą narrację o wybuchu II wojny światowej w 1939 roku. Z tą opowieścią polemizuje na stronach swojej najnowszej książki Robert Forczyk.]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/050fbb2a49d17be0bbc543cb6e523122,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/050fbb2a49d17be0bbc543cb6e523122,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html">&quot;Fall Weiss. Najazd na Polskę 1939&quot;, książka Roberta Forczyka, to kompleksowe podsumowanie kampanii wrześniowej, a także polemika z głównymi mitami narosłymi wokół agresji hitlerowskich Niemiec na Polskę w 1939 roku</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/313219,eduard-lubusch-dobry-esesman-z-auschwitz-ksiazka-cyklon-przemyslaw-semczuk</guid><link>https://natemat.pl/313219,eduard-lubusch-dobry-esesman-z-auschwitz-ksiazka-cyklon-przemyslaw-semczuk</link><pubDate>Wed, 01 Jul 2020 06:50:48 +0200</pubDate><title>Esesman, który nie przestał być człowiekiem. Niezwykła historia życia Niemca okiem Polaka</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/65ea5c62eb8a16e02327ad81000f1434,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />Swoją tajemnicę z czasów wojny zabrał do grobu. Pochowano go pod polskim nazwiskiem, choć naprawdę nazywał się Eduard Lubusch. Był Niemcem, który pełnił służbę w największym obozie zagłady. Różnił się jednak od innych esesmanów. Jego historię nagłośnił Przemysław Semczuk. Najpierw na łamach prasy, a teraz na stronach powieści rekonstruującej losy jego i jego rodziny.]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/65ea5c62eb8a16e02327ad81000f1434,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/65ea5c62eb8a16e02327ad81000f1434,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html">„Cyklon&quot; to tytuł najnowszej książki dziennikarza i pisarza Przemysława Semczuka. Na stronach powieści zrekonstruował on losy Eduarda Lubuscha, esesmana, który pomagał więźniom z Auschwitz</media:title></media:content></item>
		<item><guid isPermaLink="true">https://natemat.pl/310661,nina-majewska-brown-dwie-twarze-zycie-prywatne-mordercow-z-auschwitz</guid><link>https://natemat.pl/310661,nina-majewska-brown-dwie-twarze-zycie-prywatne-mordercow-z-auschwitz</link><pubDate>Fri, 05 Jun 2020 06:06:31 +0200</pubDate><title>Dwie twarze. Tak wyglądało życie codzienne zbrodniarzy z Auschwitz</title><description><![CDATA[<img class="type:primaryImage" src="https://m.natemat.pl/59fdab06fd939258c82c26ea94f6d349,1000,1000,0,0.jpg" alt="" style="float:left; margin: 0 10px 10px 0;vertical-align:text-top;" />W wydanej w 1963 roku książce niemiecka filozof Hanna Arendt, opisując kulisy procesu Adolfa Eichmanna, ukuła termin "banalność zła". Chciała nim zwrócić uwagę na spostrzeżenie dotyczące złych ludzi. Otóż nie są nimi tylko "wielcy" dyktatorzy bez cienia ludzkich uczuć. W poczet oprawców wpisują się często szarzy ludzie zainteresowani własnymi korzyściami: karierą, pieniędzmi, przywilejami dla siebie i swoich rodzin. O tej koncepcji przypomina najnowsza książka Niny Majewskiej-Brown "Dwie twarze. Życie prywatne morderców z Auschwitz".]]></description><media:thumbnail url="https://m.natemat.pl/59fdab06fd939258c82c26ea94f6d349,1500,0,0,0.jpg" /><media:content url="https://m.natemat.pl/59fdab06fd939258c82c26ea94f6d349,1500,0,0,0.jpg" medium="image"><media:title type="html">W książce &quot;Dwie twarze. Życie prywatne morderców z Auschwitz&quot; jej autorka, Nina Majewska-Brown, w zbeletryzowany sposób portretuje codzienne życie esesmanów pełniących służbę w Auschwitz-Birkenau</media:title></media:content></item>
		
	</channel>
</rss>
