
Wbrew pozorom pytanie o przyszłość internetowych memów nie jest wcale takie zabawne jak większość z takich obrazków. Nowe przepisy, którymi zajmują się europosłowie, wywołały już pokaźne zamieszanie i sporo wątpliwości. Co tak naprawdę oznacza nowe prawo i czy rzeczywiście memy odejdą w niepamięć?
Internet już zauważył nową dyrektywę Unii Europejskiej. Od razu pojawiły się nawiązania do 2012 roku i prób wprowadzenia w życie przepisów porozumienia ACTA, przeciwko któremu na ulice europejskich miast (a w szczególności polskich) wyszły tysiące młodych osób. Był to jeden z najjaskrawszych przykładów oddolnego obywatelskiego sprzeciwu w Polsce XXI wieku.

Skąd dokładnie wzięły się kontrowersje wokół memów i internetowych przeróbek? Chodzi o nową dyrektywę Unii Europejskiej dotyczącą praw autorskich. Nad zmianami pracowano od 2016 roku, ale dopiero kilka miesięcy temu prace nad nowymi regulacjami weszły w decydującą fazę. Główne założenia zmian dotyczą co prawda zagadnień rozwoju gospodarki, innowacyjności, rynku cyfrowego i związanych z nimi praw autorskich. Wielu ekspertów twierdzi, że nowa dyrektywa (w tym przypadku artykuł 13) jest zagrożeniem dla swobodnej wymiany informacji i pomysłów, co ma w szczególności uderzyć w start-upy oraz małe i średnie przedsiębiorstwa. "Po głowie" mają też dostać internetowi wydawcy i media – będą musieli m.in podpisywać umowy licencyjne na wykorzystanie choćby najkrótszego tekstu innego niż swojego autorstwa. O szczegóły zapytaliśmy Michała Kanownika, prezesa ZIPSEE Cyfrowa Polska.
Jest to regulacja która nakłada na rynek automatyczny obowiązek płacenia za udostępnianie treści czy publikowanie linków, które pojawiają się w mediach. Gdyby to było wszystko, zdecydowana większość powiedziałby, że to dobre rozwiązanie – ktoś napisał artykuł, należą mu się pieniądze. Jednak diabeł tkwi w szczegółach. Podobne rozwiązanie było testowane w Hiszpanii jako prawo krajowe. I jakie są tego konsekwencje? Wykorzystywanie linków i treści w internecie robi się drogie. Każdy wydawca musi zapłacić za to, że umieści link. Jeśli jestem dużym agregatorem treści, to siłą rzeczy wybiorę dużego wydawcę, który jest bardziej poczytny, zamiast jakieś lokalne medium. A to wprost prowadzi do zamykania lokalnych wydawców, bo z samych reklam nie są w stanie wyżyć.
Jednak największe emocje wśród przeciętnych użytkowników sieci wzbudza art. 11 dyrektywy, mówiący o udostępnianiu przez serwisy internetowe utworów chronionych prawem autorskim przez użytkowników internetu. Dotyczy to zarówno udostępniania tekstów, filmów czy muzyki, jak i memów, mash-upów i parodii. Nasz rozmówca wskazuje na jeszcze większe zagrożenie dla użytkowników sieci niż w przypadku artykułu 13, z którym problemy będą miały media.
Ten artykuł jest jeszcze bardziej niebezpieczny dla odbiorców. Każdy artykuł, każdy facebookowy post czy komentarz, ale też mem i zdjęcie, przed publikacją będą musiały być sprawdzane pod względem ewentualnego naruszenia praw autorskich. To de facto oznacza prewencyjną cenzurę.
