„Przyjeżdża do mnie jutro mój ojciec cukrzyk i chciałam zrobić brownie, ale chyba nie powinien tego jeść. Masz pomysł na jakiś deser dla cukrzyka, co bym umiała zrobić?” Pytanie zadała mi przyjaciółka, która dzień wcześniej postanowiła, że ze względu na brak umiejętności kulinarnych, w 2015 roku nic nie ugotuje. Swoje plany musiała zweryfikować już 2 stycznia, z okazji wizyty Ojca – cukrzyka.

REKLAMA
Wspólnie postanowiłyśmy, że przepis pozostanie bez zmian – poza zamianą cukru na ksylitol. To krok pierwszy.
Pamiętam przedziwną dietę mojego Dziadka, który miał cukrzycę. Bazowała ona na kaszach, samodzielnie wypiekanym chlebie, bez deserów, bez mleka, nawet ziemniaków nie jadł – nie składało mi się to w głowie w żadną logiczną całość. Zapamiętałam tylko, że ktoś kto ma cukrzycę musi jeść bardzo dziwnie. Potem nieco się wyjaśniło w klasie biologiczno – chemicznej, ale żebym miała pełną świadomość, to też nie mogę powiedzieć. Na moje szczęście skończyłam dietetykę na WUMie i już wiem. Nie boję się i rozumiem. I chętnie się wiedzą podzielę. Bo to w zasadzie bardzo proste. Zamiana niektórych składników w tradycyjnym przepisie może uczynić go zdrowym dla diabetyków.
Cukrzyca to zaburzenie wchłaniania węglowodanów – cukrów – z krwi. Najczęściej pojawia się na skutek nieprawidłowej diety i otyłości, w wyniku przeciążenia trzustki, zmuszonej do zbyt intensywnej produkcji hormonu. 6-8% przypadków cukrzycy, która pojawia się u dzieci – ma podłoże autoimmunologiczne. W tym wypadku jest to proces nieodwracalny i niezależny od pacjenta. Jeżeli zaś chodzi o dorosłych, badania wskazują, że zmiana diety i stylu życia może bardzo poprawić stan zdrowia pacjenta, a przede wszystkim uchronić go przed powikłaniami.
W skład pokarmów, które zjadamy wchodzą białka, tłuszcze i węglowodany. To właśnie węglowodany są najważniejsze w cukrzycy – ale nie tylko oczywiście one.
Węglowodany popularnie nazywane są cukrami. Pojedyncza cząsteczka cukru to takie koraliki, których bardziej podzielić się nie da. Poznamy je po słodkim smaku – podaję przykłady spożywcze:
Glukoza – najwięcej jej w winogronach i miodzie.
Fruktoza – cukier owocowy – jak sugeruje nazwa. Co ciekawe fruktoza występuje również w spermie – jako źródło energii dla plemników.
Galaktoza – razem z glukozą tworzą dwucukier laktozę – mleczny cukier.
Sacharoza to glukoza i fruktoza – ten dwucukier znajdziemy w cukierniczce.
Te pojedyncze cukry łączą się w wielocukry. W zależności od rodzaju wiązań mogą to być długie łańcuszki lub coś na kształt gron. W przyrodzie polisacharydy pełnią funkcję budulcową i magazynową.
Skrobia – forma magazynowania roślin – owoce, nasiona, korzenie i bulwy, czasem liście – to chyba nr 1 na czarnej liście osób które chcą się odchudzać – skrobi nienawidzą.
Glikogen – materiał zapasowy w mięśniach.
Celuloza – to już węglowodan, którego nie trawimy, tzw. błonnik
Są jeszcze dekstran, chityna, alginian, kwas hialuronowy i heparyna. Pełnią one niewielką rolę w naszym żywieniu.
Zjadamy te węglowodany. I one muszą być podzielone na najmniejsze cząsteczki – koraliczki. Jeżeli jemy cukry proste dzieje się to raz dwa – pod wpływem zawartej w ślinie amylazy. I już można wchłaniać do krwi. Gdy zjemy węglowodany złożone – głównie skrobie – trawienie jest długotrwałe i stopniowe. Wchłanianie następuje powoli i przez wiele godzin.
Gdy zjemy te słodkie proste cukry, glukoza we krwi szybko nam podskoczy. Gdy zjemy węglowodan złożony, będzie ona rosła powoli, powoli, powoli.
W momencie gdy poziom glukozy gwałtownie wzrasta, trzustka dostaje rozkaz: produkuj insulinę. To hormon, który przenosi glukozę w krwi do komórek organizmu – najpierw mięśniowych, potem wątroby – aby ona zamieniła cukier na kwasy tłuszczowe i odłożyła na gorsze czasy w okolicach brzucha, bioder czy pośladków. Im gwałtowniejszy i silniejszy wzrost poziomu glukozy tym bardziej trzustka produkuje insulinę – u osób zdrowych. Potem te osoby, które często doprowadzają do szybkich wzrostów poziomu cukru we krwi zaczynają mieć problemy z trzustką, która ma dość i mówi basta.
Nazwijmy więc pierwszą zasadę diety osób zagrożonych cukrzycą lub chorujących na nią:
JEDZ WĘGLOWODANY ZŁOŻONE ZAMIAST PROSTYCH. Więc browni z ksylitolem – naturalnym słodzikiem który znacznie wolniej podnosi poziom glukozy we krwi będzie dobrym deserem dla chorego na cukrzycę.