Czy bać się psychiatry?

W tym artykule skoncentrujemy się na wyjaśnieniu wątpliwości pacjentów, którzy zastanawiają się nad rozpoczęciem terapii trójlekowej. Treść artykułu jest oparta na literaturze fachowej oraz na moich własnych doświadczeniach w pomaganiu chorym zakażonym HCV. Z wykształcenia jestem psychologiem, współpracuję z Kliniką Chorób Zakaźnych i Poradnią Chorób Wątroby w Poznaniu od 2003 roku. W ramach tej współpracy prowadziłem również badania naukowe dotyczące wpływu psychoterapii na jakość życia osób z HCV w czasie leczenia interferonem z rybawiryną.

Celem tego artykułu jest zachęcenie Państwa do skorzystania z fachowej pomocy, gdyby w czasie leczenia wystąpiły niepożądane stany psychiczne. Najczęściej występujące to drażliwość i depresja. Są one wywołane działaniem leków (głównie interferonu) na układ nerwowy. Jak wynika z moich obserwacji i badań, w tej sytuacji psychoterapia ma ograniczoną skuteczność. Znacznie efektywniejsze w takich przypadkach jest zastosowanie odpowiednich leków, które łagodzą lub likwidują niekorzystny wpływ interferonu na działanie mózgu. Wielu pacjentów zmaga się z wątpliwościami dotyczącymi kontaktu z psychiatrą, ale ci, którzy się zdecydowali na taką konsultację, bardzo chwalą sobie komfort życia, jaki zapewnia stosowanie odpowiednich leków w czasie terapii interferonowej.

Warto także pamiętać, że najpóźniej po 4-6 tygodniach od zakończenia terapii trójlekowej depresja i drażliwość przemijają – a więc leki psychotropowe to rozwiązanie tymczasowe, tylko na czas trwania terapii przeciwwirusowej.
W poniższej tabelce zamieściłem odpowiedzi na najczęściej pojawiające się wątpliwości dotyczące stosowania leków psychotropowych:

1. Leki przeciwdepresyjne uzależniają FAŁSZ
Leki, które obecnie się stosuje w leczeniu depresji, należą do grupy blokerów zwrotnego wychwytu serotoniny (skrót z ang. SSRI). Leki te zaczynają działać po ok. 2 tygodniach regularnego podawania, ponieważ układ nerwowy przez ten czas musi się lekiem wysycić. Uzależniamy się tylko od tych substancji, które natychmiast po zażyciu wywołują zauważalną zmianę nastroju. Leki przeciwdepresyjne z tej grupy nie działają w taki sposób

2. Leków przeciwdepresyjnych nie można odstawiać nagle PRAWDA
Kiedy układ nerwowy jest wysycony lekiem, trzeba mu dać czas na stopniowe przyzwyczajanie się do funkcjonowania bez niego. Nagłe odstawienie leku nie daje mózgowi wystarczająco wiele czasu na ten proces, dlatego stopniowe zmniejszanie dawek trzeba uzgadniać z lekarzem

3. Leki zniszczą mi wątrobę FAŁSZ
W przypadku niektórych leków przeciwdepresyjnych schorzenia wątroby są przeciwwskazaniem do ich stosowania. Pozostałe leki nie są metabolizowane przez wątrobę, więc jej nie obciążają – ich stosowanie jest dla wątroby bezpieczne

4. Depresja, która się wywiązuje w czasie leczenia interferonem, jest nieuleczalna FAŁSZ

W znaczącej większości wypadków można ją wyleczyć lub złagodzić w czasie leczenia przy pomocy leków przeciwdepresyjnych (Kraus, Schafer 2002). Czasami wystarcza psychoterapia. Po 4-6 tygodniach od zakończenia leczenia z udziałem interferonu objawy depresyjne zanikają całkowicie

5. Nie będę się truć kolejną chemią FAŁSZ
Część leków przeciwdepresyjnych nie obciąża wątroby. Czasami zaniechanie leczenia objawów depresyjnych może doprowadzić do takiego ich nasilenia, że trzeba przerwać leczenie przeciwwirusowe. Z dwojga złego chyba lepiej zażywać leki przeciwdepresyjne przez kilka miesięcy i ukończyć leczenie, niż przedwcześnie odpaść z trójlekowego programu terapeutycznego

Czy z depresją i drażliwością w trakcie terapii z udziałem interferonu można poradzić sobie bez leków?

Przyczyny depresji są złożone i u każdej osoby z takim problemem ich kombinacja jest inna. Czasami depresja ma przyczyny głównie psychologiczne (np. niemożność wykonywania swoich ulubionych czynności z powodu osłabienia, gorączki lub innych dolegliwości fizycznych), czasami głównie fizjologiczne (w efekcie chemicznego działania interferonu na mózg), a najczęściej mieszane.

Jeżeli pogorszenie nastroju pojawia się w początkach terapii przeciwwirusowej (w pierwszych 3 miesiącach) i towarzyszy mu rozpamiętywanie wydarzeń wiążących się ze stresem czy kryzysem rodzinnym, które miały miejsce jeszcze przed rozpoczęciem leczenia, to są szanse na poradzenie sobie z tym przy pomocy technik psychologicznych. Jeżeli jednak spadek nastroju pojawia się po trzecim miesiącu leczenia, a myśli nie dotyczą konkretnych wydarzeń, które miały miejsce przed rozpoczęciem terapii, to najlepiej skorzystać z porady lekarskiej i leków przeciwdepresyjnych. Jeśli objawy depresji są spowodowane chemicznym działaniem interferonu na mózg, to trudno osiągnąć „triumf ducha nad materią” i zwalczyć te objawy wyłącznie dzięki technikom psychologicznym.

Objawy depresyjne psują jakość życia przede wszystkim samym pacjentom, a podwyższona drażliwość - głównie ich bliskim. Psychologiczne techniki radzenia sobie z drażliwością mają ograniczoną skuteczność. Lepiej sprawdza się zwrócenie się z prośbą do najbliższych, aby nie przejmowali się przykrymi wypowiedziami, które od nas usłyszą (ale ta umowa ma obowiązywać tylko w czasie leczenia!) i dali nam prawo do ulżenia sobie. Wybuchy emocji łatwiej znieść dorosłym, niż dzieciom. Proponuję także spróbować treningów relaksacyjnych i techniki „dawania sobie przerwy”. Znacznie skuteczniejsze są w takiej sytuacji leki stabilizujące nastrój lub uspokajające – szczegóły na ten temat znajdą Państwo w kolejnym artykule.

PIŚMIENNICTWO: Fontana, R, J. Neuropsychiatric Toxicity of Antiviral Treatment in Chronic Hepatitis C. Digestive Diseases 2000; 18: 107-116. , Saadoun D, Resche Rigon M i in. Peg-IFNα/ribavirin/protease inhibitor combination in hepatitis C virus associated mixed cryoglobulinemia vasculitis: results at week 24. Ann Rheum Dis. 2013 Apr 20. [Epub ahead of print] , Sherman KE. Managing adverse effects and complications in completing treatment for hepatitis C virus infection. Top Antivir Med. 2012 Oct-Nov;20(4):125-8.
Trwa ładowanie komentarzy...