Ustawa o in vitro już budzi kontrowersje, przez zapis o wyborze płci dziecka. "Nieprecyzyjny, prowadzi do nadużyć"

Niejasny zapis Pytania, głównie u osób wyznających raczej prawicowy światopogląd, wywołał artykuł 19. projektu ustawy. Zakłada on, że nie można stosować prenatalnych badań genetycznych, które mogą określić płeć dziecka, do wyboru płci – chyba że miałoby to uchronić płód przed "ciężkimi, nieuleczalnymi chorobami". Problem w tym, że nie wiadomo, o jakie choroby chodzi.

Z zapisu jasno wynika, że nie można stosować "diagnostyki genetycznej" do wyboru płci dziecka – takie badania genetyczne pozwalają bowiem określić płeć jeszcze zanim zarodek zostanie zaimplementowany do macicy przyszłej matki. W teorii więc pary korzystające z in vitro mogłyby w ten sposób dokonywać selekcji zarodków na podstawie płci i po prostu wybrać, czy chcą chłopca czy dziewczynkę, ale jest to – jak widać – zabronione przez prawo.

Zmienić płeć, gdy dziecku grozi choroba Jedynymi przypadkami, gdy ewentualni rodzice mogliby skorzystać z takich badań i wybrać płeć dziecka, jest ryzyko, że dana płeć odziedziczy w ten sposób "ciężkie, nieuleczalne choroby". Publicysta "Rzeczpospolitej" Marek Magierowski zwrócił jednak uwagę, czy na przykład można zastosować selekcję płci w przypadku, gdy w rodzinie były dwa przypadki hemofilii?

Patrząc tylko na zapis z ustawy, trudno byłoby to rozstrzygnąć. Hemofilia bowiem nie jest łatwą chorobą, uchodzi za jedną z najgorszych, z jakimi można żyć. Jedną z jej "mrocznych legend" jest między innymi to, że chory może wykrwawić się na śmierć nawet przy małym skaleczeniu, co nie w każdym przypadku musi być prawdą. Z hemofilią da się żyć w miarę normalnie, można ją leczyć, ale równocześnie może ona być w niektórych przypadkach bardzo ciężka.

Czy więc np. hemofilia kwalifikuje się pod artykuł 19. ustawy o in vitro? Nie wiadomo. Nie istnieje bowiem żadna prawna definicja "ciężkich, nieuleczalnych chorób dziedzicznych", ani ich wykaz, a poza art. 19 w ustawie nic na ten temat nie napisano.

"Zapis nieprecyzyjny, doprowadzi do nadużyć" Potwierdza to były minister zdrowia i poseł PiS Bolesław Piecha. – Faktycznie nie istnieje taka definicja i ja bym był bardzo ostrożny z takimi zapisami. Przepis mało precyzyjny i nie wiem nawet czy wykonalny. Dla mnie to martwy zapis i może tylko powodować nadużycia, bardzo duże nadużycia – ocenia poseł Prawa i Sprawiedliwości.

Jak dodaje, oczywiście jest przeciwnikiem metody in vitro, ale już "tym bardziej selekcji płci", jeśli już mamy stosować in vitro. – Wybieranie płci to dla mnie nieporozumienie. Żadnej tego typu selekcji – zaznacza Piecha.

Takie prawo standardem światowym Zupełnie inaczej do problemu podchodzi były minister zdrowia za rządów SLD Marek Balicki. Jak przypomina, przepis ten jest standardem międzynarodowym i z tej perspektywy trudno byłoby go krytykować, bo znajduje się zarówno w Konwencji Bioetycznej z 1997 roku (jeszcze nie ratyfikowanej w Polsce), jak i w rekomendacjach Rady Europy.

Jak widać, konwencja bioetyczna jest nawet jeszcze mniej precyzyjna w tej kwestii od polskiego projektu ustawy, gdzie wiadomo przynajmniej, że chodzi o choroby "nieuleczalne". Choć i z tym słowem można mieć problem interpretacyjny.

Balicki: Potrzebny zapis Marek Balicki twierdzi jednak, że taki zapis jest potrzebny. – Są choroby sprzężone z płcią, jak na przykład hemofilia. Takie szczególne wyjątki wymagają uchylenia tej ogólnej zasady nie ingerowania w płeć dziecka. I hemofilia jest właśnie przykładem zastosowania tego zapisu – wskazuje były minister.

Balicki zaznacza, że nie widzi podstaw do kwestionowania zapisu z projektu ustawy w jego obecnym brzmieniu. – Ten standard zawsze można bardziej ograniczać, ale nie widzę do tego przesłanek – podkreśla Balicki. Jak dodaje, nie da się ująć tego "bardziej szczegółowo", zaś wymienienie przy takim zapisie wszystkich chorób, które by pod niego podpadały, również nie byłoby dobrym rozwiązaniem – bo nie zawsze działałoby to w pożądany sposób.

– Poza tym parlament nie jest najlepszym miejscem do ustalania w jakich przypadkach można by stosować ten przepis – podkreśla Balicki.

Ministerstwo: to lekarz interpretuje Ministerstwo Zdrowia zapytane przez nas o to, czy istnieje jakieś określenie jakie choroby kwalifikują się do zastosowania przy artykule 19., przyznało, że to kwestia interpretacji lekarza w indywidualnych przypadkach.

Wygląda więc na to, że niezależnie od zasadności i potrzeby istnienia takiego przepisu, faktycznie może dochodzić do jego nadużyć. A od wyboru płci niedaleko przecież jest do wybierania koloru oczu, a od tego jeszcze dalej.