Wawangarda, która zbudowała nową Warszawę. "Nie wszystkim się udało, niektórzy skończyli w długach, wyjechali"

W 2012 roku odwiedził mnie kolega z Włoch, który mieszkał w wielu dużych miastach. Między innymi w Berlinie, Nowym Jorku, trochę w Skandynawii. Zrobiłem mu gastro tour, choć w Warszawie było może 30 proc. tych knajp, które mamy teraz. Byliśmy w Relaksie, My'o'my i jeszcze paru miejscach. Pijąc kawę w Relaksie powiedział, że sam chciałby mieć możliwość iść do takiej kawiarni u siebie w Turynie i w żaden sposób nie jest to miejsce gorsze od tych, które odwiedza w Berlinie. Wtedy pierwszy raz pomyślałem sobie, że fajnie byłoby zrobić o tym dokument, zwłaszcza, że czuć było, że tych zmian będzie więcej. Cieszę się, że powstał on dopiero teraz, gdy temat naprawdę dojrzał.

Tak, Warszawa bardzo się zmieniła na przestrzeni ostatnich pięciu lat. Od razu zaznaczę – w tym projekcie zajmuję się tylko tym co oddolne i stworzone przez mieszkańców. Bardziej interesują mnie zmiany w mentalności niż infrastrutkurze. Nastąpiły spore zmiany w stylu życia i pojawiła się większa otwartość na nowe inicjatywy. Pierwszy odcinek nie bez powodu jest o kawie – myślę, że pojawienie się kultury kawowej trochę zmieniło sposób spędzania czasu w mieście, jak i podejście do jakości i pochodzenia produktu. Dawniej nie dbano za bardzo o rodzaj podawanej kawy i jej pochodzenie. Były oczywiście sieciówki i inne kawiarnie, ale trudno powiedzieć, że istniała wspólnota kawowa. Dziś w każdej dzielnicy jest przynajmniej jedna kawiarnia, która dba o jakość .

Podobnie jest, jeśli chodzi o kuchnię wegetariańską. Dwadzieścia, piętnaście czy nawet pięć lat temu, było znacznie bardziej ubogo. Była jedna sieciówka – Greenway i ze dwa inne miejsca, które "były zawsze", a wcześniej jeszcze jeden falafel w KDT'ach. W ciągu ostatnich dwóch lat powstało tyle miejsc z menu roślinnym, że nie sposób nawet nadążyć. Miejsca te odnoszą sukcesy – na przykład "Krowarzywa" z wegetariańskimi burgerami wygrała w plebiscycie na najlepszą burgerownię w mieście, mimo że nie serwuje mięsa. W menu regularnych restauracji, czy fast foodów bez problemu można znaleźć dania roślinne. Temat chyba został odczarowany.

To jest dopiero pierwszy sezon, więc chcę od tego zacząć. Mam pomysły na dalsze działania, ale nie bez powodu zaczynam od jedzenia. To sprawa podstawowa w naszym życiu, a to jakich wyborów dokonujemy codziennie przy zakupach, gdzie i jak przyrządzamy jedzenie, kształtuje świadomość. Jeżeli zależy nam na tym, aby kupić warzywa na przykład od drobnego rolnika/działkowicza a nie te pochodzące z Chin albo Kanady w supermarkecie, to znaczy że mamy jakąś refleksję zanim wydamy swoje pln’y. Ludzie też wreszcie dostrzegają związek pomiędzy tym co jedzą, a jak się czują.

Pamiętam jak 10 lat temu, robiąc zakupy na lokalnym bazarze (takim średnio oficjalnym) uświadomiłem sobie, że jestem jedyną osobą z tzw. młodzieży. Pomyślałem sobie, że słabo jak nikt z młodszych ode mnie nie będzie korzystał z takiego sposobu zakupu żywności, to ten zwyczaj zniknie , tym samym sam nie będę miał skąd kupować dobrego jedzenia w normalnej cenie. Minęło parę lat i widzę jak najbardziej popularnym produktem żywnościowym jest jarmuż, topinambur albo burak.

Awangarda z definicji oznacza grupę, która kreuje swój świat, w tym przypadku ten warszawski. To oczywiście tylko gra słów, ale do tego się to określenie sprowadza. Nie jest tak, że wszystkie te zjawiska pojawiły się z powietrza, albo zostały narzucone przez jakieś instytucje. Ktoś musiał otworzyć pierwszą kawiarnię, zainwestować w to swój czas, często postawić wszystko na jedną kartę. W takich pionierskich działaniach często muszą towarzyszyć też wątpliwości i pojawia się pewnie pokusa zostawienia tego wszystkiego i wyjechania do miejsca, gdzie to wszystko już istnieje i można z tego po prostu korzystać. To wymaga dużo cierpliwości, przebijania się do ludzi, czy popadania w dlugi. Jak widać jednak, opłacało się nie odpuszczać i dzisiaj doświadczać jak to wszystko się rozwija.

Myślę, że ludzie od kilku lat więcej podróżują, jest o wiele większy dostęp do informacji i jeżeli tylko się chce to można czerpać ze wszystkiego, co dzieje się na świecie. Chyba w tym samym momencie ludzie niezależnie od siebie postanowili wziąć sprawy w swoje ręce, trochę tych miejsc i działań się pojawiło, a potem to już był efekt kuli śniegowej. Ludziom wiele brakowało w tym mieście i zdecydowali, że sami sobie to zorganizują. Znam wielu z nich i to są inspirujące persony, często z dużą charyzmą. Nie dziwi mnie, że ich sukces dodał śmiałości innym.

Śniadanie to najważniejszy posiłek w ciągu dnia – tak to mógłbym jedynie skomentować. Ja cieszę się z tego co jest i chcę z tego korzystać, a jeśli komuś innemu to się nie podoba, to nie mój problem. Pokazuję, jak Warszawa wygląda, a każdy zrobi z tym co zechce. Znam bardzo dużo osób spoza stolicy i niemal każdy kto tutaj przyjeżdża chce maksymalnie wykorzystać ten czas. Ci ludzie mają, co robić w Warszawie i to jest naprawdę super. Niektórzy odwiedzający nowe miasta lubią mieć "program" wyjazdu. W stolicy możesz zaplanować go na tydzień od deski do deski. Inne miasta też powoli się zmieniają – Kraków, Poznań, Wrocław – dużo dobrych miejsc tam istnieje i przybywa kolejnych. Może przez to, że Warszawa jest centrum kraju i jest stolicą to wiele rzeczy łatwiej tu wychodzi.

Wiele z tych rzeczy, które mamy w Warszawie, nie zostało tu wymyślonych. Zostały zaczerpnięte z innych miejsc, które już to przerobiły, często dawno temu. Dość długo byliśmy w izolacji i teraz ci, którzy podróżowali po świecie, uwierzyli że to może funkcjonować także u nas. Z drugiej strony – często widać w tych warszawskich inicjatywach dużo świeżości. Skoro mówimy tyle o jedzeniu – fajnie, że tyle uwagi poświęca się lokalnym i sezonowym roślinom i na nowo je odkrywa, czy wręcz inspiruje starą kuchnią polską – vide Krowarzywa i Jadłonomia.

Gdyby ktoś mi powiedział kilka lat temu, że Warszawa stanie się takim miastem, to być może odpowiedziałbym salwą pustego śmiechu. Chciałem żyć w takim mieście i dzieje się tyle dobrego, że chcę o tym opowiedzieć. Seriali, które pokazują wady mieszkańców tego miasta i innych jest już całkiem sporo, podobnie jak profesjonalnych krytyków.

Niektóre z tematów, które poruszam uchodzić mogą pewnie za niszowe, czasem może nawet nieprzystępne, więc wolę się skupić na tym, aby jak najwięcej osób dowiedziało się, co się dzieje u nich w mieście. Może przez to ktoś znajdzie też więcej powodów, aby polubić miasto, w którym mieszka. Ciężkimi wiadomościami bombardowani są z dużo cięższej artylerii niż skromny kanał YouTube.