Politycy, precz z łapami od Rzecznika Praw Obywatelskich! To my powinniśmy decydować, kto będzie nas reprezentował

Kończąca kadencję rzeczniczka była wielokrotnie krytykowana za opieszałe działania, traktowanie po macoszemu spraw związanych z dyskryminacją i wybiórcze podejście do swoich zadań. Lipowicz swoim konikiem uczyniła tematykę związaną z osobami niepełnosprawnymi i starszymi, do czego zresztą otwarcie się przyznaje.

Z Lipowicz było trochę zamieszania nie tylko za sprawą rzekomych zaniechać na stanowisku reprezentującym interes wszystkich Polaków. Zaskoczyła wszystkich deklaracją o tym, że powalczy o reelekcję (kadencja trwa 5 lat). W historii stanowiska jeszcze się nie zdarzyło, żeby ktoś je sprawował przez dwie kadencje, a w dobrym obyczaju było odejście po pierwszej i nieubieganie się o ponowny wybór. Lipowicz obyczaj złamała, ale się przeliczyła. Popierająca ją wcześniej Platforma pokazała Lipowicz plecy i postawiła na innego kandydata – Adama Bodnara, obywatelskiego kandydata, który z polityką, w przeciwieństwie do Lipowicz, nie jest za pan brat.

To wbrew pozorom ważny sygnał, który oczywiście nie jest wolny od politycznej kalkulacji, ale tak czy siak, jest ukłonem w stronę obywateli i organizacji pozarządowych, którym w końcu do debaty o RPO, udało się wtrącić swoje trzy grosze.

Żadnemu z kandydatów nie można odmówić kompetencji. Bodnar jest wiceszefem Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, dzięki czemu problemy i obszary, którymi zajmuje się Rzecznik Praw Obywatelskich, są mu bliskie i znane od podszewki. Romaszewska z kolei może się pochwalić się piękną solidarnościową kartą (w przeszłości kierowała m.in. Biurem Interwencji Komitetu Obrony Robotników, a po 89' Biurem Interwencji Kancelarii Senatu), co również stanowi świetną rekomendację na to stanowisko.

Różnica między kandydatami nie leży więc w ich przygotowaniu i doświadczeniu. Różnica polega na tym, kto popiera obydwie kandydatury. Bodnar ma mandat zaufania od środowisk równościowych i strażniczych i cieszy się silnym poparciem samych obywateli, którzy po raz pierwszy tak chętnie włączyli się w proces wyboru swojego rzecznika, co jest rzeczą bez precedensu, a co powinno być na porządku dziennym. Co prawda Bodnar dostał też zielone światło od polityków PO i lewicy, ale wcale o to usilnie nie zabiegał.

Rzecznika powołuje w formie uchwały Sejm za zgodą Senatu na wniosek Marszałka Sejmu albo grupy 35 posłów. I nikt inny. Zwykły Kowalski, albo organizacje pozarządowe mogą próbować przekonywać posłów, ale realnie nie muszą stanowić dla posłów żadnego punktu odniesienia i nie mają mocy sprawczej.

Przykład Adama Bodnara pokazuje, że czegoś w tym systemie od dawna brakowało, a żeby uczynić go pełniejszym, powinno się być może przemyśleć inne rozłożenie akcentów - zamiast dyktatu polityków, swój udział w wyborze RPO mogliby dostać sami obywatele, którzy, co widać, są żywotnie zainteresowani udziałem w wyborze swojego rzecznika. – Wybór Rzecznika, o którym wiadomo, że będzie „niewygodny” dla każdej władzy, jest testem dojrzałości Państwa i reprezentantów Narodu. Urząd Rzecznika został właśnie w takim celu stworzony – jest to urząd gwaranta wolności, równości i pomocy bezbronnym – stwierdził niedawno prof. Fryderyk Zoll z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Przed nim jeszcze dwa poważne testy - pierwszy 7 lipca, kandydatów przesłucha wówczas komisja sprawiedliwości, a w piątek odbędzie się głosowanie w Sejmie. Jeśli Bodnar zostanie wybrany, to być może czeka nas mała rewolucja w Biurze Rzecznika, do którego każdy z nas może zapukać po pomoc. Wybór między Bodnarem a Romaszewską to spór o nowego Rzecznika, ale też prztyczek dla polityków, którym obywatele przypomnieli, że oni też od czasu do czasu mają coś do powiedzenia.