
Według badań aż 61 proc. z nas nie reaguje na przemoc na ulicy. A pomóc można na wiele sposobów. Nie zawsze trzeba używać mięśni. Nie można zapomnieć o wstukaniu na komórce numeru alarmowego 112 i powiadomieniu Policji, ale nie zawsze jest czas żeby czekać na radiowóz. Jak pokazał przykład profesora pobitego w tramwaju, nie zawsze można liczyć nawet na pomoc pracownika komunikacji.
Do brutalnych zajść dochodzi nie tylko w podejrzanych alejkach i dzielnicach o złej reputacji. Jak pokazały ostatnie wydarzenia, ludzie potrafią napadać na innych w ciągu dnia, na oczach świadków. W Londynie ofiarami ksenofobii padają Polacy, w Polsce oberwał profesor mówiący po niemiecku. Ale zajścia na tym tle to tylko wierzchołek góry lodowej każdej formy bandytyzmu. Nie wszyscy reagowali. Nawet kiedy pojawiał się płacz i wołanie o pomoc.
Specjaliści są zgodni, że w ten sposób rodzi się przyzwolenie społeczne na przemoc, które daje odwagę do kolejnych napaści. Łatwo mówić, trudniej zrobić. Według danych policji pochodzących z badania SW Research ponad 76 proc. z nas po prostu boi się o własną głowę, a 46 proc. jest przekonanych, że nie ma siły stawić czoła napastnikowi. Z drugiej strony, większość osób zaczynających starcia w miejscach publicznych jest przekonana, że nikt nie stanie im na drodze. Często wystarczy wzmianka o policji, pomoc ofierze nie musi oznaczać siłowania się z bandytą.
– Czasami wystarczy głośno powiedzieć "Przestań, bo właśnie wzywam policję". I co ważne faktycznie mieć przygotowany telefon – radzi Dorota Minta, psycholog kliniczny i dodaje: – Zawsze należy wzywać policję. Najczęściej ci agresorzy tak naprawdę są tchórzami i milkną w obliczu kajdanek.
Paweł Dąbrowa, zorganizował wspólnie z Anną Bielecką kampanię "Możesz to zmienić" po sytuacji, w której na środku ulicy zaatakowano dziewczynę. Prawie wszyscy przeszli obojętnie. Jego interwencja sprawiła, że napastnik po prostu uciekł, a dziewczyna została uratowana.

Jeżeli jesteś świadkiem zajścia, nie wahaj się. Im później zdecydujesz się na krok, tym mniejsze prawdopodobieństwo, że sytuację da się opanować. Nie zapominaj jednak o telefonie na policję. – Ważne, żeby reagować na początku, nie czekać aż ta agresja wybuchnie z wielką mocą – ocenia Minta. Im więcej czasu mija, tym bardziej do głosu dochodzą emocje, a znika rozsądek.
Warto dzwonić na numer alarmowy, ale robić to skutecznie, według jednego prostego schematu. Dzięki temu służby będą mogły szybko przyjechać i zareagować. Kiedy jesteśmy spanikowani i przerażeni jako świadkowie, dzwoniąc na policję robimy to w sposób chaotyczny, który albo utrudni działanie funkcjonariuszy, albo nie zostanie odebrany poważnie.
W pierwszej kolejności należy poinformować gdzie jesteśmy. Jeżeli nie znamy dokładnej lokalizacji, należy opisać to miejsce. To zawsze powinien być pierwszy element zgłoszenia.
W drugiej kolejności informujemy o tym do jakiego zdarzenia doszło. Na samym końcu musimy się skupić i podać jak najwięcej cech charakterystycznych osób zaangażowanych w to zdarzenie.
Twoją uwagę zwróci prawdopodobnie napastnik, na którym skupi się także najwięcej emocji, ale nie zapominaj o ofierze. Ta osoba będzie przerażona, a być może także poniżona. Nie zostawiaj tej osoby samej sobie, nawet kiedy sytuacja zostanie opanowana.
– Trzeba nawiązać kontakt z ofiarą. Zadać jej pytania, jak się czuje, czy nie trzeba wezwać pogotowia. Porozmawiać o tej sytuacji i spróbować uspokoić. Jeśli to możliwe, warto zadzwonić po jej przyjaciół lub rodzinę – radzi Paweł Dąbrowa.

– Trzeba odezwać się do innych osób, kierując swoją prośbę o pomoc do konkretnej osoby, na przykład mówiąc "proszę pana, tak pan w czerwonej bluzie, niech pan mi pomoże i podejdzie do kierowcy i poprosi o pomoc, ja wzywam policje" – zaleca Dorota Minta.
Sam wiesz najlepiej jak wygląda sytuacja z perspektywy świadka. Chciałbyś pomóc, czujesz taki obowiązek i potrzebę, ale brakuje ci impulsu do działania. Te same wątpliwości odczuwają osoby wokół ciebie. Najlepiej jednak nie kierować anonimowych próśb do ogółu - wszyscy je usłyszą, ale mało kto poczuje się ich adresatem. Lepiej zaangażować konkretną osobę.
– W grupie świadków musi się pojawić jedna osoba, która zbierze resztę i wybudzi empatię. Trzeba wytłumaczyć ludziom, że dzieje się coś niedobrego i wystarczy wspólnie tam podejść. Zazwyczaj napastnik nie będzie chciał konfrontować się z grupą, ponieważ tak działa efekt psychologiczny – uzupełnia Ania Bielecka współorganizatorka „Możesz to zmienić”.
– Nie wchodzimy w konfrontację, tylko staramy się za pomocą prostych słów przerwać to zdarzenie. Mówimy spokojnie, bez agresji. Nigdy nie próbujemy siłowo wpłynąć na napastnika. To najgorsze z możliwych zachowań. Tu nie potrzeba żadnych skomplikowanych schematów zachowania – radzi Ania Bielecka.
Można zwyczajnie stanąć w bezpiecznej odległości i zapytać co się dzieje. To już jest forma reakcji. Trzeba pamiętać, że wielu napastników jest przekonanych, że nikt nie zareaguje, nawet jeśli świeci słońce, a to jest centrum miasta. A wystarczy reakcja jednej osoby, która stawia znak zapytania przed napastnikiem.
– Nie możemy do końca przewidzieć jak zachowa się napastnik, w związku z tym pomagajmy, nie narażając siebie na konfrontację, oraz czując się odpowiedzialnym za innych ludzi – podsumowuje Bielecka.
