"Macie takie rzeczy w Polsce?". Syndrom ekspata to hejt na ojczyznę

– Syndrom ekspata jest reakcją obronną – obrony poczucia własnej wartości w reakcji na stres wywoływany w procesie migracji – mówi naTemat dr Agnieszka Kwiatkowska, dyrektor ds. badań w Polish Psychologists' Association. – Może się ona przekładać na poczucie wyższości w stosunku do Polaków, którzy zostali w Polsce.

Warto zaznaczyć, że syndrom ekspata działa również w drugą stronę. Bywa przejawem niechęci do ludności miejscowej, jak np. Brytyjczyków. W swojej pracy dr Agnieszka Kwiatkowska bada zachowania polskich emigrantów na Wyspach Brytyjskich. Jesteśmy tam największą mniejszością narodową.

– Z drugiej strony reakcja obronna może się obrócić w kierunku Brytyjczyków. Są osoby, które radzą sobie ze stresem poprzez próbę skopiowania życia, jakie prowadzili w Polsce, np. wprowadzają się do domów zamieszkanych przez Polaków i do nich ograniczają swoje kontakty społeczne – mówi dr Kwiatkowska. – Jednocześnie krytykują style życia innych narodowości. W ten sposób również ograniczają poziom stresu, jednak ich adaptacja do nowej kultury jest bardzo ograniczona i opóźniona w czasie – podkreśla.

– A po co ja tam będę wracał? – mówił Adam*, z którym mieszkałem kilka lat temu w Peterborough. – Przyjechałem na chwilę, miałem sobie dorobić. Jak zobaczyłem różnicę między Polską a Anglią, uznałem że nie wracam. Chyba do tej pory nie odebrałem nawet dyplomu magistra. Ty też lepiej zostań – namawiał.

– Chłopaki, lepiej pomyślcie sobie, co tu będziecie robić za parę lat. Jak zaczną wam wpadać pieniądze, zobaczycie, że nie ma po co wracać – mówił Jacek*, który w Peterborough zajmował się pośrednictwem nieruchomości. – Mam dla was niezłe mieszkanie na start – zachęcał.

W listopadzie w Anglii jest strasznie wilgotno, dlatego powiedzenie "jak grzyby po deszczu" szybko nabrało nowego znaczenia. Zwłaszcza w kontekście naszych ścian i sufitów. Takich cwaniaków jak Jacek za granicą nie brakuje. Na swojej działalności zbili małe fortuny i za nic w świecie nie chcą wracać do ojczyzny.

– Nawet na wigilię nie wracam. No ale powiedzcie mi po ch*j? – pytał nas w drodze do mieszkania na Eastfield Road. – W tej Polsce nic nie ma – powtarzał co chwilę.

– Prawie 90 proc. z nich było zadowolonych ze zmiany sytuacji finansowej, a prawie połowa wskazywała na zwiększone możliwości samorozwoju w nowym kraju – dodaje dr Agnieszka Kwiatkowska.

– Jednak najczęściej wskazywanymi niezaspokojonymi potrzebami była potrzeba przynależności i integracji oraz potrzeba kontaktu z ludźmi. Zdecydowana większość mówiła, że czuje się Europejczykami. Jednocześnie dwukrotnie częściej pojawiały się opinie, że w Wielkiej Brytanii czują się bardziej w domu niż w Polsce – podkreśla.

– Mieszkałem w Londynie i w Nowym Jorku, jednak to tutaj jest mój dom. – mówi Kuba, operator filmowy wieloletnim doświadczeniem. – Myślę, że ludzie, którzy narzekają nigdy nie poradziliby sobie w Polsce. Gardzą krajem, który nie dał im się wybić. Niestety często sami sobie są winni. Dla mnie emigracja była zbieraniem doświadczeń, które mogę przełożyć na pracę w Polsce – twierdzi Jakub.

– Są jednak osoby, które po wyjeździe napotykają na znaczące trudności, jak praca poniżej kwalifikacji, czy zostawienie za sobą całych sieci społecznych w Polsce - rodziny, przyjaciół – podkreśla Kwiatkowska. – Migranci mogą rekompensować sobie podjęte ryzyko, wiążące się z napięciem psychologicznym, utratą częstego kontaktu ze znajomymi czy rodziną, czasem również pozycji zawodowej, obniżając wartość mieszkania w ojczyźnie i twierdząc, że "przynajmniej nie siedzą w tej strasznej Polsce" – podsumowuje.

*Imiona zostały zmienione