Polska powinna stawiać na innowacje. Ale Polacy boją się, że ktoś im ukradnie pomysł

Stewart Butterfield w wywiadzie dla "Forbes'a" zauważa, że zarabianie pieniędzy nie może być motorem dla innowacyjnych projektów.

Niestety, w Polsce jednym z hamulców innowacyjności jest właśnie fakt, że przedsiębiorcy wolą sprawdzone branże, które przyniosą im pewne zyski. A to tylko wierzchołek góry lodowej problemów, które przeszkadzają w rozwijaniu innowacji w Polsce.

Kasa, kasa, kasa – Generalnie Polacy, a na pewno przedsiębiorcy, są za bardzo zaangażowani w "bieżączkę", czyli codzienną walkę o byt. To pewna bariera mentalnościowa, która

przeszkadza rozwijaniu innowacji – ocenia dr Wojciech Warski, właściciel firmy z branży IT oraz ekspert z Business Centre Club. – Ludzie po prostu nie mają czasu na zajmowanie się takimi rzeczami, traktują to jako hobby, na które ich nie stać – dodaje dr Warski.

Niestety, znalezienie "dobrego anioła", który zainwestuje swoje pieniądze w ryzykowny, ale innowacyjny projekt, jest mało prawdopodobne. – Biznes w Polsce woli inwestować raczej w sprawdzone branże, które są skazane na sukces. I powstaje takie zamknięte koło – mówi nam Katarzyna Łuczak, wiceprezes Instytutu Innowacyjności, który pomaga innowatorom otwierać swój biznes.

Nie można jednak jednoznacznie stwierdzić, że polscy biznesmeni są chciwi i dlatego nie ryzykują. – W Polsce firmy nie mają takiego kapitału, by pozwolić sobie na ekstrawagancję – wyjaśnia dr Warski. Drugim problemem polskiego biznesu jest wychowanie menedżerów. Brakuje im poszanowania dla innowacyjności i technologii, stawiają na sprawdzony zysk. – U nas jest to na zupełnie innym poziomie, niż na Zachodzie. Tych cech nabiera się dopiero w czwartym pokoleniu albo dalej – przekonuje ekspert z Business Centre Club. Wniosek? Na odważne kadry poczekamy jeszcze kilka lat, co najmniej.

Skąd biorą się innowacje Mimo to, specjaliści z inkubatorów przedsiębiorczości i innowacji przekonują, że chęć zysku nie przeszkadza w tworzeniu innowacji. – Można mieć w perspektywie zarabianie pieniędzy i nadal chcieć stworzyć coś innowacyjnego – przekonuje Piotr Proczek, dyrektor Inkubatora Innowacji przy Politechnice Warszawskiej. – Ale faktycznie, innowacyjne pomysły powstają głównie z pasji i zainteresowań.

– Na pieniądze trzeba patrzeć w kolejnych etapach, nie powinno się od nich

wychodzić przy innowacjach – dodaje Proczek. Również Katarzyna Łuczak z Instytutu Innowacyjności potwierdza: można chcieć zarabiać, a przy tym tworzyć coś nowatorskiego.

W Polsce jest mało geniuszy? Niestety, w naszym kraju brakuje zarówno tych, którzy tworzą innowacyjne projekty z pasji, jak i tych, którzy po prostu chcieliby na tym zarobić. Jak mówi nam Łukasz Parafianowicz z Poznańskiego Akademickiego Inkubatora Przedsiębiorczości, w ciągu 16 miesięcy do PAIP przyszło około 200 zgłoszeń. Z nich tylko około 20 było godnych uwagi i realnych – to znaczy takich, które można skomercjalizować.

– Ale z tych dwudziestu większość kopiuje zachodnie pomysły, są innowacyjne na polskim rynku. Takich naprawdę nowatorskich i możliwych do rozpowszechnienia w Europie było raptem kilka – informuje nas Parafianowicz. W innych miejscach nie jest lepiej. Piotr Proczek z inkubatora przy Politechnice Warszawskiej również podkreśla, że wiele pomysłów w Polsce to kopie z USA. – I rzeczywiście, do nas jeszcze nie przyszedł nikt z naprawdę fantastycznym pomysłem – mówi Proczek.

Kreatywność zabija się już w szkole Powodów braku dobrych pomysłów Proczek upatruje w polskiej edukacji. – To głębszy problem: od małego nie uczymy się kreatywności. Zadania, działania w szkołach powinny skłaniać do kreatywności – ocenia dyrektor inkubatora z Politechniki. Argumentów potwierdzających tę tezę nie trzeba daleko szukać – nawet matura dzisiaj polega na "wbijaniu się w klucz", czyli de facto pracy w większości odtwórczej, a nie kreatywnej. – To też powoduje, że nie mamy pomysłów na skalę globalną, bo edukacja tego nie wspiera – dodaje Proczek.

Wojciech Warski polskie szkolnictwo pod tym względem określa jako "anachroniczne". – Metody nauczania są skostniałe, belfrowskie, obowiązuje zasada: zakuć, zdać, zapomnieć. Nie stawia się na rozwiązywanie problemów, tzw. problem-solving – wskazuje dr Warski i podkreśla, że żeby to zmienić, trzeba co najmniej 10-15 lat przebudowywania polskiej edukacji i włożenia w to wielkich pieniędzy.

Innowacje hamowane przez mentalność… Niestety, z rozmów z ekspertami wynika, że nawet jeśli ktoś już ma wspaniały pomysł, to ciężko jest mu go zrealizować. – Potrafimy wymyślać, ale nie potrafimy komercjalizować – mówi Łukasz Parafianowicz z PAIP. Na drodze do stworzenia biznesu z pomysłu stoi kilka przeszkód. Pierwsza to mentalność.

Polacy często boją się, że ktoś – nawet w inkubatorze – ukradnie ich pomysł. – Polacy przez to chowają swoje pomysły w szafie – ocenia Piotr Proczek. Jak przyznaje, niektórzy też po prostu nie widzą potencjału biznesowego w swoim projekcie. – Nasza mentalność jest specyficzna. Bardziej skupiamy się na innych, zazdrościmy, zamiast coś samemu stworzyć – dodaje Proczek.

… A także niewiedzę i biurokrację Dyrektor inkubatora z Politechniki Warszawskiej wskazuje też, że nawet jeśli już ktoś ma projekt i chce go rozkręcić, to często po prostu nie wie jak. – Innowatorom brakuje wiedzy o prowadzeniu przedsiębiorstwa. Do nas przychodzą nawet ludzie, którzy nie odróżniają podatków: PIT od CIT i od VAT. Ale za to świetnie znają się na swojej branży, tym co robią – opowiada Proczek.

Takim osobom z pomocą przychodzą właśnie inkubatory czy Instytut Innowacyjności. II oferuje szeroką pomoc: wskazuje do kogo można się zgłosić, daje kontakty do biznesmenów, którzy potencjalnie mogliby się zainteresować danym pomysłem, wskazuje co i jak robić. Gorzej, jeśli innowatorzy szukają pomocy w UE czy rządowych agendach. – Problemem jest chociażby definicja innowacyjności, stworzona przez ministerstwo. Jest tak ogólna, że nic z niej nie wynika – mówi nam Katarzyna Łuczak z Instytutu Innowacyjności.

Dodatkowo, jak wskazuje wiceprezes II, urzędnicza biurokracja zabija chęci innowatorów. – Często oceniają to ludzie, którzy nie mają o tym pojęcia. Pomysły odpadają, bo na przykład wydaje im się "nierealny" – wskazuje Łuczak. "Realność" w tym przypadku oznacza prawdopodobieństwo odniesienia finansowego sukcesu. Taki

wymóg jest zaś, w przypadku innowacji, absurdalny, bo nigdy nie da się tego przewidzieć.

Co możemy zrobić? – Potrzebna jest zmiana sposobu myślenia o innowacjach – stwierdza Katarzyna Łuczak. Rację jej przyznaje dr Wojciech Warski. Przyznaje on bowiem, że Polacy mają potencjał intelektualny do tego, by zostać jednym z liderów innowacyjności w Europie. – Ale potencjał intelektualny też musi się czymś wyżywić, potrzebuje sponsorów, takiego dobrego anioła – ocenia Warski.

Oczywiście, przydałaby się też zmiana edukacji. Ale o tym dyskusje toczą się nieustannie, tylko nic z nich nie wynika. Rząd, co prawda, co jakiś czas deklaruje wsparcie dla nowatorskich przedsiębiorców. Tylko czy ktoś w to jeszcze wierzy? Innowacje Polacy muszą wziąć we własne ręce.