Glina – materiał naturalny, zdrowy, ekonomiczny

Spełnione marzenie o zdrowym i ekologicznym domu z ceramiki
Spełnione marzenie o zdrowym i ekologicznym domu z ceramiki Fot: Wienerberger
Z gliny budowano świątynie, kilkunastopiętrowe minarety i tętniące życiem starożytne miasta. Później o niej zapomniano i zastąpiono bardziej „nowoczesnymi” materiałami – betonem i metalem. W XX wieku uważano ją za przeżytek. Ale – wydaje się – że przyszłość należeć będzie do niej!


W miarę rosnącej świadomości ekologicznej glina jako materiał budowlany ma coraz więcej zwolenników. Naukowcy badają zaskakujące właściwości tego surowca a architekci coraz śmielej z niego korzystają. Choć trzeba przyznać, że na budowanie domów z niewypalonej gliny (podobnie jak słomy czy ubitej ziemi) decydują się zapaleńcy i … artyści. I ci, którym trudno zdobyć inne materiały – mieszkańcy Afryki Centralnej, Bliskiego Wschodu, krajów azjatyckich czy Meksyku.


W świecie zachodnim zaczęła cieszyć się większym zainteresowaniem od czasu kryzysu energetycznego w latach 70. dwudziestego wieku. Choć nie do końca to prawda – urokowi naturalnego surowca nie oparł się nawet twórca bloków mieszkalnych z płyty żelbetowej, słynny Le Corbusier. W 1948 r. zaprojektował w St. Baume we Francji, osiedle wykonane z ziemi.


Prawdziwą jednak karierę glina robi w ostatnich 20 latach. Odkrywane są stare techniki, rozwijane nowe. Nawet przepisy budowlane są modyfikowane, by zrekompensować długą nieobecność gliny w architekturze i budownictwie.


Fantastyczne właściwości
Trudno dziwić się karierze gliny (i ceramiki budowlanej), gdyż jest to budulec o fantastycznych właściwościach, który wytwarza we wnętrzu zdrowy i przyjazny człowiekowi klimat. Na przykład reguluje wilgotność powietrza, gdyż ma zdolność szybkiego wchłaniania i oddawania wilgoci. Nie dopuszcza, by w pomieszczeniu było zbyt sucho ani zbyt wilgotno. Redukuje przykre zapachy oraz zapobiega naładowaniu elektrostatycznemu przedmiotów w pokoju. Fantastycznie magazynuje ciepło – korzystając z energii słonecznej doskonale gromadzi ciepło, które oddaje chłodną nocą. Poza tym ma właściwości konserwujące drewno, przeciwdziała zagrzybieniu oraz potrafi absorbować szkodliwe substancje w pomieszczeniach.


Wielość zastosowań
Z gliny można mieć cały dom, gdyż można ją wykorzystać do murowania, tynkowania, rzeźbienia, stawiać z niej ściany nośne i działowe, konstruować stropy i kopuły, budować piece, robić cegły i posadzki a nawet wodoodporne dachówki. A co kraj, to obyczaj i inna tradycja. Dziś korzystamy z nich wszystkich. Francuskiej, gdy stawiamy ściany z gliny ubijanej (pisé). Powstają one w szalunkach. Tradycyjnie ubijano glinę ręcznie, dziś stosowane są do tego młoty pneumatyczne o niskiej częstotliwości drgań lub małe pojazdy gąsienicowe jeżdżące w szalunkach. Z angielskiej, gdy decydujemy się na glinę układana (cob), która niegdyś popularna była w Szkocji i Anglii. Unowocześniona pojawiła się w USA (Oregon cob). Hiszpańskie niewypalane gliniane cegły (adobé) mogą być wykonywane w normalnych cegielniach. Mają wytrzymałość na ściskanie mniejszą niż wypalane, wystarczają jednak do budowy kilkupiętrowych budynków i wielometrowych kopuł. Glina może być również prasowana w bloczki lub natryskiwana (technika popularna w Australii). Dzisiaj powstają nowe techniki. Szczególnie popularną stała się lekka glina (Leichtlehm) – mieszanina gliny z lekkimi dodatkami jak kulki ceramiczne lub słoma.

Współczesne eksperymenty
Glina zafascynowała współczesnych architektów na całym świecie. Wielkimi propagatorami budowy z ziemi byli nieżyjący już Irańczyk Nader Khalili oraz Egipcjanin Hassan Fathy, który opracował autorską technologię budowania z tego materiału. W Europie, niemiecki architekt Gernot Minke to jeden z największych autorytetów w dziedzinie budownictwa glinianego. Jest autorem dostępnej w Polsce książki „Podręcznik budowania z gliny”. We Francji z budownictwem z gliny związany jest Hugo Huben. Austriacki artysta Martin Rauch rozpoczął twórczość jako rzeźbiarz, odkrywając stopniowo potencjał tkwiący w glinie ubijanej. Wśród architektonicznych projektów Raucha najbardziej znana jest berlińska Kaplica Przebaczenia – najwyższa do tej pory nośna ściana wzniesiona z gliny ubijanej. Polscy twórcy architektury naturalnej to m.in.: Paulina Wojciechowska, Maciej Hyła, Wojciech Brzeski i Teresa Kelm.

Ceramika to też glina!
Budowanie starymi technikami nie jest wyzwaniem dla każdego. Nie zapominajmy jednak, że glina ze swoimi fantastycznymi zaletami jest głównym składnikiem ceramiki budowlanej: cegieł, pustaków, dachówek. Ceramika służy do wznoszenia ścian konstrukcyjnych, elewacji klinkierowych i pokrywania dachów. Nadal pozostaje niedoścignionym wzorem, naśladowanym przez inne materiały budowlane. I możemy z nich zbudować cały dom. Piękny, zdrowy i ekologiczny. Z gwarancją najwyższej jakości.