Działalność nierejestrowana – co to jest i kto może założyć?

Działalność nierejestrowana to w najprostszym ujęciu drobna działalność zarobkowa, której nie trzeba rejestrować. W praktyce oznacza to, że osoba prowadząca firmę bez rejestracji nie musi składać wniosku o wpis do CEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej), zazwyczaj nie potrzebuje numeru NIP (posługuje się numerem PESEL) i REGON, a także nie opłaca comiesięcznych składek na ubezpieczenia społeczne. 

Zgodnie z Prawem przedsiębiorców, taka forma działalności nie jest uznawana za działalność gospodarczą, o ile zachowane są określone limity przychodów.

Jest to idealne rozwiązanie dla freelancerów, rękodzielników czy osób udzielających korepetycji, dla których działalność nierejestrowana stanowi bezpieczny i tani start w świecie biznesu.

Działalność nierejestrowaną może podjąć każda osoba fizyczna, która w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie prowadziła działalności gospodarczej.

Z tego rozwiązania mogą skorzystać: 

Działalność nierejestrowana po zamknięciu firmy albo jej zawieszeniu także jest możliwa. W takim przypadku musisz odczekać pełne 5 lat (60 miesięcy) od dnia jej wyrejestrowania lub zawieszenia, aby ponownie móc korzystać z przywilejów firmy bez rejestracji.

Założenie działalności nierejestrowanej jest nieskomplikowane. Po prostu zaczynasz sprzedawać swoje produkty lub świadczyć usługi. Momentem rozpoczęcia działalności nierejestrowej jest dokonanie pierwszej transakcji lub wystawienie pierwszego dokumentu sprzedaży. Nie musisz wypełniać skomplikowanych formularzy online, nie potrzebujesz profilu zaufanego do rejestracji firmy, ani nie musisz odwiedzać okienek w urzędzie gminy.

Jedynym obowiązkiem jest pilnowanie miesięcznego przychodu oraz prowadzenie odpowiedniej dokumentacji, jaką jest uproszczona ewidencja sprzedaży.

Na działalności rejestrowej można zarobić do limitu, który liczony jest kwartalnie i wynosi 225% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku. W 2026 roku próg ten to kwota 10 813,50 zł.

Do limitu wliczasz przychody należne z danego miesiąca, wynikające z wystawionych rachunków lub faktur, nawet jeśli klient jeszcze nie zapłacił za towar. Natomiast nie wlicza się do niego wartości zwróconych towarów i udzielonych rabatów Do ustalania przychodu służy ewidencja sprzedaży.

Jego przekroczenie skutkuje tym, że w ciągu 7 dni musisz złożyć wniosek o wpis do CEIDG i zacząć działać jako pełnoprawna działalność gospodarcza prowadząca księgowość online.

Katalog tego, jakie usługi można oferować, jest niezwykle szeroki, co sprawia, że firma nierejestrowana to rozwiązanie uniwersalne. Większość popularnych zajęć, takich jak copywriter, grafik komputerowy, sprzątanie mieszkań, opieka nad zwierzętami, korepetycje czy drobne usługi krawieckie, doskonale wpisuje się w ramy tej formy aktywności.

Należy jednak pamiętać, że prowadzenie działalności nierejestrowanej jest wykluczone w przypadku branż wymagających specjalistycznych koncesji, licencji lub zezwoleń. Przykładowo, nie możesz bez rejestracji prowadzić:

W przypadku sprzedaży własnych towarów (np. obrazów, ubrań, biżuterii), działalność nierejestrowana jest całkowicie zwolniona z obowiązku opłacania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne. To generuje ogromne oszczędności, które w przypadku standardowego JDG wynoszą kilka tysięcy złotych miesięcznie.

Sytuacja komplikuje się jednak przy świadczeniu usług. Jeśli Twoja współpraca z klientem opiera się na zasadach takich jak umowa zlecenie lub umowa o świadczenie usług, zleceniodawca (klient będący firmą) ma obowiązek zgłosić Cię do ubezpieczeń i odprowadzić za Ciebie składki ZUS. Istnieje jednak wyjątek – jeśli jesteś studentem do 26. roku życia, Twój zleceniodawca nie płaci za Ciebie ZUS-u.

Pamiętaj również, że działalność nierejestrowana a ubezpieczenie zdrowotne to istotny aspekt bezpieczeństwa. Prowadząc taką aktywność, nie zyskujesz automatycznie prawa do darmowego leczenia. Powinieneś mieć inny tytuł do ubezpieczenia, np. umowę o pracę, status bezrobotnego w urzędzie pracy lub bycie zgłoszonym jako członek rodziny.

Mimo że nie posiadasz numeru NIP, na żądanie nabywcy towarów lub usług, masz obowiązek wystawić dowód sprzedaży, który może mu być potrzebny do rozliczenia własnych kosztów lub złożenia reklamacji. 

Klientom indywidualnym wystawiasz rachunek. Musi on zawierać: 

Na żądanie klienta przedsiębiorcy musisz wystawić fakturę (zazwyczaj jest to tzw. faktura bez VAT), która powinna zawierać co najmniej:

W 2026 roku wchodzi obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych i przesyłanie ich do Krajowego Systemu e-Faktur. Dla mikroprzedsiębiorców, których miesięczna wartość sprzedaży udokumentowana fakturami nie przekracza 10 000 zł brutto, obowiązek został przesunięty do 1 stycznia 2027 r.  Co istotne do limitu nie wlicza się sprzedaż dla osób prywatnych. 

Obowiązek ten obejmie też osoby prowadzące działalność nierejestrowaną, jeśli będą wystawiały faktury dla przedsiębiorców. Wystawianie faktur w KSeF wymaga NIP-u, w związku z tym, konieczne będzie jego uzyskanie. W tym celu trzeba złożyć wniosek o nadanie identyfikatora podatkowego NIP (NIP-7) wraz ze zgłoszeniem VAT-R.

Choć osoby prowadzące działalność nierejestrowaną mają jeszcze czas, to powinny już dziś zapoznać się z zasadami. By w razie przekroczenia limitu lub konieczności wystawienia faktury wiedzieć, jak działać. Tutaj z pomocą przychodzi Comarch Betterfly. Jest to proste i intuicyjne oprogramowanie do wystawiania faktur zintegrowane z systemem rządowym KSeF. Program jest darmowy do 10 faktur miesięcznie, a powyżej tego limitu kosztuje tylko 5 zł miesięcznie. To idealny sposób, aby Twoja firma bez rejestracji wyglądała profesjonalnie w oczach kontrahentów.

Mimo braku składek ZUS, podatek od działalności nierejestrowanej jest obowiązkowy – o czym często zapominają początkujący twórcy. Dochody te są opodatkowane według zasad ogólnych, czyli obowiązuje Cię standardowa skala podatkowa (stawka 12% i 32%).

Ogromnym ułatwieniem jest to, że jako osoba prowadząca taką aktywność, nie płacisz comiesięcznych zaliczek na podatek dochodowy. Całość rozliczasz raz w roku, wypełniając roczny PIT-36 (nie PIT-37). W tym formularzu znajduje się dedykowana sekcja: przychody z działalności nierejestrowanej.

Największą zaletą jest możliwość uwzględnienia kosztów. Możesz odliczyć faktycznie poniesione i udokumentowane koszty (np. zakup aparatu dla fotografa, tkanin dla krawcowej czy narzędzi dla rzemieślnika), co pozwala wyliczyć realny dochód i znacząco obniżyć podatek. Pamiętaj jednak, że koszty uzyskania przychodu muszą być poparte fakturami lub rachunkami wystawionymi bezpośrednio na Twoje imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania.

Zasadniczo większość osób prowadzących działalność nierejestrowaną korzysta ze zwolnienia podmiotowego z posiadania kasy fiskalnej ze względu na niski obrót (limit wynosi 20 000 zł rocznie).

Jednak istnieją kategorie usług i towarów, które wymagają posiadania kasy fiskalnej bez względu na wysokość obrotu, już od pierwszej sprzedanej sztuki. Dotyczy to m.in.:

Jeśli planujesz wejść w te branże, działalność nieewidencjonowana nie zdejmie z Ciebie obowiązku zakupu i rejestracji urządzenia fiskalnego.

Większość osób prowadzących firmę na próbę korzysta z tzw. zwolnienie podmiotowe z VAT. Przysługuje ono podatnikom, których wartość sprzedaży nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym kwoty 240 000 zł. Ponieważ działalność nierejestrowana operuje na znacznie niższym limicie przychodów (łącznie ok. 46-47 tys. zł rocznie w 2026 r.), zazwyczaj automatycznie pozostajesz poza systemem VAT.

Są jednak wyjątki. Musisz zarejestrować się jako podatnik VAT, jeśli świadczysz usługi:

W takich przypadkach nawet jeśli Twoja firma bez rejestracji zarabia tylko kilkaset złotych, musisz złożyć deklarację VAT-R do urzędu skarbowego i prowadzić rejestr zakupów i sprzedaży VAT.

^Źródła:

^{Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców}

^{Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych}

^{Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług}

^{Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników}