Memy władają nie tylko internetem. Michał Torzecki na poważnie o niepoważnych obrazkach

Moja znajoma od kilku lat posiada psa japońskiej rasy Shiba Inu, czyli dokładnie tej samej, co znany z memów Pieseł. Wcześniej jej pupil wabił się Atos, jednak już nikt w taki sposób na niego nie woła. Magda nie może spokojnie wyjść z psem na spacer, bo gdziekolwiek się nie pojawi słyszy okrzyki „patrz, Pieseł!”, lub "uszanowanko". Rozbawieni gimnazjaliści biegają za Atosem krzycząc „wow" i robią mu zdjęcia (nierzadko z irytującym psa fleszem), które wywołują później zazdrość u ich znajomych z Facebooka. Ja i Pieseł. 50 like, albo nawet więcej.

Michał Torzecki: Ja również. To moja pierwsza wystawa o bardzo konkretnym przekazie i zastanawiam się jak zostanie odebrana. Szczerze mówiąc, nie mam pojęcia w jaki sposób oglądający mogą na takie prace zareagować. Ludzie, którzy wpadają do mojej pracowni, oceniają te obrazy bardzo pozytywnie, ale może po prostu starają się być dla mnie mili...

Od dłuższego czasu malowałem zwierzęta. W pewnym momencie zdałem sobie sprawę z tego, że memy z reguły operują ich wizerunkami, a jednocześnie są bardzo ciekawym i trochę smutnym zjawiskiem.

Obrazki przejęły komunikację międzyludzką na portalach społecznościowych. Nie ma nic złego w tym, że czasami wrzucisz kota przyjacielowi na tablicę, ale na przykład zauważyłem takie sytuacje, kiedy ktoś miał duży problem, jakieś rozstanie się albo deprecha i znajomy zamiast napisać „chodź, umówmy się na piwo", wklejał mu smutnego kotka. Zdarzają się też ostrzejsze przykłady: jest poniedziałek, ktoś wrzuca zdjęcie z Alcatraz i podpisuje „nienawidzę poniedziałku!”. To dość ciężkie porównanie, sugerujące objawy jakiejś znieczulicy.

To nie jest aprobacja, tylko wyszydzenie z mojej strony. Wiadomo, że jedną z form zmniejszania zła jest śmianie się z niego. Jaranie się kotami, które wyglądają jak Hitler jest dla mnie już takim delikatniejszym złem. A napis „Polish joke” nawiązuje do faktu, że na arenie międzynarodowej jesteśmy znani z tego, iż mamy dosyć cięty i mocny żart, który często oscyluje poza granicami dobrego smaku.

Hipster Cat z podpisem „Irony then death”, jest odniesieniem do tego, że New York Times opublikował bardzo duży artykuł na temat ironicznego życia. Kultura hipsterów pozwala ci mówić, że wszystko, co robisz jest ironiczne. To w pewnym sensie mechanizm obronny. Nigdy nie musisz w żaden sposób stawić się za swoimi poglądami i zawsze możesz powiedzieć: „ja to zrobiłam tylko ironicznie”.

Wiadomo, że ironia jest fajną rzeczą i lżejsze podejście do poważnych spraw czasami jest potrzebne żeby odreagować, ale jeżeli traktujesz wszystko ironicznie i nigdy się nie wstawisz za niczym, to później, kiedy umierasz, nic z takiego życia nie wynika.

Jak dla mnie, one wracają do kultury obrazkowej, tej szybkiej, wręcz prehistorycznej, która może faktycznie źle wpłynąć na kulturę wizualną ogólnie, bo przecież zaszliśmy dużo dalej. Tak łatwo jest teraz tworzyć rzeczy na komputerze, przez co ich jakość niejednokrotnie jest słaba, a wcale nie stanowi to żadnego problemu, choć zdarzają się także bardzo fajne przykłady.

Wracając - memy są jak najbardziej nowym popem. Staram się dzięki nim uzyskać fajny kontrast pomiędzy faktem, że kotki są niby łatwe do oglądania, uśmiechnięte, kochane, i tak dalej, ale za to napisy, namalowane zresztą tym tradycyjnym, memowym krojem pisma, dodają ich wizerunkom drugie dno. Podtekst jest ciężki.

W tej chwili coraz więcej. Przez dwa miesiące przed wystawą zazwyczaj 12 godzin dziennie. Jestem troszeczkę rozdarty pomiędzy swoim weekendowym zajęciem, czyli byciem DJ-em, a tym co robię tutaj. Na szczęście druga praca daje mi taką wolność, że w tygodniu mogę się zająć w stu procentach sztuką i nie martwić o zarobek na życie.

Myślę, że nie. Sztuka współczesna przekształciła się w biznes. W dzisiejszych czasach przypomina trochę prawo i medycynę. Jeżeli skończysz prestiżową uczelnię artystyczną, najlepiej w Stanach, nie musisz się za bardzo starać, aby później osiągnąć sukces, ludzie ustawiają się do ciebie w kolejce. Poza tym, sztuka współczesna jest wieloletnią inwestycją, czas działa na jej korzyść. Z muzyką sprawa wygląda trochę inaczej. Z roku na rok przychodzą niesamowite zmiany w trendach. Niedawno modny był dubstep, teraz już prawie nikt o nim nie pamięta, a wcześniej mody muzyczne trwały kilkanaście lat, a jeszcze dawniej kilkaset. Za to memy bywają modne czasami przez tydzień.

Różnie. Używam techniki przecierki - nakładam dosyć sporo czarnej farby, później szmatką nasączoną terpentyną przecieram i w ten sposób uzyskuję gradienty. Jeżeli obraz nie wyschnie za szybko, jestem w stanie zrobić go w dwa dni, ale na przykład obraz z Cheezburger Catem, z podpisem „I can haz more”, mówiący o zachłanności kultury konsumpcyjnej, malowałem chyba przez 2 miesiące, a na sam proces składało się nawet drapanie żyletkami i szorowanie.