O autorze
Miesięcznik Benefit to gazeta kierowana do wszystkich, którzy interesują się motywacją, rozwojem i pracą. W miesięczniku można odnaleźć artykuły dotyczące szkoleń pracowników, podnoszenia jakości pracy, rozwoju i zarządzenia firmą , procesów zmiany i zarządzaniu zmianą, najnowszych sposobach motywowania pracowników, pozapłacowych formach wynagradzania za pracę, aspektach prawnych i podatkowych.

Nawyk – sprzymierzeniec w walce o zmianę i realizację celów

Fot.iStockPhoto
Wiosna. Patrząc na rutynę społecznych zrywów przed nami znienawidzona choć powszechnie wdrażana „akcja bikini”. Duża część z nas pod wpływem presji otoczenia postanowi o zmianach, które tak jak postanowienia noworoczne mają niewielką szansę na realizację. Czytając statystyki tych ostatnich widzimy efektywność na poziomie 10%. Większość badanych zapomina o zmianach mniej więcej w 3 tygodniu Nowego Roku.


Co zatem robić, aby ponownie nie musieć mierzyć się z porażką? Jak postanowienia przekuć w konkretne działanie, a te powiązać z celami, które finalnie zrealizujemy w 100%?

Arystoteles powiedział, że „jesteśmy tym, co w swoim życiu powtarzamy. Doskonałość nie jest jednorazowym aktem, lecz nawykiem”.

Jeżeli prawdziwie pragniemy zmiany powinniśmy oprzeć ją o codzienne, celowe i rutynowe działanie, nie zaś jednorazowe zrywy. Pora roku ma tu niewielkie znaczenie.

Z psychologicznego punktu widzenia nawyk jest zautomatyzowanym zachowaniem pozwalającym odciążyć świadomość od kierowania układami względnie elementarnymi. Dzięki temu może ona zająć się rozwiązywaniem bardziej złożonych kwestii.

Z punktu widzenia neurologii większość zachowań powstaje i kodowanych jest w korze przedczołowej mózgu. To, co postrzegamy jako myśli, czego następstwem jest działanie powstaje właśnie w tej części mózgu. Gdy zachowanie staje się automatyczne zostaje przeniesione do jądra podstawy mózgu, które znajduje się niedaleko centrum czaszki. Działania, które tam powstają są całkowicie wyłączone z celowego procesu myślenia. Stąd nawyk jest działaniem automatycznym, choć dla niektórych wydaje się świadomie podjętą decyzją.


Każdy nawyk składa się z trzech elementów:
1. Wskazówki, czyli pewnego rodzaju wyzwalacza, który uruchamia zachowanie.
2. Rutyny – automatycznego działania, które objawia się w danym nawyku.
3. Nagrody – przyjemności, która jest kojarzona z rutyną, czyli aktywnością z nim związaną.


Najważniejszą informacją jest fakt, że nawyk wytworzy się jedynie w sytuacji, gdy nasz mózg powiąże wskazówkę z nagrodą (przyjemnością). W sytuacji pojawienia się wskazówki mózg zacznie pożądać nie rutyny, ale nagrody. Zrozumienie tej zależności pozwala na skuteczne wpływanie na zmianę niemalże każdego zachowania.


W biurowej rzeczywistości przykładem obrazującym działanie nawyku jest nasza automatyczna reakcja na emaile oraz dźwięki powiadomień w telefonach. Kiedy słyszymy dźwięk przychodzącej wiadomości czy wibrację telefonu (wskazówka) nasz mózg dostaje komunikat wiążący go z nagrodą i włącza pragnienie chwilowej rozrywki, jaką jest czytanie wiadomości. I choć w większości przypadków przewidujemy, że wiadomość nie jest ani pilna, ani tym bardziej ważna automatycznie sięgamy po urządzenie. Jeżeli nie zadziałamy natychmiast napięcie w nas będzie wzrastało i tym bardziej szukać będziemy sposobu na jego rozładowanie. Stąd ukradkowe wychodzenie uczestników nawet podczas ważnego spotkania lub sprawdzanie telefonów pod stołem.

Rozwiązanie w przypadku spotkań firmowych jest w miarę proste. Możemy je kontrolować poprzez usunięcie wskazówki i wyciszenie lub wyłączenie urządzeń elektronicznych. W ten sposób zwiększamy zaangażowanie uczestników, którzy przestają nawykowo pragnąć ucieczki w sprawdzanie skrzynek mailowych.

W świetle badań przedstawionych przez Charlesa Duhigga opisanych w książce „Siła nawyku” widzimy, dlaczego tak często walka ze złymi nawykami kończy się porażką. Większość ludzi skupia się na rutynie, czyli samym zachowaniu związanym z przyzwyczajeniem. Walczy więc z objawami, nie zaś samą przyczyną – wskazówką oraz całkowicie ignorując nagrodę, która spowodowała, że nawyk został utrwalony.

Warto spojrzeć na planowane przez nas cele i wprowadzone zmiany z perspektywy nawyków, które właściwie uruchomiane działają niemalże automatycznie. Rozkładając każdy nawyk na trzy elementy możemy podjąć bardziej skuteczną, choć nadal niezupełnie prostą walkę o zmiany na polu zawodowym jaki i prywatnym.

Angelika Chimkowska
manager, mentor oraz członkini Stowarzyszenia Profesjonalnych Mówców