"I masz to pod kontrolą" czyli poradnik o zdrowiu psychicznym dla nastolatków

Czym jest to nieomal mityczne zdrowie psychiczne? WHO w swojej konstytucji z1948 roku określiło je jako pełny dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny człowieka. Kazimierz Dąbrowski, wybitny polski psychoterapeuta pisał, że  "zdrowie psychiczne to zdolność do rozwoju w kierunku wszechstronnego rozumienia, przeżywania, odkrywania i włączenia się w coraz wyższą hierarchię rzeczywistości i wartości, aż do ideału indywidualnego i społecznego". Skomplikowane, a tych definicji mogłabym przytoczyć setki, jeżeli nie tysiące. Jedno jest w nich spójne: mówią o dobrostanie w obszarze emocji, myśli i zachowań człowieka.
Żyjemy teoretycznie w świecie, w którym już nikt nie lekceważy problemów psychicznych, ale prośba o pomoc, skorzystanie ze wsparcia psychoterapeuty ciągle jest społecznym tabu. Choć jednocześnie mam poczucie, że nastolatki w ostatnich latach odważniej mówią o swoich potrzebach i problemach psychicznych. Znam takich, którzy sami dzwonią do psychologów, albo zdecydowanie proszą rodziców o umówienie wizyty. Jestem jednak pewna że i tym nie bojącym się zawalczyć o swoją kondycję psychiczną i tym, którzy nie potrafią, albo się boją o niej mowić głośno przyda się taki manual, instrukcja obsługi zdrowia psychicznego. Bo jakże często mając kilkanaście lat, w samotności szukamy odpowiedzi na to jak sobie poradzić ze smutkiem, złością, dręczycielem w szkole czy jaki polubić siebie!

Autorka nie owija niczego w bawełnę i zaczyna mocno, rzucając tezę, że lęk to przyjaciel nastolatków. Opowiada o mechanizmach powstawania lęku, jego regulacyjnej i mobilizującej roli, o reakcjach organizmu i jego wpływowi na zachowanie nastolatka. Ale co ważne podpowiada rozwiązania, również te, które pozwolą poradzić sobie z atakiem paniki czy smutkiem.
W kolejnych rozdziałach Anna Wiliamson rozprawia się z depresją, stresem, fobiami i zmartwieniem, problemami z rówieśnikami, potrzebą niezależności, seksualnością, miłością, ale też rozstaniem rodziców i śmiercią bliskiej osoby. Jak często rozmawiamy ze swoimi dziećmi o takich tematach? Potrafimy mówić o ich i naszych problemach. Wiem ze swojej praktyki, ile wysiłku wymaga powiedzenie dziecku, że jego ukochana babcia jest śmiertelnie chora, albo, że właśnie rodzice postanowili się rozstać. Nie potrafimy o tym rozmawiać sami ze sobą, a co dopiero z nastolatkiem. Jakże często unikamy tych tematów my dorośli. Nie rozmawiamy o emocjach, o swoich problemach, nie słuchamy siebie. Nie jesteśmy szczerzy wobec siebie i bliskich. Dlatego w sytuacji, kiedy nasze dziecko potrzebuje pomocy stajemy się bezradni. Może tą książkę powinniśmy przeczytać najpierw sami? Potraktować ją jako poradnik tego, jak dobrze rozmawiać z dzieckiem? Moim zdaniem zdecydowanie tak! Nie dość, że wejdziemy w świat dziecka, to jeszcze znajdziemy konkretne podpowiedzi jak się zachowywać, żeby świadomie je wspierać w trudnej drodze samorozwoju.

Żyjąc z nastolatkiem, możemy wspólnie uczyć się bycia dla siebie dobrym. Autorka zaprasza do spisania rzeczy, z których jesteśmy dumni. Ja pójdę krok dalej :). Może którego jesiennego wieczoru usiądziecie wspólnie przy stole i każdy w rodzinie zrobi taką listę? Składającą się z rzeczy małych i wielkich. Bo dla zdrowia psychicznego, czerpania radości z życia równie ważne jest umiejętność ugotowania idealnych jajek na miękko, opracowania algorytmu pozwalającego na zapanowanie nad pandemią czy opowiadania najcudowniejszych żartów. A potem przeczytajcie ją na głos! Gwarantuje, że będzie dużo zaskoczeń, ale też radości i miłości.
W świecie idealnym ta książka znalazłaby się w szkolnym spisie lektur pomiędzy "Panem Tadeuszem" a "Syzyfowymi pracami", w realnym musimy dopisać ją do niego sami. Nabiera ona szczególnego znaczenia w obecnych czasach, kiedy za nami wiosna z lockdown'em, który był szczególnie trudny dla wielu nastolatków, a skutki przeżytego stresu właśnie zaczynają być widoczne. Kupcie ją koniecznie, sobie, synowi, znajomej nastolatce, koleżance-nauczycielce.
Ta książka wpisuje się świetnie w realizowaną przez Zieloną Sowę koncepcję mądrych książek dla nastolatków. Właściwie można by je nazywać powieściami psychoterapeutycznymi, gdyby nie brzmiało to tak poważnie. Ale jak inaczej potraktować „Spaloną” Laury Bates - opowieść o dziewczynie, ofierze hejtu, zmagającej się jednocześnie z żałobą?

Kolejna „Honor Code. Wbrew jej woli” poruszająca mocny temat gwałtu. Albo „Hate”Alana Gibbonsa inspirowana tragiczną śmiercią Sophie Lancaster historia o miłości, stracie, nienawiści i przebaczeniu oraz o tym, że należy odrzucać uprzedzenia oraz mieć wiarę we własną tożsamość. Jest w tym gronie też polska autorka, Joanna Jagiełło i jej powieść „To już nie ma znaczenia” o krzywdzie, jaką dorośli wyrządzają dziecku.

Bierzcie i czytajcie mądre książki!
A od Wydawnictwa mam dla Was prezent, kod rabatowy 30% na całą ofertę, nie tylko na książkę „I masz to pod kontrolą”. Musicie tylko w zamówieniu na ich stronie wpisać kod „natemat” i kupić wybrane książki do 30 września!