Człowiek na księżycu

Telefon Stasa odzywa się przeraźliwym dźwiękiem budzika. Chłopak wstaje i patrzy za okno na krajobraz zdominowany przez fabryczne kominy. Szybko odgrzewana kasza z masłem da energię na najbliższe godziny, a potem trzeba już biec do pracy.

Podobnie jak większość mieszkańców miasta, Stas pracuje w fabryce. Założony w 1895 roku Ałczewski Kombinat Metalurgiczny (AMK), zdążył rozwinąć się do niewiarygodnych rozmiarów. Pagórkowaty teren oplotła sieć wielkich rur i torów kolejowych. Kominy widoczne są już od wielu kilometrów, a miejscowym zabytkiem – choć ciężko je zwiedzić i umieścić w folderze – stały się ogromne piece martenowskie z 1896 roku, po dziś dzień działające. Aleksiej Ałczewski, twórca zakładu, a zarazem i miasta, byłby pewnie dumny ze swego dzieła.

Do trolejbusu przyjeżdżającego o szóstej na przystanek przy ulicy Gagarina, ciężko się wcisnąć. Większość Ałczewska pracuje w fabryce, lecz nikt nie zna sąsiada, o którego plecy się opiera, usiłując nie upaść. Podróż trwa około dwudziestu minut i kosztuje jedną hrywnę (40 groszy).

Początek zmiany. Stas zajmuje się obsługą olbrzymich elektronicznych wag przemysłowych, mierzących ciężar przywiezionych koleją surowców. Wbrew pozorom, nie jest to łatwa praca. By ją wykonywać, trzeba było ukończyć studia z zakresu obsługi systemów elektronicznych. Oprócz umiejętności, przydaje się jednak i dobra kondycja. Wagi umiejscowione są w wielu miejscach rozległej fabryki, każdy dzień oznacza więc wielokilometrowe spacery w plątaninie cechów, pieców i rur.

Przy placu Karola Marksa, oprócz reprezentacyjnego wejścia do fabryki, znajduje się zakładowe muzeum. Każdy robotnik przed podjęciem pracy w AMK obowiązkowo przechodzi wycieczkę przez cztery sale. W nich zapoznaje się z historią miasta i zakładu, głaszcze po brodzie popiersia Ałczewskiego, ogląda stare fotografie.

Koło południa następuje przerwa i można udać się do jednej z pięciu robotniczych stołówek. – Mamy dzisiaj zupę lub barszcz – informuje znudzona kucharka w białym kitlu. Stas bierze zupę i przyznaje, że to idealna nazwa dla tej niezbyt określonej potrawy.

Koniec zmiany. Stas, wychodząc z fabryki, dostaje cotygodniową gazetę ałczewskich metalurgów – „Za metal!” To niezbyt poważane wydawnictwo – prenumerata jest obowiązkowa dla każdego z pracowników, a nikogo nie zachwyca konieczność wydawania pieniędzy na średnio interesujące wieści. Za najważniejsze informacje z minionego tygodnia uznano nagrodę dla jednego z pracowników fabryki (doceniono go za „długoletnią pracę, wysoki profesjonalizm i zasługi dla narodu ukraińskiego”) oraz dziesiątą rocznicę podpisania dokumentów dotyczących modernizacji części kombinatu.

W przeciwieństwie do większości kolegów z pracy, Stas szerokim łukiem omija knajpę W dali od żon, gdzie zwyczajowo opija się fakt zakończenia codziennej zmiany. – Wyobraź sobie, że oni tak dzień w dzień, zamykają się w tej budzie i chleją do oporu… Następnego dnia zataczają się i potykają o własne nogi, a robota bezpieczna nie jest – z niesmakiem kręci głową mój przewodnik.

Zjadłszy kolację, Stas oddaje się obróbce zdjęć i marzeniom. Stara się chociaż raz w roku odłożyć pieniądze i wyjechać za granicę – oczywiście w formie wycieczki zorganizowanej, bo tak łatwiej otrzymać wizę. Pasją chłopaka jest fotografia, szczególnie krajobrazy. Godzinami opowiada o podróżach, jakie udało mu się zrealizować, wyrzucając z siebie niespodziewane zupełnie pokłady tłumionej wrażliwości.

Po dwóch piwach podśpiewuję pod nosem „Człowieka na księżycu” Butusowa i to skłania Stasa do wynurzeń. Przyznaje, że ciężko znaleźć mu wspólny język z kolegami, których świat ogranicza się do codziennej pracy i wieczornej wódki. Tęskni do pięknych miast zachodniej Europy, nade wszystko dość ma już kominów i ciągłego smogu.

Następnego dnia znów zostanie wessany przez olbrzymie cielsko fabryki, by stać się jednym z maleńkich mechanicznych trybików w procesie produkcji stali.