Jak zarządzamy w Polsce własnością intelektualną ?

REKLAMA
Informacja Ministra Gospodarki
o zarządzaniu własnością intelektualną w Polsce

1. Termin prawo własności intelektualnej obejmuje elementy różnych działów prawa, w skład których wchodzą m.in. prawa autorskie
i prawa pokrewne oraz prawa własności przemysłowych.
2. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o działach administracji rządowej
z dnia 4 września 1997 r. Minister Gospodarki jest właściwy
w sprawach z zakresu własności przemysłowej. W ramach właściwości MG należą następujące przedmioty własności przemysłowej: wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne nie dotyczące produktów rolnych i spożywczych oraz topografie układów scalonych.
3. Kwestie związane z oznaczeniami geograficznymi nie dotyczącymi produktów rolnych i spożywczych oraz topografie układów scalonych nie mają większego praktycznego znaczenia z uwagi na fakt, że prawa dotyczące tych przedmiotów własności przemysłowej w Polsce wygasły.
4. Prawa własności przemysłowej są postrzegane jako główny bodziec dla postępu technologicznego, gospodarczego, jak
i dla wzrostu konkurencyjności gospodarki.
5. W chwili obecnej dane Urzędu Patentowego RP pokazują, że liczba udzielonych praw własności przemysłowych w Polsce na rzecz polskich podmiotów wzrasta w niewielkim stopniu bądź pozostaje na zbliżonym poziomie. W roku 2010 podmioty krajowe uzyskały w trybie krajowym 1 385 patenty na wynalazki, 484 praw ochronnych na wzory użytkowe, 1 231 praw z rejestracji na wzory przemysłowe i 10 050 praw ochronnych na znaki towarowe. Dla porównania w 2008 r. udzielonych patentów na wynalazki było
1 451, praw ochronnych na wzory użytkowe 616, praw z rejestracji wzoru przemysłowego 1 207, a praw ochronnych na znaki towarowe 13 911.
6. W porównaniu z podmiotami zagranicznymi polskie podmioty wciąż mało korzystają z ochrony na poziomie międzynarodowym. Dla przykładu dane Europejskiego Urzędu Patentowego pokazują, że w 2010 r. polskie podmioty uzyskały 45 patenty europejskie – podczas gdy podmioty z Niemiec 12 553, z Francji 4536, z Wielkiej Brytanii 1857.
7. Najważniejszym programem w zakresie wsparcia innowacyjnych rozwiązań w Polsce jest Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (2007-2013). Wdrażaniem tego programu zajmuję się Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)
w Warszawie. W ramach tego programu do najistotniejszych działań dot. własności przemysłowej należą działania POIG 4.2
Stymulowanie działalności B+R przedsiębiorstw oraz wsparcie
w zakresie wzornictwa przemysłowego i POIG 5.4 Zarządzanie własnością intelektualną, w skład którego wchodzą poddziałania 5.4.1. Wsparcie na uzyskanie/realizację ochrony własności przemysłowej oraz poddziałanie 5.4.2 Popularyzacja wiedzy
w zakresie własności intelektualnej.
8. Wstępne dane, które zostały udostępnione przez PARP
w odniesieniu do działania 4.2 POIG pokazują, że jego realizacja wpłynęła na zwiększenie wykorzystania wzornictwa przemysłowego i użytkowego przez przedsiębiorców. Według stanu na dzień 12.11.2010 r. zostało wykorzystane blisko 646 mln zł., to jest ok. 88 % alokacji przeznaczonej na działanie 4.2 PO IG.
9. W odniesieniu do Zarządzania własnością intelektualną odnotowano, że poddziałanie 5.4.2 Popularyzacja wiedzy
w zakresie własności intelektualnej w porównaniu z poddziałaniem 5.4.1 Wsparcie na uzyskanie/realizację ochrony własności przemysłowej cieszy się zdecydowanie większą popularnością.
10. Polscy przedsiębiorcy, którzy korzystają z praw własności przemysłowych, do głównych barier utrudniających skuteczne korzystanie z praw własności przemysłowych zaliczyli:
a) długotrwałość procedur zw. z przyznaniem praw własności przemysłowej,
b) wysokie koszty uzyskania ochrony własności przemysłowej, a z drugiej strony nie sprzyjające wysokie koszty oprocentowania kredytów, brak własnych środków finansowych, brak bazy rozwojowej,
c) wysoki stopień niepewności zbytu oraz bardzo wysokie niekiedy koszty postępowania w sprawach spornych toczonym przed właściwym sądem,
d) skomplikowane procedury administracyjne związane z uzyskaniem ochrony prawnej,
e) niedostępność/ niewystarczalność bezpłatnego doradztwa
w tym zakresie,
f) niewystarczająca współpraca naukowców z przedsiębiorcami – mogącymi ponieść koszty zgłoszenia patentowego
w odniesieniu do wynalazku mającego wartość gospodarczą.
11. Powyższe informacje pokazują, iż niezbędna jest kontynuacja działań na rzecz wsparcia praw własności przemysłowych, jak również tworzenie nowych rozwiązań prawnych, także na arenie międzynarodowej, które doprowadziłyby do zmniejszenia kosztów uzyskania praw własności przemysłowych, jak również przyśpieszenia procedur związanych z uzyskaniem tych praw.
12. Trudno jest mówić o prawach własności przemysłowej wyłącznie
w aspekcie „własnego podwórka”. Polska jest częścią globalnego systemu prawnego i w związku z tym musi sprostać coraz surowszym wymaganiom rozwijających się przedsiębiorstw krajowych, jak i europejskich.
13. W MG jest opracowywana Strategia Innowacyjności
i Efektywności Gospodarki, jak również program wykonawczy do niej pod nazwą Program Rozwoju Przedsiębiorstw. Oba dokumenty przewidują instrumenty wsparcia na nowy okres programowania tj. lata 2014-2020 i zawierają instrumenty mające na celu stymulowanie wzrostu wykorzystania praw własności przemysłowych.
14. W chwili obecnej w projekcie Programu Rozwoju Przedsiębiorstw do podstawowych instrumentów z zakresu własności przemysłowej zaliczono działania takie jak, m.in. upowszechnianie wśród przedsiębiorców wiedzy na temat zasad ochrony własności intelektualnej, ale również w zakresie budowania strategii rozwoju przedsiębiorstwa (w tym strategii międzynarodowej) w oparciu
o wartości niematerialne i prawne oraz zarządzanie prawami własności intelektualnej, usprawnienie procedur uzyskiwania ochrony własności intelektualnej w Polsce, czy wsparcie dla krajowych podmiotów (w tym niezależnych twórców) zgłaszających wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe poza granicami Polski.
15. W odniesieniu do prac legislacyjnych, które są prowadzone w MG z zakresu praw własności przemysłowych zasadnicze znaczenie mają prace nad projektem założeń do ustawy o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej.
16. Potrzeba prowadzenia tych prac wynika z konieczności uwzględnienia:
a) związania Rzeczypospolitej Polskiej Aktem Genewskim Porozumienia haskiego dotyczącego międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych, przyjętym w Genewie dnia 2 lipca 1999 r.,
b) związania Rzeczypospolitej Polskiej Traktatem singapurskim o prawie znaków towarowych i regulaminem do Traktatu singapurskiego o prawie znaków towarowych, przyjętych w Singapurze dnia 27 marca 2006 r.,
c) w polskim porządku prawnym wyroku ETS w sprawie C-428/08 (Monsanto Technology),
d) rewizji Konwencji o udzielaniu patentów europejskich,
e) zmiany interpretacji tłumaczenia dyrektywy z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów (98/71/WE),
f) orzecznictwa polskich sądów,
g) „Wytycznych Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) w zakresie licencjonowania wynalazków genetycznych”.
17. Projektowane zmiany mają na celu:
a) uproszczenie postępowania przed Urzędem Patentowym,
b) odejście od wymogu posługiwania się w postępowaniu przez Urzędem Patentowym bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu,
c) wprowadzenie rejestru dodatkowych praw ochronnych,
d) dostosowanie przepisów do wiążących Polskę umów międzynarodowych,
e) usunięcie dostrzeżonych w praktyce niedociągnięć, wątpliwości interpretacyjnych i luk prawnych.
18. W odniesieniu do prac legislacyjnych, które są prowadzone na forum unijnym zasadnicze znaczenie mają prace w kierunku stworzenia jednolitego systemu ochrony patentowej, w tym powołania Jednolitego Sądu Patentowego.
19. Wspomniana powyżej inicjatywa legislacyjna prowadzona na forum UE nie jest jedyną, które leży w zakresie właściwości MG. W najbliższym czasie planowane jest również rozpoczęcie prac związanych z rewizją rozporządzenia Rady nr 207/2009 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego oraz rewizją dyrektywy PE
i Rady 2008/95/WE mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych. Opracowany przez Instytut Maxa Plancka na zlecenie KE raport dot. systemu wspólnotowych znaków towarowych pokazuje, że obecnie funkcjonujący system jest efektywny i potrzebuje jedynie niewielkiej modyfikacji np.: zapewnienie spójności poszczególnych aktów prawnych dotyczących różnych aspektów znaków towarowych, dostosowania definicji znaku towarowego do obecnych wymagań rynkowych, ściślejszej współpracy OHIM (Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego), który jest właściwy w kwestii wspólnotowych znaków towarowych i wspólnotowych wzorów przemysłowych z krajowymi Urzędami Patentowymi.