#IfTheyGunnedMeDown: czy media powielają stereotypy na temat czarnych?

Tragedia w Ferguson podniosła nie tylko problem brutalności policji oraz rasizmu, ale i tendencyjność mediów w dobieraniu obrazów i zdjęć przekazywanych odbiorcom. Zastrzelenie nieuzbrojonego Michaela Browna przez policjanta wywołało fale protestów w USA, a w mieście Ferguson wybuchły nawet zamieszki. Zaś w mediach społecznościowych rozpoczęła się spontaniczna akcja, która obnażyła propagowanie uprzedzeń wobec czarnych przez media.

Tym, co rozpoczęło kampanię #IfTheyGunnedMeDown (#GdybyMnieZastrzelili) było zauważenie jawnej różnicy pomiędzy zdjęciem najczęściej wykorzystywanym przez media, przy opisywaniu historii Michaela Browna a zdjęciami, które wypłynęły na portalach społecznościowych w pierwszych dniach po tej tragedii. Wybór zdjęcia, na którym Brown się nie uśmiecha, wykonuje gest, który był czasem interpretowany jako „znak gangu” (tak. Na poważnie podnoszono taką tezę) przypomniał historię Trayvona Martina, 17 latka zabitego przez George’a Zimmermana i wiele innych, kiedy w mediach dominowały konkretne wizerunki czarnoskórych. Jakby wszyscy (lub zdecydowana większość) zabitych czarnoskórych należała do gangów, czy też była tzw. „thugami” - bandziorami. Jakby zakładanie na siebie bluzy z kapturem (tzw. hoodie) mogło usprawiedliwić potraktowanie kogoś jako zagrożenia i zabicie go (a taką logikę prezentowano np. na kanale FoxNews i przodował w niej Geraldo Rivera).

W mediach społecznościowych odżył problem wizerunków reprodukowanych przez media gdy pojawia się kwestia koloru skóry. Powróciło także pytanie o ukazywanie czarnych (i inne mniejszości – w tym przede wszystkim Meksykan) w określonym świetle – pytanie wcale nie nowe, które zadawano już od przynajmniej 30 lat. Dla przykładu ponad 20 lat temu magazyn Time przyciemnił kolor skóry O.J. Simsona na swojej okładce opisując jego proces o podwójne zabójstwo. Krytycy tej decyzji zwracali uwagę na możliwość odwoływania się do popularnego przekonania wśród części społeczeństwa utożsamiającej ciemniejszy kolor skóry z większym „zagrożeniem”.

Okładki Time i Newsweeka, na których wyraźnie widać przyciemnienie koloru skóry O.J. Simsona

Ale nie trzeba wracać do tej okładki sprzed 20 lat. Szybko znaleziono przykłady znacznie świeższe. Oto jakie zdjęcie wybrano do opisania sprawy OSKARŻONEGO o zabójstwo białego, a jakie do opisania OFIARY przemocy policyjnej, Michaela Browna.

#IfTheyGunnedMeDown zapoczątkowało publikowanie na portalach społecznościowych dwóch własnych zdjęć i zadania retorycznego pytania – które z tych zdjęć wykorzystałyby media (i policja), gdybym został zastrzelony? Swoje zdjęcia publikowali ludzie z całego świata wskazując i uczulając wszystkich na podwójne standardy panujące ich zdaniem w mediach. O sile tego przykładu tzw. „aktywizmu hashtag” pisał nawet Times, uznając go za najlepszą kampanię społeczną tego roku i możliwe, że najbardziej skuteczną. Autor artykułu, James Poniewozik zwrócił uwagę, że twórcy wiadomości blisko śledzą media społecznościowe i reakcje użytkowników i ta akcja (która wygenerowała już setki tysięcy tweetów) może faktycznie wpłynąć na sposób, w jaki media zaczną dobierać zdjęcia i zmieni się reprodukowanie uprzedzeń i stereotypów. Z pewnością internautom udało się wpłynąć na media w sprawie Michaela Browna i w już po kilku dniach portale internetowe i stacje telewizyjne zaczęły używać jego innych zdjęć.

Czy tysiące współtwórców akcji #IfTheyGunnedMeDown mają rację i słusznie zwracają naszą uwagę na sposób w jaki media traktują kwestię rasy? Moim zdaniem niezależnie od ilości przypadków potwierdzających ich słuszność i prawdziwość ich spostrzeżeń, zawsze odpowiedzi sceptyków będą podobne: „media szukają sensacji”, „białych też się pokazuje jako kryminalistów”, „po co nosicie te ubrania?” itp. Dlatego może ważniejsze jest (choćby chwilowe) przebudzenie się świadomości odbiorców i ich reakcja. Ten sygnał, że nie ma wśród nich zgody na reprodukowanie negatywnych stereotypów na temat czarnych (i innych mniejszości). A jest to sygnał, który mógł wybrzmieć i zyskać taką siłę przebicia tylko dzięki mediom społecznościowym i zmianie tworzenia wiadomości, jakie social media wymusiły na twórcach.

Poniżej zamieszczam kilka przykładowych tweetów #IfTheyGunnedMeDown: