Fascynująca podróż wgłąb autystycznego umysłu

Najnowsze badania na temat mechanizmów neurobiologicznych powodujących niewłaściwe funkcjonowanie mózgu i układu nerwowego ludzi autystycznych są niejako potwierdzeniem teorii o plastyczności mózgu. Plastyczność mózgu to innymi słowy zdolność do trwałej zmiany w procesie rozwoju oraz kompensacji. W praktyce oznacza to, że jedne rejony mózgu przejmują funkcje innych, powodując większą aktywność mózgu w jednych obszarach, a zmniejszoną w innych jego rejonach. Teoria ta tłumaczy wyjątkowe zdolności wizualne autystyków, ale jest też wyjaśnieniem wielu innych nietypowych umiejętności ludzi z innymi zaburzeniami.
Zapewne wielu z nas słyszało historię Temple Grandin- doktor nauk o zwierzętach oraz profesor na Colorado State University, autorki bestsellerów, będącą jednocześnie wysoko-funkcjonującym autystykiem.
Wykład Temple Grandin, w którym opisuje jak funkcjonuje jej mózg i jak autystycy rozumieją świat -język polski po wybraniu w opcjach 'subtitles- Polish'
Grandin propaguje nie tylko humanitarne traktowanie zwierząt ze względu na swoje akademickie zainteresowania, ale również przybliża problem autyzmu. Książka ‘Myślenie obrazami oraz inne relacje z życia z autyzmem’ to intrygująca podróż w świat autyzmu widzianego oczami osoby cierpiącej na to zaburzenie. Okazuje się bowiem, że to, co my jesteśmy w stanie szybko przetworzyć na zasadzie werbalnych korelacji i skojarzeń, autystycy muszą ‘zobaczyć’.
Grandin szczegółowo opisuje jak działa jej umysł i prawdopodobnie jest to znaczący klucz do zrozumienia jak funkcjonują inni ludzie ze spektrum zaburzenia autystycznego. Aby spróbować zrozumieć, jak działa umysł człowieka autystycznego, zapomnijcie o języku werbalnym, spróbujcie sobie wyobrazić, że Wasze myślenie może odbywać się tylko za pomocą obrazów!!! Grandin tłumaczy, że posiada w głowie coś w rodzaju filmu, który musi odtworzyć, kiedy próbuje odebrać sygnał słowny lub zrozumieć zachowanie drugiego człowieka. Była wielce zaskoczona, kiedy zrozumiała, że inni nie myślą obrazami (w każdym razie nie w takim stopniu jak ona). Autyzm i związane z nim nietypowe zdolności z reguły znacznie zaburzają kontakty społeczne i uniemożliwiają komunikację z otoczeniem, ale z drugiej strony pozwalają na szczegółowe spojrzenie na problem, na tyle szczegółowe, że niemożliwe do osiągnięcia dla zdrowego, prawidłowo funkcjonującego człowieka. Temple Grandin wykorzystała swoje wizualne zdolności i myślenie obrazami nie tylko w projektowaniu humanitarnych urządzeń do uboju zwierząt hodowlanych, umiejętnie wczuwając się w ich sytuację i sposób widzenia otoczenia ale zdolności te pozwalają jej również zobaczyć wiele więcej w codziennym świecie. Niewykluczone, że wielu nisko-funkcjonujących autystyków nigdy nie nauczy się języka i nie nawiąże bliższych kontaktów z otoczeniem, pozostając zamkniętymi w swoim świecie lub raczej uwięzionych we własnym biologicznym deficycie, ale jest grupa dzieci autystycznych wysoko-funkcjonujących, u których wczesne odkrycie zaburzenia oraz skierowanie ich nietypowych zdolności na dobry tor pozwoli na prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie i konstruktywne wykorzystanie ich zagadkowego umysłu.
W 2010 roku powstał film o Temple Grandin w reżyserii Micka Jacksona, nagrodzony siedmioma statuetkami Emmy. Polecam.