‘Skaczące’ geny-dlaczego każdy mózg jest inny?

Oczywistym jest, że na zachowanie człowieka ma wpływ nie tylko środowisko, w którym się wychowaliśmy, ale również przekazane nam przez rodziców geny. Behawioryści od lat zastanawiają się, jak ta zależność układa się w proporcjach. Okazuje się, że sprawa może być bardziej skomplikowana. Wyżej wymienieni naukowcy przedstawiają dość prawdopodobne hipotezy o wielkiej wadze skaczących lub wędrujących genów (transpozony), których działanie często obserwuje się w mózgu.

Aby zrozumieć ogrom możliwości tych ciekawych ‘osobników’, należy najpierw zastanowić się z czego składa się ludzki mózg. Zawiera on tysiące różnych neuronów (rodzaj komórek występujących w układzie nerwowym), które tworzą jeszcze więcej wzajemnych połączeń powodując owe rozbieżności w sposobach myślenia i zachowania. Od dawna wiadomo o występowaniu w genomie (zespół genów) tych mobilnych elementów, ale ostatnie badania pokazują, jak bardzo aktywne są one w mózgu.

Szczególną uwagę poświęcono jednemu rodzajowi retrotranspozonów- L1. Retrotranspozycja nie zawsze przebiega prawidłowo. Czasami obecność L1 lub całych ich kopii nie ma znaczenia dla genów kodujących białka (podstawowe elementy budowy wszystkich tkanek ustroju człowieka), nieraz jednak w sposób pozytywny lub negatywny wpływa na komórkę doprowadzając do powstania korzystnej lub szkodliwej dla organizmu wersji białka. Nowoczesne techniki badawcze pokazały, że retrotranspozony mogą wędrować nie tylko we wczesnym okresie rozwoju ale także w późniejszym życiu. Teza ta bezpośrednio zaprzecza, że sekwencja DNA wszystkich komórek dorosłego osobnika jest niezmienna przez całe życie!

Trudne do podważenia wydaje się być stwierdzenie, że wędrujące geny w mózgu zrewolucjonują całą dziedzinę badawczą.