Pani Coach, panie Coachu – budzimy się!

Ja sam jestem certyfikowanym coachem od 2008 roku. O tym jaki mam wkład w coaching, przeczytać można na każdej z moich stron internetowych i profili. Powiem tylko, że coaching to moja pasja, obsesja i spora część życia zawodowego. Mam w związku z tym swoje obserwacje, które układają się w mej głowie w dość wyraźny obraz rynku coachingowego oraz tych, którzy mienią się, bądź są coachami. Obraz, który w moim odczuciu warto namalować i pokazać - pani Coach i panu Coachowi. Dla refleksji. Pokazać również szerszej publiczności, uchylając drzwi od kuchni.

W chwili obecnej funkcjonuje około 70 szkół, studiów podyplomowych i dziennych oferujących krótsze i dłuższe kursy w obszarze coachingu. Średni koszt szkoły/kursu coachingowego to 11 tysięcy PLN. W 2012 roku na naszym rynku funkcjonowało 3.000 coachów, z czego 800 z certyfikacją międzynarodową / akredytacją (wg raportu Polskiej Izby Firm Szkoleniowych - PIFS). Dynamika wzrostu liczby coachów w Europie wynosi pomiędzy 15% a 20% (wg rap. PIFS). Można więc w prosty sposób policzyć, bazując na podanych powyżej wartościach, że na koniec 2015 roku będziemy mieli w Polsce ok. 5.200 coachów. Według International Coach Federation (ICF) szacuje się, że do 2022 roku, bazując na liczbie mieszkańców, rozwoju Polski i rynku coachingowego, będzie istniał popyt na 10.000 coachów. Przy tym wszystkim cena za sesję coachingową oscyluje w zakresie od 50 PLN za godzinę do 5.000 PLN za 3 godziny. Stopy zwrotu z inwestycji w coaching dla osoby bądź firmy zatrudniającej coacha sięgają wg badań przeprowadzanych na całym świecie 1.200% (wg m.in. ICF, Sherpa Consulting, Metrix Global, HBR). Podsumowując – dużo możliwości rozwoju, które nie są tanie, sporo chętnych a i potrzeby wydawałoby się znaczne przy atrakcyjnym wynagrodzeniu w środowisku nienormowanego czasu pracy. I do tego działa…

Tak jak przedstawiłem sytuację na rynku coachingowym, tak jest ona (słusznie zresztą) odczytywana. Tak więc każdy przedstawiciel branży, gdzie pracuje się z ludźmi, a czasem nawet i spoza niej, bieży na kursy i szkolenia coachingowe. Osoby z korporacji na stanowiskach związanych z zarządzaniem zasobami ludzkimi (popularny HR), psycholodzy, psychoterapeuci, trenerzy, doradcy, rekruterzy, studenci na kierunkach psychologicznych i menedżerowie oraz szukający nowych zajęć-wszyscy płacą wysokie kwoty za kurs coachingowy. Płacą sami, płacą za nich korporacje, płaci Europejski Fundusz Społeczny (EFS) w ramach dofinansowań z Unii Europejskiej. Są też tacy, którzy jak niepodległości bronić będą faktu, że kursy i szkolenia oraz certyfikacje są całkiem niepotrzebne, bo wystarczy kupić książki, przeczytać i puffff - zostaję coachem. I wreszcie tacy, którzy budzą się pewnego dnia rano z objawieniem na twarzy i misją wyprodukowania 50 sztuk wizytówek, na których zamiast „tarocista” będzie napisane „coach”. I od tej pory klient wychodząc od nich po postawionym, być może nawet całkiem dobrze tarocie, będzie mówił – „Ahaaa, to tak właśnie wygląda coaching…” Nie muszę zapewne pisać, że to psuje dobre imię coachingu i daje już pewien obraz sytuacji. Całe szczęście jest to jedynie margines rynkowy. Skupmy się w związku z tym na tych wykształconych.

Jak to w życiu bywa, jakość szkoleń i kursów jest różna. Gdzie pojawiają się chętni na wydawanie pieniędzy, tam też pojawiają się z dolarami w oczach Ci, którzy niewielkim kosztem chcieliby się nimi „zaopiekować”. Dość powiedzieć, że tylko część osób kończących kursy będzie dawało dobre świadectwo na rynku o tym, czym jest coaching i będzie mogło pokazać, że działa. Wszyscy natomiast –owi przykładający się, posiadający rzetelną wiedzę i umiejętności wystarczające do rozpoczęcia swojej praktyki („rozpoczęcia” to słowo klucz )oraz Ci, którzy trafili na słabą jakość coachingu bądź szukają pozornie łatwego zarobku na fali popularności coachingu – wychodzą na rynek z niewystarczającą wiedzą i umiejętnościami. Podkreślę tę końcówkę poprzedniego zdania – niewystarczającą. I to dotyczy każdego. Kończąc 2-letnią szkołę coachingu z 350-godzinnym programem/procesem, wiedziałem doskonale, że potrzebuję jeszcze 3 rzeczy: narzędzi coachingowych, wiedzy o tym jak działać jako coach na rynku (jak sprzedawać te usługi, jak się pozycjonować, jaką niszę rynkową wybrać, jak prowadzić działania marketingowe i sprzedażowe) i… jeszcze więcej narzędzi coachingowych. W gruncie rzeczy mógłbym napisać, że tych rzeczy było 4, 5, 10 itd. i wymieniałbym głównie narzędzia. Brakowało też praktyki – mimo blisko 100 godzin praktycznie prowadzonych sesji coachingowych i superwizji. Jako superwizor mogę powiedzieć, że w większości przypadków widać i słychać czy coach przeprowadził 10, 100 czy 500 godzin sesji coachingowych. Posłużę się metaforą; przypomina mi to oglądanie rysunku rozwijającego się dziecka na przestrzeni lat. Na początku to częstokroć dziura zrobiona zbyt ostrą kredką w kartce (a czasem też w tym na czym kartka leży). Potem linie i zawijasy kreślone pośpiesznie i w nieładzie. Następnie figury geometryczne, postacie i przedmioty skutecznie konkurujące ze szkicami Picasso. Po ryzach całych kartek później przychodzi pora, kiedy kształty wypełniają się kolorami, nabierają formy, otrzymują coraz więcej szczegółów. Aż wreszcie każdy jest w stanie coś narysować. Jedni będą rysowali od razu dużo lepiej, inni źle. Z tych drugich część nigdy nie nauczy się robić tego wystarczająco dobrze, a część będzie mozolnie ćwiczyć i osiągać efekty ciężką pracą. Niektórzy w finalnym efekcie będą tworzyli przepiękne obrazy, a inni pozostaną na przeciętnym poziomie kształtu i formy lub będzie im się wydawać że tworzą cuda, ale nikt inny nie będzie tego dostrzegał.