No dalej, pokaż jaka jesteś dobra / jaki jesteś dobry – ambicja

Zdrowa ambicja mobilizuje do kontruktywnych działań i pozwala w rozsądny sposób oceniać nasze ograniczenia http://pixabay.com/en/users/iamrubenjr/

Na pewno nie raz zdarzało nam się słyszeć, że coś jest „tylko dla ambitnych” albo że ktoś „podejmuje się ambitnych zadań”. Słowo to może mieć naprawdę dużą siłę oddziaływania, toteż dziś parę słów o ambicji, która ma istotne znaczenie dla rzeczywiście podejmowanych działań. Być może nie tylko o fitnessie, choć cały czas w kontekście sportu.

Z życia wzięte
Do stworzenia tego wpisu zainspirowała mnie rozmowa, która stricte dotycząc czegoś innego, zahaczyła również o tematykę kategorii wagowych. Otóż przed zawodami niektórzy pracują nad swoją wagą, aby dostać się do kategorii niższej. Celem jest w tym wypadku większa szansa na wygraną. Tak się rzeczywiście dzieje. Wpadło mi jednak na myśl, że tak naprawdę co to za przyjemność wygrać ze słabszymi? Pewnie dla wielu większa niż dostać łomot od silniejszych od siebie. Natomiast ambicja ma dla mnie zawsze wydźwięk „do przodu”, więc osobiście mnie to zastanowiło. Oczywiście zdaję sobie sprawę, że w grę wchodzą również inne kwestie (np. pieniężna wygrana, która umożliwia sfinansowanie dalszych treningów). Z kolei pod względem satysfakcji osobistej jest to dla mnie zjawisko mało punktowane. Potraktowałam je tymczasem jako dobry punkt wyjścia, by następnie kilka zagadnień poukładać.

Zdrowa ambicja pozwala cieszyć się ze zdobywanych umiejętności https://www.flickr.com/photos/michaelhooper/

Czym jest ambicja?
Ambicja jest to postawa człowieka, która uwidacznia się w podejściu do stawianych mu celów – formułowanych samodzielnie i przez innych. Związana jest ze sposobem myślenia o sobie samym, poczuciem własnej godności, dumą osobistą. Osoba ambitna jest bardziej skłonna do podejmowania trudnych zadań i bardziej wytrwała w dążeniu do ich realizacji. Ta postawa / cecha rozwija się już w dzieciństwie i przejawia w silnej potrzebie samodzielności. Powinna ustabilizować się w okresie dojrzewania, by następnie znaleźć literalne odzwierciedlenie w życiu.

Ambicja: zdrowa czy chora?
Potocznie mówi się o ambicji chorej i zdrowej, które mogą prowadzić (w języku bardziej specjalistycznym) do neurotycznego perfekcjonizmu (cecha pejoratywna) bądź konstruktywnego dążenia do rozwoju (również perfekcjonizm, ale o pozytywnym wydźwięku). Energia ta może bowiem popychać do działania, które wpływa na nas samych i na otoczenie destrukcyjnie lub wręcz przeciwnie – „naprawiać świat”. Naukowcy twierdzą i w wyniku różnych, cały czas prowadzonych badań dowodzą, że w dużym stopniu postawa ta (konstruktywny perfekcjonizm) jest zdeterminowana przez geny (np. badania na bliźniakach jedno i dwujajowych).

Może być to więc atut bądź zaburzenie osobowości. Różnica polega na tym co jest główną podwaliną motywacji inicjującej działanie. Ludzie „zdrowo” ambitni nastawieni są na samodoskonalenie, pokonywanie własnych słabości, rozwój zdobywanych umiejętności. Biorą pod uwagę także kontekst sytuacyjny (np. w jakim stopniu dane zadanie pokrywałoby cele moje oraz osoby, która je zleca, czy realizacja danego zadania nie jest tylko zdobywaniem punktów narażających na krzywdę bądź nieprzyjemności zarówno daną osobę, jak i jej otoczenie). Takie osoby mogą być określane jako wewnątrzsterowane. Na drugim biegunie znajdują się ci, którzy także są skorzy do podejmowania zadań, ale dla nich w pierwszej kolejności liczy się opinia otoczenia. Częściej podejmują zadania, które godzą w nich samych. Dążą do celu po tzw. trupach bądź akceptując wiele upokorzeń. Kieruje nimi lęk przed porażką, więc często po prostu nie przyznają się do błędu (przede wszystkim przed sobą samym – gdyż nie chodzi tutaj o nieumiejętność bronienia swoich racji), bo nie chcą się z nim pogodzić. Na kształtowanie takiej postawy mogą mieć ogromny wpływ nadmiernie krytyczni rodzice, dla których liczy się tylko wysoki stopień szkolny. Nagradzają oni dzieci zawsze, gdy te przyniosą do domu 5 lub 6 – niezależnie od tego czy stopień postawiony był sprawiedliwie, praca wykonana samodzielnie; nie ważne czy ściągały, czy nie. Takie dzieci ukierunkowane są przede wszystkim na sukces zewnętrzny. Jest to postawa dość krótkowzroczna – bo co będzie jeśli tego (zewnętrznego sukcesu) zabraknie?

W praktyce kwestia ambicji dotyczy również osób uprawiających sport. O ile o osobach odnoszących sukcesy bardzo często można usłyszeć (nawet pochopne) „ale ambitny”, to prawdziwe pobudki można dostrzec po sposobie w jaki traktują przeciwności. Czy zrzucają odpowiedzialność na innych? Jak często porównują się z innymi i - zamiast do swoich – dążą do celów, które formułują koleżanki / koledzy?

Ambicja w wersji fit
Fitness może pomóc ci poprawić kondycję i stan zdrowia. Tymczasem każdy z nas posiada własne indywidualne predyspozycje i rozwija się w swoim tempie. To samo jeśli chodzi o zakres podejmowanych działań (ilość zadań podejmowanych jednocześnie). Z kolei w przypadku kształtowania muskulatury, możemy różnić się typem sylwetki i tendencjami fizjologii naszego ciała (np. ektomorfik, mezomorfik i endomorfik). Istotne są nawet zainteresowania, bo i tym się różnimy. Jeśli coś jest „dla ambitnych” nie oznacza jeszcze, że musisz to wykonać natychmiast. Tym bardziej, jeśli ktoś nie bierze pod uwagę twojej osoby lub sytuacji życiowej. Wtedy słowa „ambitne zadanie” pozostają tylko słowami. Wszystkim zainteresowanym realizacją zdrowych fitnessowych celów życzę dużo wytrwałości, bo takie osoby miło mi spotykać, wymieniać informacje, wspierać i od nich nie stronię.

Magda Piestrzyńska