O autorze
Marek Zmyslowski jest seryjnym przedsiębiorcą i inwestorem. Będąc entuzjastą Afryki, na Czarnym Kontynencie skupił całkowicie swoją działalność biznesową
Jest m.in założycielem: HotelOnline.co - spółki budującej oprogramowanie dla branży hotelarskiej i Jumia Travel - największego w Afryce serwisu do rezerwacji hoteli online, który pozyskał finansowanie Rocket Internet i Goldman Sachs. Jest mentorem w projektach Afrykańskich takich organizacji jak Google czy Bank Światowy. Marek jest także instruktorem snowboardu oraz posiada licencję rajdową. Jednak jego marzeniem jest być stand-uperem. Jednym z tych śmiesznych.

Urbanizacja w Nigerii. Owczy pęd młodych do miast.

Abuja, Nigeria
Abuja, Nigeria
W 2013 roku 11 nigeryjskich miast (Abudża, Benin City, Ibadan, Ilorin, Kaduna, Kano, Lagos, Maiduguri, Ogbomosho, Port Harcourt i Zaria) miało ponad 80 mln mieszkańców, głównie młodych, co stanowi ponad połowę populacji tego kraju. Podobne doświadczenia urbanizacyjne w Brazylii, Korei Południowej i w Stanach Zjednoczonych pokazują, że istnieje silny związek między urbanizacją a rosnącą produktywnością.


Nigeryjskie tempo urbanizacji niestety nie zaowocowało do tej pory wzrostem liczby miejsc pracy. Według raportu McKinsey Global Institute, jeśli Nigeria nie będzie zarządzać procesami urbanizacji, to w tym okresie może stracić dodatkowe 640 mld USD do PKB.
Chiny, druga największa gospodarka świata, stawia na urbanizację na swojej drodze do modernizacji i industrializacji, a także na drodze do stania się największą gospodarką globu. W marcu br. premier Chin Li Keqiang opisał urbanizację jako „niezbędny element i podstawową strategię modernizacji”.


Chcąc podtrzymać ten wzrostowy trend Chiny niedawno oświadczyły, że wyemitują obligację warte 24 mld USD po to, aby w ten sposób sfinansować budowę dróg kolejowych, które połączą mniej rozwinięte obszary kraju. Chiński plan zbudowania 7000 km sieci szybkich kolei do 2020 roku pozwoli połączyć miasta, gdzie żyje ponad 500 tys. osób. Dodatkowe wydatki chińskich władz lokalnych pomogą w przyspieszeniu tego planu rozbudowy.


Ponadto, program preferencyjnego opodatkowania (50 proc. obniżka podatku dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw z dochodami do opodatkowania poniżej 1,56 mln) zostanie rozszerzony na małe biznesy. Ten krok będzie szedł w parze ze zwiększonymi wydatkami na tanie mieszkania tak, aby przebudować dzielnice slumsów, pobudzić działalność gospodarczą i zwiększyć liczbę dostępnych miejsc pracy. Tempo i skala urbanizacji Chin budzą podziw. W 2030 roku 1 miliard Chińczyków będzie mieszkańcami miast.
Dzięki odpowiednim reformom i rozwiązaniom również Nigeria może odnieść korzyści z urbanizacji. Jednakże, jak stwierdza w swoim raporcie McKinsey Global Institute, Nigeria musi najpierw zrozumieć, że proces urbanizacji w Nigerii jest „nietypowym doświadczeniem”.


Przejście od gospodarstw rolnych do fabryk, dzięki któremu ludzie mogliby zamienić nisko produktywne rolnictwo na obszarach wiejskich na bardziej produktywne i lepiej płatne prace w miastach w Nigerii jednak się nie realizuje.

Miejscy imigranci w Nigerii kończą albo bez pracy stając się ciężarem, albo są zatrudniani w nieformalnym sektorze na nisko płatnych stanowiskach. Małe nieformalne biznesy pozostają małe z powodu karnych kosztów transakcyjnych takich jak słabe egzekwowanie umów, słabe regulacje oraz podatki. Raport McKinsey informuje, że Małe i Średnie Przedsiębiorstwa w Nigerii zatrudniają średnio 1,8 pracownika.

W rezultacie nie ma szybko rozwijających się Małych i Średnich Przedsiębiorstw, które miałyby dostęp do kapitału i byłyby w stanie tworzyć miejsca pracy - 57 proc. spośród nich to jednoosobowe przedsiębiorstwa prywatne, a 25 proc. działa tylko w jednym miejscu.
Taka sytuacja prowadzi do tego, że osoby pozostające na wsi, aby zająć się rolnictwem nie otrzymują środków finansowych od krewnych z miast. Jeśliby je otrzymywali, to pieniądze mogłyby zostać zainwestowane w rozwój gospodarstw i produkcji np. nasiona, maszyny, nawozy etc.

Podsumowując, w Nigerii istnieje słaby związek między urbanizacją a wartością PKB na osobę. Powodem jest fakt, iż urbanizacja nie działa tak jak powinna. Do tego dochodzą jeszcze historyczne zapóźnienia w sektorze rolnym.

Urbanizacja Nigerii może stać się źródłem produktywnej wytwórczości, a także źródłem miejsc pracy w sektorze usług. Jest to proces kluczowy dla rozwoju nigeryjskiego rynku konsumenckiego, który w 2014 roku osiągnie wartość 315 mld USD, a w roku 2030 według przewidywań będzie wart 1 bln USD.

Chcąc czerpać korzyści z urbanizacji proces musi być lepiej skoordynowany. Należy zidentyfikować bieguny wzrostu (kluczowe sektory) oraz zreformować prawa podatkowe i ustawę użytkowania gruntów. Co więcej, aby z tego procesu skorzystało wiele osób potrzebne będą instytucje pobudzające wzrost gospodarczy podobne do Nigerian Mortgage Refinance Company (NMRC) oraz innych.