Jak nie zwariować i cieszyć się życiem w Lagos. Część I

"Cierpliwość jest cnotą." Powiedzenie to sprawdza się w Lagos lepiej niż gdziekolwiek indziej. Miasto, które kochasz albo nienawidzisz. Choć obiegowe opinie nie są najlepsze, Lagos kryje w sobie również mnóstwo pozytywnych aspektów, o których możesz dowiedzieć się jedynie na miejscu.

Przed wyjazdem

Jest kilka podstawowych rzeczy, o których należy pamiętać, zanim wyruszymy do Lagos. Jedną z nich jest wiza! Drugą jest tzw. żółta książeczka, czyli Międzynarodowa Książeczka Szczepień (szczepienia przed wyjazdem są obowiązkowe). Trzecia sprawa - środek przeciw komarom (który możesz ewentualnie kupić na miejscu). Jeśli zamierzasz być w Lagos dłużej niż dwa tygodnie, nie ma sensu zaprzątać sobie głowy pigułkami przeciw malarii. Skutki uboczne bywają gorsze niż sama choroba. Lagos jest bardzo, bardzo gorącym miastem. W momencie, w którym piszę ten post (16. Grudnia, 20.15) termometr za okne pokazuje 28 stopni. Pomieszczenia są w większości klimatyzowane, więc nie ma tragedii. Okulary przeciwsłoneczne kup obowiązkowo. Podczas deszczowej pory (która normalnie trwa od maja do końca września, o ile nie namiesza nam globalne ocieplenie) przydadzą się kalosze. Powódź potrafi powstać w kilkanaście minut.

Dzielnice, które najprawdopodobniej odwiedzisz lub usłyszysz o nich to: Victoria Island, Ikoyi, Lekki, Ikeja, Apapa i Surelere. Większość hoteli znajduje się w Victoria Island (VI), Ikoyi, Lekki i Ikeja. VI, Ikoyi i Lekki są największymi handlowymi i mieszkalnymi dzielnicami na wyspie. Ikeja zaś jest najbardziej popularną dzielnicą handlowa i mieszkalną na stałym lądzie, znajdującą się niedaleko lotniska. Apapa położona jest przy porcie i na jej obszarze swoje sieziby ma wiele firm. W Surelere jest mnóstwo sklepów i duże centrum handlowe. Ikoyi to dzielnica będąca siedzibą większości ambasad i zamieszkała przez najbardziej zamożnych Nigeryjczyków.

Po przylocie

Na lotnisku zrób wszystko, by nie wyglądać na osobę, która jest tu po raz pierwszy. Stań prosto, patrz przed siebie i podążaj za tłumem w kierunku kontroli paszportowej. Jeśli Twój krok będzie niepewny lub w Twoich oczach pojawi się zwątpienie, masz przechlapane. No dobrze, może odrobinę przesadzam, ale przybycie do nowego państwa może być naprawdę przytłaczające. To, co w pierwszym momencie po przybyciu do Lagos, uderza najbardziej to skwar i pośpiech, z jakim wszyscy pragną dotrzeć do kontroli paszportowej, nawet jeśli potem będzie trzeba czekać 2 godziny na swój bagaż. Dopóki nikt nie weźmie Twoich walizek (co zdarza się czasami) rzeczywiście nie ma potrzeby, by się spieszyć!

Kiedy już przejdziesz kontrolę paszportową, przyda Ci się wózek bagażowy. Cena wózka jest jasno określona i napisana w miejscu, gdzie kupujesz swój bilet, tak więc nie daj się oszukać, jeśli zostaniesz poproszony o wyższą kwotę. Za małą dopłatą uzyskasz pomoc, jeśli masz dużo toreb. Następnym krokiem po odebraniu bagaży jest wyjście z lotniska. Wydaje Ci się, że skoro podróżowałeś wcześniej, doskonale wiesz, jak odebrać bagaże i wyjść z lotniska. Może to prawda, ale w Lagos jest trochę inaczej. Opuszczając lotnisko, napotkasz mnóstwo osób, które sprawią, że będziesz miał wrażenie, że musisz im za coś zapłacić. Tak naprawdę powinieneś spotkać na swojej drodze tylko dwie osoby: jedną, która będzie chciała zobaczyć Twoją żółtą książeczkę; drugą, która sprawdzi identyfikator na bagażu.

Wyszedłeś już z lotniska, teraz czeka Cię wejście do miasta. Mam nadzieje, że zorganizowałeś sobie transport, jeśli nie - pozostaje życzyć powodzenia! Z wielu powodów nie polecam, aby brać taksówkę z lotniska. Transport zorganizuj sobie zawczasu. Wierz mi.

Nigeryjska Naira (1 Naira to ok. 2 polskie grosze) nie jest walutą, którą znajdziesz w jakimkolwiek innym miejscu poza Nigerią, nielegalne jest też jej wywożenie. Najlepiej przywieź ze sobą dolary i wymień je w którymś z największych hoteli, np. Eko Hotel. Tam skorzystasz z nieoficjalnej wymiany waluty. Nie znajdziesz nikogo, zajmującego się tym w hotelu, ale spacerując wokół niego. Najprawdopodobniej otrzymasz niekorzystne warunki, ale niestety możliwości są ograniczone. Jeśli chcesz skorzystać z płatności bezgotówkowych, możesz używać kart płatniczych w restauracjach, hotelach, sklepach itd.

Rozmowy telefoniczne

Istnieją cztery główne firmy telekomunikacyjne: Glo, MTN, Airtel i Etisalat. Większość osób posiada więcej niż jeden telefon i dzieje się tak nie dlatego, że jedna firma jest lepsza od drugiej. Stań się klientem jednej z nich, a zobaczysz, co się wydarzy. Aby otrzymać kartę sim i zarejestrować się, będziesz potrzebował dowodu tożsamości (preferowany jest paszport). Konto możesz zasilić wszędzie. Na dosłownie każdej ulicy w zasadzie co kilometr stoi ktoś, od kogo możesz kupić doładowanie.

Ruch uliczny w Lagos

Wielogodzinne korki w Lagos są częścią życia tego miasta. Tkwiąc w nich doświadczysz różnych emocji, od wściekłości po frustracje z drzemką pomiędzy nimi. Warto mieć ze sobą dobrą książkę (jeśli nie masz choroby lokomocyjnej) lub tablet. Oczywiście o ile masz kierowcę. W innym wypadku, bardzo mi przykro, ale mogę jedynie życzyć cierpliwości w przetrwaniu ze stacją radiową, która lubisz. O ile taką znajdziesz. Zainwestowanie w kierowcę, jeśli Twoja firma tego jeszcze nie zrobiła, może sprawić ogromną różnicę w Twoim funkcjonowaniu w Lagos. Reguła, o której powinieneś pamiętać: zawsze stoi się w korku, jadąc na wyspę z lądu stałego około 10 rano i wieczorem około 17, jadąc w przeciwnym kierunku. Najlepiej będzie nie przemieszczać się w tych godzinach. Trudno przewidzieć jakiekolwiek inne zdarzenia, które mogą wpłynąć na komfort Twojej podróży. W Lagos korki mogą zdarzyć się wszędzie i o każdej porze.

Jest również pozytywna strona korków. Możesz tu znaleźć prawie wszystko. Handlarze uliczni są tam, gdzie korki i mnóstwo ludzi. Możesz kupić od nich dosłownie wszystko, od magazynów, dzienników, książek po urządzenia kuchenne, opony, krzesła, ubrania i jedzenie. Ale ostrzegam, targowanie się jest obowiązkowe, jeśli chcesz kupić cokolwiek, poza jedzeniem, doładowaniem telefonu i dziennikami, to jest zawsze w tej samej cenie.

Na ulicach Lagos, spotkasz wielu żebraków, co jest zwyczajną rzeczywistością dużego miasta. Wiele żebrzących kobiet i dzieci to rodziny członków gangów, które wysyłają słabszych po pieniądze. Uważaj, komu pomagasz.

Każda ostatnia sobota miesiąca nazywana jest „Environmental Saturday”, od biedy możemy ją nazwać sobotą dla środowiska. Aby nie mieć problemów z policją, nie możesz opuścić domu do godziny 10 rano. Ten czas jest przeznaczony na sprzątanie ulic Lagos, a każdy z mieszkańców ma obowiązek posprzątania terenu wokół własnego domu. Warto wykorzystać ten czas na odpoczynek, zwłaszcza jeśli musisz pracować również w niedzielę.

Sprawcy kłopotów

Jest wielce prawdopodobne, że spotkasz umundurowanych reprezentantów władzy w Lagos. Są to kobiety i mężczyźni, którzy nazywają się LASTMA i pełnią obowiązki straży miejskiej. Kobiety ubrane są w żółte spódnice, a mężczyźni w brązowe spodnie. Są również funkcjonariusze, zwani „Environmental Task Force”, którzy noszą zielone mundury. Ich zadaniem jest utrzymanie czystości ulic w każdym tego słowa znaczeniu. Ale jak się przekonasz, jest to tak wielkie wyzwanie, że zdecydowali je porzucić. Możesz również spotkać służby ubrane na czarno i wyposażone w broń. Jest to policja. Może się zdarzyć, że zobaczysz ich w prywatnych samochodach, siedzących na przednich siedzeniach, są to jednostki mobilne policji, wynajęte jako ochrona.

Nie jest tajemnicą, że potrzebna jest reforma nigeryjskich służb państwowych. Póki do nich nie dojdzie, musisz wykazać się rozsądkiem i cierpliwością, inaczej nie poradzisz sobie z obecnymi funkcjonariuszami. Prawdopodobnie spotkasz ich podczas przemieszczania się po mieście i staniesz się ich celem z takiej lub innej przyczyny. Pamiętaj, ze Ty również masz tu swoje prawa! Aby uniknąć jeszcze większych kłopotów, konieczne jest, abyś upewnił się, że trzymałeś się poniższych wskazówek:
- upewnij się, że posiadasz aktualne dokumenty pojazdu,
- jeśli będziesz zwracać się do funkcjonariuszy z szacunkiem, z pewnością załagodzisz sytuację,
- nie próbuj mówić „hiperpoprawnym językiem",
- nigdy nie idź za funkcjonariuszami do ich bazy,
- pamiętaj, że musisz mieć zgodę policji na zaciemnione szyby samochodowe,
- musisz posiadać w samochodzie gaśnicę przeciwpożarową i trójkąt ostrzegawczy,
- musisz mieć kopie: prawa jazdy, ubezpieczenia i dokumentów samochodu.

Ogromnym błędem, jaki popełniają obcokrajowcy jest całkowite otwarcie szyby samochodu, kiedy podchodzi LASTMA. Funkcjonariusze próbują wtedy otworzyć Twoje drzwi samochodowe i wejść do środka, żebyś nie miał możliwości uciec. W wielu przypadkach, nie będą szukać wymówki, żeby zmusić Cię do zjechania na bok, żeby wymusić zapłatę za naruszenie przepisów. Wtargnięcie do samochodu jest niezgodne z prawem, dlatego pamiętaj, aby jedynie delikatnie uchylić szybę. Prawdopodobnie stwierdzą, że naruszyłeś przepisy i musisz zapłacić wysoką grzywnę. Jeśli naruszyłeś oczywiste przepisy ruchu drogowego, jesteś skazany na zapłatę, w innym wypadku nie płać! Pamiętaj, że jeśli żądają 50 000 NGN, możesz spokojnie zapłacić im 1 000 NGN (ok 20zł) i odjechać. Negocjuj!

Jeśli na środku ulicy zepsuje Ci się samochód, postaraj się zepchnąć go tak szybko, jak to tylko możliwe. W innym razie pojawią się funkcjonariusze i będą usiłowali namówić Cię na holowanie samochodu. Jeśli do tego dojdzie, będziesz musiał zapłacić absurdalną kwotę, dlatego postaraj się wezwać pomoc drogową na własną rękę.

Tak zwani „area boys” są również tymi, których należy unikać za wszelka cenę. Są to samozwańczy opiekunowie dzielnicy, innymi słowy lokalne zbiry, nie pracujący dla nikogo. Najlepszą radą, jaką mogę dać jest trzymanie się od nich z dala, a jeśli już zdarzy Ci się wpaść na nich, lepiej będzie, jeśli Twój kierowca zajmie się nimi.

Miejsca zamieszkania

Jesteś w Lagos od kilku dni. Jeśli zamierzasz przeprowadzić się do nowego domu i musisz zacząć się urządzać od zera jest kilka spraw, o których powinieneś wiedzieć. Czy jest to mieszkanie czy dom, agregat musi działać przez większość dnia. Zależnie od umowy z wynajmującym nieruchomość, agregat może być włączany lub wyłączany w określonych godzinach. Warto zapytać o tę kwestię.

Jeśli zdążyłeś już rzucić okiem na sklepy meblowe, jestem przekonany, że zauważyłeś ograniczone możliwości, jeśli chodzi o zakup mebli dobrej jakości, a jeśli już znajdziesz takie, będziesz musiał sprzedać nerkę, żeby kupić kanapę. Materiały są łatwo dostępne na rynku Yabba. Lepiej będzie, jeśli pójdziesz na rynek z kimś, kto wie, jak sobie na nim poradzić. Możesz również poprosić, aby Twój stolarz przyniósł próbki materiałów, dzięki czemu oszczędzisz czas na wyprawę na rynek. Stolarze, tak jak elektrycy i hydraulicy potrzebują stałego nadzoru. Kiedy powiedzą, ze już idą nie siedź w domu i nie czekaj na nich. Może okazać się, że zjawią się w ciągu następnych kilku dni. Frustracja należy do bardzo popularnych emocji, jakie żywimy do tych fachowców; jednak cierpliwość jest kluczem. Musisz bez przerwy sprawdzać postępy i nie spodziewaj się, że praca zostanie wykonana w wyznaczonym terminie.

Dla wielu osób największy problem sprawia obsada etatów. Pomyśl jednak, że nie tylko w Nigerii tak jest. Jeśli chodzi o prace domowe, zatrudniaj pracowników z polecenia. Niektórzy zatrudniają osoby, sprawujące obowiązki gospodarzy, którzy zajmują się sprzątaniem domów, niektórzy – gospodarzy i kucharzy. Stawki są całkiem przystępne, więc jeśli możesz sobie pozwolić na pomoc domową, jest to świetne rozwiązanie. Jednak pamiętaj, że musisz zawsze nadzorować pracowników, którzy bywają bardzo cwani. Mimo że wynagrodzenie za prace domowe jest dość niskie, pracownicy oczekują, że będą dostawać regularnie dodatkowe wynagrodzenie. Ważne jest, aby traktować swoich pracowników z godnością i szacunkiem, nie bacząc na to, jak zachowują się inni.

Możesz również doświadczyć problemów, związanych z komunikacją pomiędzy Toba i pracownikami. Najbardziej frustrująca sytuacja jest wtedy, gdy odpowiadają „tak" na pytanie, które wymaga negatywnej odpowiedzi. Spotkasz się z taką sytuacją wiele razy, dlatego lepiej dopytać dwa razy, żeby upewnić się, ze Ty i Twój rozmówca macie to samo na myśli.

Nowoczesna technologia nie stanowi problemu. Jest wielu dostawców Internetu, możesz nawet zamówić usługi w hipermarkecie lub na rynku. Jeśli zależy Ci na podstawowych usługach, połączeniu z Internetem, większość firm telekomunikacyjnych posiada w swojej ofercie tego typu usługi. Jeśli chodzi o telewizję, są dwie główne firmy, będące dostawcami telewizji satelitarnej: HiTV i Dstv. Dstv jest południowo afrykańską firmą i jest najbardziej popularna, ale musisz pójść do jej siedziby, by umówić się z technikiem, który przyjdzie i zainstaluje telewizję. Spotkasz wiele osób poza ich biurami, udających techników znanych firm, dlatego najbezpieczniej jest udać się bezpośrednio do siedziby firmy.

Zakupy: artykuły spożywcze.

Teraz, kiedy rozpoczynasz prawdziwe życie w Lagos, potrzebujesz drobnych rad na temat zakupów w marketach. Pewnie pomyślisz, po co? Cóż, kiedy już wyjdziesz z domu, żeby zrobić zakupy, zorientujesz się, że nie jest to takie proste, jak się wydawało. Prawie wszystko jest z importu, tak więc w sklepach są bardzo różne produkty, ale brakuje najpopularniejszych, dlatego wyjście do sklepu, może oznaczać robienie zakupów w trzech różnych miejscach, zanim zdołasz kupić wszystko, czego potrzebujesz.

Znajdziesz także wiele innych sklepów z warzywami, owocami, świeżymi rybami i krewetkami. Ale uważaj, ceny mogą być zawyżane, jeśli będziesz robił zakupy sam. Najbardziej znany jest rynek pod Falamo Bridge w dzielnicy Victoria Island.

Zdrowie

Mimo iż pojawia się coraz więcej możliwości, niekoniecznie znajdziesz opiekę medyczną na takim poziomie jak za granicą. W Lagos są jednak możliwi do odnalezienia wspaniali lekarze z dużym doświadczeniem zebranym w Europie i Stanach Zjednoczonych. Przeprowadzili się czasami dlatego, że stracili prawa do wykonywania zawodu, ale nadal się świetni! Bardzo ważne jest ubezpieczenie, ponieważ wizyty u lekarza mogą być naprawdę bardzo kosztowne. Upewnij się, że ubezpieczenie jest honorowane, zanim umówisz się na wizytę. Nie ma również powodu, by martwić się o dentystę. Jest tu wielu świetnych specjalistów.

Rynki (ale nie kapitałowe) w Lagos

Jest mnóstwo rynków, wprost przytłaczająco dużo, od rzemieślniczych po chińskie. Większości z nich z pewnością nie będziesz chciał odwiedzić. Najbardziej znany jest Lekki Market, znany również jako rynek marokański, nie wiem dlaczego. Jest popularny zarówno wśród turystów, jak i samych mieszkańców. Znajdziesz na nim dzieła sztuki, rękodzieła, bibeloty, jak również piękne meble. Możesz poczuć się nękany przez sprzedawców, jest to jednak nieuniknionym elementem wizyty na rynku. Przygotuj się także na targowanie się, a jeśli nie będziesz chciał tego robić, wystarczy, że oddalisz się, a sprzedawcy pobiegną za Tobą.

Rynek Yabba jest słynny ze względu na tkaniny. Jeśli wydaje Ci się, że rynek Lekki to nie zbyt przyjemne miejsce ze względu na nakłanianie do kupna, nie widziałeś jeszcze najgorszego! Na Yabba, musisz przygotować się na ataki handlarzy, nawet wtedy, kiedy jesteś w samochodzie! Każdy chce Ci coś pokazać, zaoferować! Radziłbym pójść tam z kimś kto zna zwyczaje, na przykład ze stolarzem, który dla Ciebie pracuje.

Po pewnym czasie, kiedy poczujesz się gotowy na to wyzwanie, warto odwiedzić również inne rynki, których w Lagos jest całe mnóstwo.

Ludzie

Jednym z najlepszych aspektów Lagos są ludzie. Spotkasz tutaj najlepszych ludzi na świecie. To, co jest sercem Lagos to właśnie oni. To normalne, że czujesz się przytłoczony, kiedy przybywasz do nowego kraju i próbujesz kogoś poznać. Na szczęście, jest kilka możliwości, które ułatwią Ci pierwsze kroki. Szczególnie, jeśli nie znasz zupełnie nikogo! Serwisy społecznościowe, takie jak internations.com, mogą okazać się niezwykle przydatne, kiedy chcemy poznać nowych ludzi. Co miesiąc organizują spotkania, na których można się z kimś zapoznać. Jest również grupa, która nazywa się „Expats in Lagos" na „Fejsbuku”. Serwisy społecznościowe są bardzo popularne w Nigerii, ponieważ dobrze wykonana praca sprowadza się do dobrych znajomości. Spotykanie nowych osób jest niezwykle istotne w Lagos, zarówno ze względów prywatnych jak i zawodowych. Bez względu na to z jakiego powodu chcesz mieć przyjaciół, wierz mi że pokochasz ludzi, których spotkasz w Lagos.

Restauracje

Od 2010 roku Lagos rozwinęło się znacząco, pojawia się coraz więcej restauracji i tym samym wiele nowych możliwości. Jedzenie poza domem staje się również coraz droższe. Niemniej jednak, wyjścia do restauracji są ważnym aspektem czerpania przyjemności z życia w tym mieście. Standard, jaki oferują restauracje jest dość niski; płacisz spore pieniądze, a na koniec czujesz rozczarowanie. Jednakże, pozostaje nadzieja. Im więcej miejsc zostaje otwartych, tym więcej możliwości otwiera się przed nami, ponieważ konkurencja wciąż rośnie. Wcześniej, kiedy klienci mieli mniejszy wybór, restauratorzy mogli pozwolić sobie na niższą jakość, świadczonych usług. Powinniśmy również zdać sobie sprawę z przeszkód, jakie napotykają właściciele restauracji w Lagos: brak wykwalifikowanej kadry, koszty prowadzenia biznesu itd. Restauratorzy muszą pamiętać również o wysokich wymaganiach klientów bez których, nie byłoby biznesu.

W Lagos znajdziesz najpopularniejsze kuchnie świata: meksykańską, chińską, indyjską, włoska i francuską. Jest oczywiście mnóstwo miejsc, w których możesz zjeść potrawy nigeryjskie, daj jednak czas swojemu żołądkowi by się przyzwyczaić do ich ostrości. Co niedzielę w czasie lunchu, wiele osób jada w hotelach i restauracjach z przyjaciółmi i rodziną. To najbardziej tłoczny dzień w knajpach. Większość restauracji i hoteli akceptuje karty kredytowe, jednakże tylko nigeryjskie, ponadto nie zawsze jest możliwość płacenie kartą, dlatego w weekendy warto mieć przy sobie gotówkę.

Zakupy: ubrania i inne artykuły

Zakupy w Lagos w końcu stały się łatwiejsze. Zaczęły pojawiać się międzynarodowe marki, takie jak: Mango, Diesel, Nike, Puma, BOSS itp., tak więc możesz znaleźć tu większość rzeczy, które potrzebujesz. Wizyta w centrum handlowym w weekend oznacza przedzieranie się przez tłum, robiący zakupy. Centra handlowe stały się miejscami, gdzie ludzie chodzą na spacery. Niewiele jest bowiem miejsc do spacerowania w samym Lagos. Najbardziej popularnym centrum handlowym jest The Palm w Lekki oraz Ikeja Mall. Jest wiele możliwości, jeśli chodzi o zakupy, ale mogą okazać się bardzo kosztowną przyjemnością, dlatego trzeba się bardzo pilnować. Warto zainteresować się lokalnymi trendami i projektantami mody, ponieważ w Nigerii znajdziemy wybitne talenty w tej dziedzinie.

Weekend

Weekendy spędza się zwykle na plażach Lagos. Wiele firm i osób indywidualnych posiada domki typu bungalow, gdzie spędzają niedziele (lub weekendy). Na plaże dotrzesz łódką lub samochodem. Jeśli chcesz pojechać samochodem, możesz kierować się do Ajah (na południe od Lekki). Jest tam kilka kurortów i można tam spędzić dzień. Wejście na większość plaż jest płatne. Drugą opcją jest podróż łódką. Możesz zabrać się z kimś, kto ma własną (niektóre firmy posiadają łódki dla pracowników), możesz również wynająć łódkę (co jest dość kosztowne) lub skorzystać z łódek publicznych - FIKI Boats. FIKI Boats możesz złapać pod Falomo Bridge, skąd dostaniesz się do Tarkwa Bay. Tarkwa Bay to spokojna plaża dla tych, którzy nie mają własnych bajkowych bungalow. Płacisz za miejsce, to znaczy za krzesła i parasol.

Język

Nigeryjczycy (szczególnie Ci z różnych plemion) porozumiewają się między sobą w Pidgin English, czyli doś dalece zmodyfikowanej odmianie angielskiego. Może wydać się nieco skomplikowany, kiedy słyszysz go po raz pierwszy.

Kilka zwrotów, których znaczenie warto znać:

Happy weekend: jest to przebiegły sposób pytania o napiwek na weekend. Używany dość często przez policję w punktach kontrolnych. Nie ma nacisku, żeby im płacić, ale może to ułatwić Ci życie.

I don do it/don go: Oznacza to: I DID it (Zrobiłem to) lub I WENT (Poszedłem) Brzmi to, jakby mówili I didn't do it (Nie zrobiłem tego), ale tak naprawdę jest potwierdzeniem, że zrobili to.

Anything for me?: Jest to znów prośba o napiwek.

Abi?: Potwierdzenie zdania/stwierdzenia. Na przykład: the car needs fuel, abi? („Musisz zatankować , tak?")

No vex, abeg: Don't be mad, please („Chyba oszalałeś")

Wetin Happen?: What happened? („Co się stało?")

Light Dey?: Is there light? (Jest światło?) Jest to częste pytanie o to, czy jest prąd. Zależnie od kontekstu „dey" może równeż oznaczac: „there is" („jest") lub „is there" („czy jest")?

Oiybo: oznacza białą osobę. Będą tak na Ciebie wołać na mieście. Ale to nie ma nic wspólnego z obelgą.

Make I ease myself: Chciałbym skorzystać z toalety.

My Oga: Mój szef.

Napiwki

O napiwek prosi każdy, wszędzie. Przekonasz się, że usłyszysz je w najróżniejszych sytuacjach. Za każdym razem kiedy parkujesz, powinieneś spodziewać się, że będziesz musiał dać drobny napiwek parkingowemu. Dotyczy to prawie wszystkich miejsc, oprócz terenu firmy, tam w żadnym wypadku nie musisz dawać napiwków. W restauracjach, zwykle należy zostawić kelnerowi napiwek w wysokości 10% rachunku. Pracowników domowych, w tym kierowcę warto wynagradzać raz na jakiś czas, aby pokazać uznanie dla ich ciężkiej pracy. Napiwek waha się pomiędzy 500NGN - 2000NGN, zależnie od obowiązków zatrudnionych osób. Kierowcy i nianie zdają sobie sprawę z tego, że będą pracować do późnych godzin, w związku z czym, spodziewają się dodatkowego wynagrodzenia. Nie ma jednak żadnych reguł czy regulacji, dotyczących dawania napiwków, zależy to od Ciebie.

Ciąg dalszy nastąpi…