Semana Santa – Wielki Tydzień w Maladze

Tymczasem dźwięk werbli się nasilał, muzyka zbliżała się, a z nią miarowy odgłos kroków setek stóp. Okna w hotelu otworzyły się z trzaskiem i zgodnie wciągnęliśmy w płuca chłodne (najwyżej 12 stopni Celsjusza), pachnące pierwszymi kwiatami powietrze. I wtedy ich dostrzegliśmy. W migotliwym świetle świec poruszali się dostojnie. Wysmukłe postacie z twarzami zakrytymi wysokimi, spiczastymi kapturami, jedynie z otworami na oczy. Dźwigali na ramionach olbrzymią, przypominającą statek lektykę, zwaną tu „tronem”. Postać stojąca na szczycie długiej na 5-6 metrów drewnianej konstrukcji, wydała mi się znajoma. Ale dopiero po chwili zrozumiałem, że to nieco ukryta w mroku figura Chrystusa. Na samym „dziobie” dźwiganego na barkach „statku”, przymocowany był niewielki, najwyżej trzydziestocentymetrowy dzwon. Gdy tragarze domaszerowali do rogu ulicy, mistrz ceremonii, z odsłoniętą twarzą, ale w dziwnej chuście przypominającej nakrycie głowy egipskich urzędników faraona, uderzył drewnianą pałką w dzwon i cała procesja stanęła. Tragarze jednym, płynnym ruchem postawili lektykę na ziemi i rozluźnieni, z szerokimi uśmiechami sięgnęli po papierosy. Z towarzyszącego im tłumu wyszły żony i córki, by podać spracowanym pątnikom butelki z wodą. Przerwa.

Turyści, których szczególnie na kulminację procesji w Wielki Czwartek przybywa do Malagi ok. 700.000, często zachwycają się „średniowieczną surowością” święta Semana Santa w Andaluzji. Rzeczywiście, malowniczo zakapturzeni „nazareños” – jak się nazywa członków konfratrii, którzy w procesjach noszą „trony”, przypominają biczowników przemierzających Europę Zachodnią w XIII wieku. Tak jak i tamci, często dodatkowo umartwiają się: do butów wkładają kamyki, poszczą, oczy przewiązują opaskami i podobno (tego na własne oczy nie widziałem) niektórzy chłoszczą swoje ciała biczami zakończonymi metalowymi kulkami. Ale tradycyjne procesje w Maladze nie mają nic wspólnego ze Średniowieczem.

Wszystko zaczęło się w 1505 roku, a więc w rok po tym, jak Michał Anioł we Florencji wyrzeźbił w marmurze posąg Dawida, a Leonardo da Vinci zaczął malować Giocondę. W Europie był już więc Renesans, gdy Hiszpania na świeżo odzyskanych od Maurów terenach Andaluzji, wprowadzała swoje porządki. To wtedy powstały pierwsze „bractwa”, które zrzeszały rzemieślników zamieszkujących poszczególne kwartały miasta. Po pięciuset latach tradycja jest wciąż żywa. Miejsce na trybunie honorowej, gdzie prowadzą trasy wszystkich procesji kosztuje dziś 700 euro (za cały tydzień). A burmistrz, tak jak przed wiekami Poncjusz Piłat, w Wielki Piątek uwolni jednego ze skazanych, odbywających karę w miejskim więzieniu. Będą mu za to bić brawo tłumy zakapturzonych postaci.

Bractwa w Maladze zrzeszają 70 tys. osób, a uczestnictwo w konfratrii przechodzi z pokolenia na pokolenie. Zresztą młodzieży jest sporo. Już niemowlakom rodzice kupują stroje w barwach bractwa. Kilkuletnie dzieciaki podczas procesji co chwilę podbiegają do pątników i proszą o nakapanie wosku na gałganek, z którego formują wielkie kule. To element sportowej rywalizacji: im większa kula z wosku zebranego od „nazareños” – tym większy szacunek na podwórku.
Centrum Malagi już od Niedzieli Palmowej jest zastawione płotkami. Ulice są zamykane kilka razy w ciągu doby, a na przystankach autobusowych porozlepiano skomplikowane mapki ukazujące trasy i godziny przejść procesji. Każde z 18 bractw niesie po dwa „trony”: jeden z Marią i jeden z Jezusem. Takie przejście trwa ok. sześciu godzin.

Barokowe trony, ozdobione świeżymi kwiatami, ale też i kunsztownymi akantami, potrafią ważyć pół tony, a niesie je na swoich barkach nawet trzystu „nazareños”. Większość ma na sobie długie, powłóczyste szaty i spiczaste kaptury zasłaniające twarz. Wyglądają jak duchy z kreskówek. Chodzi oczywiście o symbolikę: „Wszyscy jesteśmy równi wobec Boga”. Wysokie kaptury pomagają ukryć różnice wzrostu pomiędzy pątnikami. W kapturach wyglądają jak karna armia. To, co mnie zastanawia, to brak duchowieństwa. Nie widzę żadnych księży, czy biskupów. Czyżby to była uroczystość wyłącznie świecka?

A może biskupi i miejscowi proboszczowie ukrywają twarze pod kapturami, jak zwykli śmiertelnicy i gwiazdy? Idąc ulicami miasta za procesją bractwa Esperanza, próbuję odgadnąć, która z zakapturzonych postaci, to Antonio Banderas. Hollywoodzki aktor rodem z Malagi co roku przyjeżdża na Semana Santa w rodzinne strony. Mieszka we własnej willi, w pobliskiej Marbelli i bierze czynny udział w procesjach. Jest też honorowym gościem podczas uroczystej parady Legii Cudzoziemskiej.

Tak, nie tylko Francja ma swój Légion Etrangère. Hiszpańscy legioniści stacjonują na co dzień w bazach wojskowych na wybrzeżu Maroka, ale co roku defilują w Maladze z wielkim krzyżem na ramionach. Zlatuje się całe miasto, żeby podziwiać pokaz ich musztry.

A wieczorem w barach tapas i tawernach legioniści chętnie fotografują się z turystkami. Przy szklaneczce tinto de verano (czerwone wino ze spritem i lodem) i pogryzając pescaito frito (małe, grillowane sardynki) snują opowieści o wojnie w piaskach Sahary.

Trzy uderzenia w dzwon. Nazareños gaszą papierosy, zakładają kaptury i nakładają na barki ciężki, drewniany tron. Odzywają się werble, a potem dołączają trąbki i puzony. Konfratria rusza wolnym, miarowym krokiem. Migotliwy blask świec znika za zakrętem ulicy, a dźwięk werbli jeszcze długo niesie się w chłodnym, pachnącym wiosną, nocnym powietrzu.