Piekło jest tutaj...

Pierwsze zdanie: „Pod koniec wypalonego słońcem lipcowego dnia w południowo-zachodnim Teksasie, w mieście na skrzyżowaniu dróg, którego mieszkańcy egzystowali dzięki pobliskiej fabryce lepu na karaluchy, dopóki przed dwudziestoma laty nie zamknęła jej agencja ochrony środowiska, młody mężczyzna w samochodzie bez szyb zatrzymał się przed biało-niebieskim opuszczonym budynkiem stacji benzynowej, która w okresie wielkiej depresji sprzedawała paliwa Pure, a teraz była jedynie siedliskiem nietoperzy i zbiorowiskiem naniesionych przez wiatr biegaczy pustynnych.”

Powyższe zdanie, choć zgrabne i z miejsca wprowadzające w klimat całości, jak na mój gust jest jednak trochę za długie. I to by było na tyle jeżeli chodzi o niedoskonałości tej książki. Teraz będę już tylko i wyłącznie chwalił oraz się rozpływał. A śmiem twierdzić, że jest nad czym.
Fabuła opisana w tej powieści kryminalnej - bo to na pewno nie jest thriller, ale i też coś więcej niż zwykły, klasyczny kryminał – jest, wydawałoby się, prosta jak drut. Po anonimowym, telefonicznym zgłoszeniu, leciwy już szeryf Hackberry Holland, odkrywa zbiorowy grób, a w nim ciała rozstrzelanych, młodych tajskich kobiet, nafaszerowanych poza kulami woreczkami z narkotykami skrytymi w żołądkach. Rusza śledztwo, w które zaangażowany jest oczywiście ów miejscowy szeryf, a poza nim urząd celny i FBI. Problem nie jest zbyt skomplikowany i dość szybko wychodzi na jaw o co chodzi i kto jest w to zamieszany. Dużo ważniejsze od tej makabrycznej zbrodni, jest to wszystko, co się wydarzy pomiędzy głównymi bohaterami.

A tych jest kilkoro. Przede wszystkim wspomniany już szeryf Hackberry Holland – facet po przejściach. Twardy glina z zasadami, jeniec wojny koreańskiej, owdowiały ojciec dwójki dorosłych już synów (ukochana żona zmarła na raka), były alkoholik, który „reklamując” samego siebie mówi: „Fundamentalizm religijny i zabijanie są u nas rodzinne”. Dalej mamy parę zakochanych – życiową ciamajdę, zmagającego się z traumą wojny w Afganistanie i Iraku, okaleczonego (dosłownie i w przenośni) Pete’a Floresa i jego przebojową dziewczynę Vikki Gaddis, która pracuje jako kelnerka ale również dorabia sobie fantastycznie śpiewając i grając country. Kolejna ważna para to małżeństwo Nick i Esther Dolan. On, to Żyd, nieco szemrany biznesmen m.in. właściciel nocnego klubu ze striptizem. Ona – silna, oddana rodzinie kobieta pochodząca z Syberii. Do tego jeszcze kilka innych, mniej lub bardziej ważnych postaci, jak np. partnerka Hollanda z pracy, zakochana w nim Pam Tibbs czy inspektor celny Clawson, kolejny życiowy rozbitek. A na koniec On - dla mnie najważniejsza i najciekawsza postać w całej powieści – Kaznodzieja. Ucieleśnienie zła, które niczym gęsta mgła spowija tę mroczną historię. Psychopatyczny morderca, mający się za biblijnego proroka. Brutalny świr przed którym większość truchleje ze strachu, a który czasami zaskakuje nagłą łagodnością. Facet o dużej wiedzy i jeszcze większej łatwości zabijania. Postać tajemnicza, do końca nieokreślona i wielowymiarowa. Przerażająca i pociągająca zarazem.

Akcji i reakcji występujących między bohaterami tego dramatu, różnych zależności i rozgrywek, które się między nimi się dzieją tudzież dalszej fabuły, zdradzić oczywiście nie mogę. Finału tym bardziej. Napiszę tylko, że jest ciekawy i niesztampowy – bo choć daje odrobinę nadziei i jest w pewnym sensie nawet pozytywny to pozostawia pewną lukę i wątpliwość czy sprawiedliwość rzeczywiście zatriumfowała. W ogóle w tej powieści dzieje się. To gotowy materiał na film w stylu „To nie jest kraj dla starych ludzi” braci Cohen – podobny klimat i nastrój. Zaznaczam jednak z góry, że to dzianie się odbywa się w wolnym tempie. Tu nie ma nagłych zwrotów akcji, pościgów i strzelanin (no dobra te ostatnie są, ale to jest zupełnie inny styl opisywania, odmienny od tego co znajdujemy we współczesnych thrillerach i kryminałach). Zero efekciarstwa i innych tego typu historii. Tutaj wszystko płynie swoim spokojnym, leniwym rytmem, umiejętnie budowanym napięciem, a nade wszystko wciągającym klimatem. A ten ostatni jest doprawdy srogi i mocno przygnębiający.

Co jeszcze? Rzecz rzadko spotykana w tym gatunku – świetnie sportretowane i niesamowicie silne kobiety. To płeć piękna ma w tej powieści cojones jak ze stali. Ba, babeczki poniewierają tu facetami aż strach i robi to dokładnie każda z nich, bez wyjątku. Scena gdy Esther Dolan daje wycisk Kaznodziei przy pomocy rondla z resztkami owsianki, jest jedną z najbardziej zapadających w pamięć po lekturze. Zresztą podobnych niej, takich znów bardzo filmowych, jest całe mnóstwo – Nick Dolan przyjeżdżający z wizytą do ruskiego szefa mafii czy strzelanina w restauracji. Autor ma też łapę do fajnych porównań i metafor np. „Złocisty krawat wisiał mu pod szyją niczym kolba gotowanej kukurydzy” i pasującego mi, zazwyczaj cierpkiego oraz czarnego humoru. Pisze bardzo dobrym, dopieszczonym i momentami pięknym językiem. W sposób mocno sugestywny i wnikliwy. Narracja, choć gęsta niczym smoła dosłownie porywa. Ma w sobie to coś, co powoduje, że człowiek nie ma ochoty przerywać czytania. Pod warunkiem oczywiście, że lubi się takie niepokojące, duszne, ciężkie i posępne klimaty, bo jak mówi w pewnym momencie Kaznodzieja: „Piekło jest tutaj, wszędzie dookoła, w wieczornej mgle. Już w nim jesteśmy.”

PS. „Bogowie deszczu” to pozycja wydana w Polsce w 2012 r., jedna z części krótkiej serii z Hackberrym Hollandem. Jednak James Lee Burke znany jest przede wszystkim z długaśnego cyklu (chyba już koło 20 części), w którym głównym bohaterem jest prowincjonalny policjant Dave Robicheaux. U nas ukazało się do tej pory sześć tomów z tej serii. Większość dostępna jest na rynku wtórnym, w antykwariatach czy na allegro, w niskich cenach (od 4 zł). Już zdążyłem skompletować całość :)