Policjant, złodziej i jajogłowy

Pierwsze zdanie: „Umówiliśmy się na spotkanie między dwiema stacjami benzynowymi w Ostfold.”

Kolejne pozycje z cyklu reportaży ukazujących się w Wydawnictwie Czarne można spokojnie kupować w ciemno. Nie martwiąc się kompletnie o zasadność zainwestowanych pieniędzy. To nie Amber Gold. Tutaj zysk jest jak najbardziej pewny. Na bank (a nie żaden parabank!) dostaniemy porządną i interesującą lekturę, bo logo Czarnego to gwarancja najwyższej jakości. Nie tak dawno pisałem tutaj o wydanej przez to wydawnictwo, świetnej „Ameksyce” Eda Vulliamy - teraz przyszedł czas na kolejną zacną cegłę (500 stron tekstu!), z równie zajmującą tematyką i napisaną w fantastyczny sposób.

„Policjanci i złodzieje”, to nie jest do końca klasyczny reportaż. Owszem, reportaż przede wszystkim, ale również w jakiejś części esej i w swym najmniejszym wycinku również kryminał. Albo coś takiego nienazwanego, co czyta się jak kryminał. Ta znamienita rzecz dotyczy rozwoju przestępczości zorganizowanej w spokojnej jakby się wydawało, miodem i mlekiem płynącej Norwegii lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku. To również interesująca panorama norweskiego społeczeństwa, które po okresie wielkiego prosperity gospodarczo-ekonomicznego oraz naiwnym przekonaniu o super bezpieczeństwie, musiało nagle odnaleźć się w nowej, niebezpiecznej, a czasem nawet brutalnej rzeczywistości. W 2004 roku krajem tym wstrząsnęły dwa wydarzenia: napad na bank w Stavanger, podczas którego zginął policjant oraz zuchwała choć nieco surrealistyczna kradzież z bronią w ręku, największego norweskiego narodowego dobra - dwóch obrazów Edvarda Muncha ("Krzyku" i "Madonny"). To studium tłumaczące jak do tego doszło. To także swoisty wyciąg z teorii kryminalistyki w połączeniu z filozofią. psychologią i socjologią (wspomniana część eseistyczna), ale przede wszystkim pokazanie od podszewki dwóch głównych stron odpowiedzialnych, za rozwój wypadków i taki, a nie inny stan rzeczy – tytułowych policjantów i złodziei. Prezentacja dokonana na podstawie historii dwóch konkretnych przykładów.

Czas więc ich poznać, głównych bohaterów tej książki. Jest ich dwóch. Dwóch głównych i w bonusie jeden ukryty. Ci główni, to Johnny Brenna i Petter R. Hansen. Pierwszy to były policjant, w latach 80 i 90 zajmujący się przestępstwami zorganizowanymi. Ambitny twardziel z niesamowitym nosem do tej roboty. Praktyk wyznający zasadę, że policjant powinien przede wszystkim działać na ulicy, a nie główkować za biurkiem. Długo traktujący swoją pracę niczym misję. Ten drugi, Hansen, to złodziej i przestępca. Specjalizacja: wysadzanie bankomatów. Miłośnik samochodów, wszelakiej broni i środków wybuchowych. Samotnik. Wyznawca specyficznych zasad moralnych i honorowego kodeksu złodzieja (np. nie okradać biednych, nie krzywdzić nikogo w sposób cielesny). Obaj panowie rywalizują ze sobą, prowadzą specyficzną grę, ale i szanują się, a w pewnym stopniu nawet podziwiają siebie nawzajem. Są niczym bohaterowie ich ulubionego filmu („Gorączki”) grani przez Ala Pacino i Roberta De Niro. Z czasem zawierają między sobą pewien układ, który przeradza się… w przyjaźń!

Literackie tropy: „Klub koneserów zbrodni” Michaela Capuzzo, „Profil mordercy” Paula Brittona, czy recenzowana tu już "Wina" Ferdinanda Von Schiracha – co prawda, to zupełnie inne rodzaje książek - choćby tylko gatunkowo - ale posiadające po części zbieżną tematykę i opisują prawdziwe wydarzenia.

Inne tropy: Bardzo dobry dokument na temat masakry Breivika, ale nie tylko…