Dzieci przywiązywane do łóżeczek w żłobku, wyśmiewane i poniżane w przedszkolu, uwodzone przez nauczyciela w szkole - zdarza się niestety. Wiemy, że to wyjątki od reguły co najmniej poprawnego, a często pełnego troski traktowania dzieci przez opiekunki, wychowawców czy nauczycieli. Ale gdy o nich słyszymy, pojawia się obawa, czy nasze dziecko jest bezpieczne w placówce, której powierzamy je na wiele godzin każdego dnia. Powinniśmy nalegać, by żłobek, przedszkole czy szkoła naszego dziecka realizowały politykę ochrony dzieci przed krzywdzeniem.

REKLAMA
Polityka ochrony dzieci przed krzywdzeniem określa działania profilaktyki krzywdzenia podejmowane w placówce, ale również jasne procedury interwencji w sytuacji złego traktowania dziecka lub zagrożenia jego bezpieczeństwa ze strony osób obcych, członków rodziny, personelu placówki lub jej podopiecznych.
Dzieci krzywdzą ludzie, którzy niezależnie od uchwalonych dokumentów mogą być sfrustrowani, wypaleni, niezrównoważeni, okrutni. Ale skuteczna polityka ochrony dzieci, czyli zasady bezpiecznej rekrutacji, monitoringu i jasnych procedur reagowania personelu i rodziców na podejrzenia, że dziecko jest krzywdzone, to większa szansa, że krzywdzące praktyki personelu placówek edukacyjnych, czy opiekuńczych nie pozostaną niezauważone i bezkarne.
Od ponad dwóch lat FDN realizuje program „Chronimy Dzieci”, którego celem jest wdrażanie polityki ochrony dzieci przed krzywdzeniem we wszystkich placówkach, w których przebywają dzieci. Warszawskie żłobki, przedszkola, szkoły i placówki opiekuńczo-wychowawcze, które przystąpiły do programu „Chronimy dzieci” dążą, przy wsparciu FDN, do spełnienia standardów placówki bezpiecznej dla dziecka. Gdy się to stanie, dostają certyfikat „Chronimy dzieci”, który nobilituje, ale również obliguje. Certyfikat weryfikowany jest co dwa lata. Rodzice mogą oczekiwać od personelu certyfikowanej placówki przestrzegania zasad zapisanych w Standardach. Czego dotyczą standardy? Oto najważniejsze:
Standard 1. określa obszary, których dotyczyć ma polityka ochrony dzieci przed krzywdzeniem i zasady jej stanowienia. Kolejny standard dotyczy szeroko rozumianej kontroli zachowań pracowników placówki wobec przebywających w niej dzieci.
Standard 2. Placówka monitoruje swoich pracowników w celu zapobiegania krzywdzeniu dzieci
Zasady bezpiecznej rekrutacji pracowników uwzględniają obowiązek uzyskiwania informacji z Krajowego Rejestru Karnego o kandydacie, gdy jest to dozwolone przepisami obowiązującego prawa. W pozostałych przypadkach pracownik składa oświadczenie o niekaralności za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności i przestępstwa z użyciem przemocy na szkodę małoletniego lub toczących się postępowań karnych lub dyscyplinarnych w tym zakresie. Zasada ta dotyczy wszystkich pracowników, wolontariuszy i stażystów.
W przypadkach podejrzeń zagrożenia bezpieczeństwa lub krzywdzenia dziecka ze strony pracowników placówki zawsze podejmowane są działania interwencyjne określone w polityce ochrony dzieci przed krzywdzeniem.
Standard 3. Placówka zapewnia swoim pracownikom edukację w zakresie ochrony dzieci przed krzywdzeniem i pomocy dzieciom w sytuacjach zagrożenia.
Wszyscy członkowie personelu zapoznają się z obowiązującą w placówce polityką ochrony dzieci przed krzywdzeniem. Są również przeszkoleni w zakresie rozpoznawania symptomów krzywdzenia dzieci i właściwego reagowania na nie. O formie szkolenia decyduje placówka (e-learning, szkolenie wewnętrzne, szkolenie zewnętrzne).
Standardów jest siedem. Kolejne dotyczą m.in. konieczności zapewnienia w placówce oferty edukacyjnej dla rodziców w zakresie wychowania dzieci bez przemocy oraz ochrony ich przed przemocą i wykorzystywaniem, edukację dzieci w zakresie praw dziecka oraz ochrony przed zagrożeniami przemocą i wykorzystywaniem.
Co oczywiste, treść standardów jest adaptowana do typu placówki. W żłobkach nie edukuje się dzieci, w placówkach opiekuńczo-wychowawczych edukacja rodziców często nie jest możliwa lub znaczy coś innego, niż intencja zapisana w standardzie.
Certyfikaty „Chronimy Dzieci” otrzymało już po wielomiesięcznym wdrażaniu standardów blisko 30 szkół, przedszkoli i placówek dziennej opieki na warszawskiej Pradze. W tym roku starają się o nie wszystkie warszawskie żłobki i palcówki opiekuńcze oraz kilkadziesiąt przedszkoli. To dużo, ale program ciągle jest pilotażem. Dopiero po ocenie szans i zagrożeń jego realizacji w każdej kategorii placówek zostanie zaproponowany w skali ogólnopolskiej. Czeka na rekomendacje MEN. Mamy nadzieję, że w 2013 roku będzie powszechnie dostępną ofertą i – stopniowo – oczekiwaniem rodziców wybierających żłobek, przedszkole, czy szkołę dla swojego dziecka.
Na koniec – kontrowersja. W wielu krajach placówki, w których przebywają dzieci, szczególnie w trybie całodobowym, ustalają kodeks postępowania (safe care policy), który jest przewodnikiem po tym, jakie zachowania i praktyki są dopuszczalne, a jakie nie w pracy z dziećmi. Celem jest zmniejszenie ryzyka krzywdzenia dzieci. Przykładowe kwestie, których może dotyczyć kodeks to: kontakt fizyczny, miejsce pracy z dzieckiem, język komunikacji z dzieckiem, uzgodnienia dotyczące interakcji bezpośrednich i online, transport, warunki noclegowe, dyscyplina.
Kodeks postępowania z dzieckiem to regulacja, która budzi wiele wątpliwości. Czy możemy i chcemy regulować życie społeczne wtłaczając je w przepisy regulujące nasze wzajemne relacje? Oczywiste, że zasady zapisane w kodeksie określą zasady bliskości fizycznej z dziećmi, ustalą bariery, które ograniczą praktyki kontaktowania się wychowawców i opiekunów z dziećmi. Nie wchodzić do z dzieckiem toalety, nie spać z nim w namiocie na szkolnej wycieczce, nie wysyłać smsów. Czy to szaleństwo, czy regulacje chroniące dzieci przed krzywdzeniem, a personel placówki przed oskarżeniami o krzywdzenie? Niełatwo przywyknąć, ale wydaje się, że w tym kierunku zmierza świat. Wydaje się, że za kilka lat takie kodeksy będą oczywistym elementem polityki ochrony dzieci.
więcej o programie "Chronimy Dzieci" na www.chronimydzieci.fdn.pl