Kim Dzong Il zmarł, ale Korea Północna nadal funkcjonuje. Dlatego więc przedstawimy główne filary reform ekonomicznych, które są w trakcie realizacji w tym kraju. Obecnie Korea Północna jest 1) niezbyt mile widziana na rozmowach sześciostronnych 2) na skraju bankructwa, ale mimo wszystko istnieje jedna nadzieja dla przyszłości Korei Północnej: Chińska Republika Ludowa i Demokratyczna. Chiny stanowią główny, ale niejedyny impuls dla północnokoreańskiego programu reform, który rozpoczął się na początku XXI wieku. Wizyta Kim Dzong Ila ze stycznia 2001 r. w tym kraju była tą pierwszą wizytą, która skłoniła go do przeprowadzeniu reform. Reformz trwaj wic już 10 lat i więc... co z tą Koreą Północną?

REKLAMA
Pierwsze pytanie, które się nasuwa:
Dlaczego gruntownie reformy nie były przeprowadzone we wcześniejszym okresie?
Trzeba wiedzieć, że Kim Dzong Il wraz z elitami północnokoreańskimi obawiał się, że reformy systemu gospodarczego przeniosą osłabienie władzy Partii Pracy Korei (Północnokoreańska Partia Komunistyczna) i doprowadzą do destabilizacji układu politycznego w kraju. Jednakże liczne pobyty Kim Dzong Il i innych przedstawicieli elit północnokoreańskich potwierdziły, że Korea Północna dalej może być mocarstwem wojskowym, totalitarnym, oraz że może przeprowadzić reformy ekonomiczne tak jak w przypadku Chińskiej Republiki Ludowej i Demokratycznej.

I więc co się od tego momentu zmieniło w Korei Północnej?
Dużo się zmieniło w Korei Północnej, ale przede wszystkim w dużych miastach, gdzie są przetestowane embrionalne reformy. Trzeba odróżnić reformy makroekonomiczne i mikroekonomiczne. Na poziomie makro, wprowadzono m. in. ceny rynkowe w sektorze żywnościowym, na poziomie mikroekonomicznym, rozszerzono kompetencje kierownictw i zarządów firm północnokoreańskich. Partia jest mimo wszystko wszechobecna w życiu podmiotów gospodarczych. Komórki partyjne są obecne nie tylko w strukturach ekonomicznych małych i dużych przedsiębiorstw, ale i bywają przykłady, gdzie kierownicy tych komórek są także na czele tych firm. Mimo wszystko te komórki mają przede wszystkim tylko rolę konsultacyjną.
Eksport i import dóbr został zliberalizowany. Eksport dóbr północnokoreańskich (2 miliardy dolarów w 2008 r.) dociera głównie do Chin i Rosji, ale coraz częściej i do Rosji, do Indii do Malezji i Niemiec. Są tam przede wszystkim eksportowane produkty spożywcze i surowce mineralne. Korea Północna importuje (3,6 miliardy dolarów w 2008 r.) przede wszystkim maszyny i urządzenia, nawet te o najprostszej technologii.
W ciągu ostatnich 10 lat północnokoreański sektor finansowy zaznał widocznych (ale wciąż ograniczonych) zmian. Jedną z ich przyczyn było większe otwrcie na świat i pogłębienie reform. Obecne są w Korei Północnej zagraniczne instytucje finansowe, które szkolą północnokoreańskich technokratów (bankowcy z Goldman Sachs, Merrill Lynch i in.). System finansowy został zderegulowany. Funkcjonują finansowe spółki typu joint venture: Koryo Commercial Bank (instytucja o kapitale północnokoreańsko-amerykańskim), Choson Joint Venture Bank (północnokoreańsko-japoński), Hwaryo Bank (północnokoreańsko-chiński).
Od 2002 r. kontrola nad cenami i płacami została złagodzona. Podniesiono poziom płac szczególnie w sektorze usług oraz w sektorze IT. Niestety, różnice między obszarami wiejskimi i miejskimi stają się coraz większe. Poziom przeciętnej płacy jest wciąż niski: kształtuje się na poziomie 35-40 dolarów miesięcznie.
Funkcjonują trzy północnokoreańskie Specjalne Strefy Ekonomiczne. Są to obszary, na terenie których przedsiębiorstwa mogą funkcjonować na preferencyjnych warunkach, dotyczących np. zwolnień podatkowych (firmy, które tam inwestują nie są opodatkowane przez trzy lata, a potem płacą podatek dochodowy w wysokości 14% ). W północnokoreańskich strefach specjalnych inwestują już firmy chińskie, południowokoreańskie i rosyjskie.
Nowe elity północnokoreańskie są także skłonne reformować KRL-D. Śmierć Kim Dzong Ila tymczasowo zatrzyma reformy ekonomiczne w KRLD, ale zostaną one znowu wprowadzone w najbliższym czasie. Twarzami reform północnokoreańskich są Ri Ryong Nam (minister ds. handlu zagranicznego) i Pak Pong Dzu. Ri Ryong Nam przebywał z wizytą w Singapurze w 2006 r. oraz w Zimbabwe w marcu 2009 r. Regularnie przebywa w Chinach i w Afryce. Pak Pong Dzu jest ekonomistą KRLD (był wcześniej ministrem ds. przemysłu chemicznego i premierem Korei Północnej) i bliskim doradcą Czang Song Thaeka de facto numer jeden KRLD. Nadzoruje wspólnie z Czang Song Thaekiem i Czon Il Czonem Specjalne Strefy Gospodarcze Korei Północnej.
Dlatego system ekonomiczny zmienia się i KRLD staje się poważniejszym partnerem do rozmówch w dziedzienie ekonomicznej niż jądrowej.