Bezpieczny fotel? Dlaczego Polki tak rzadko odwiedzają gabinety ginekologiczne?

Wizyta ginekologiczna powinna być czymś całkowicie naturalnym. Niestety, jak wynika z badań*, unika się jej i traktuje często jako zło konieczne. Wiele kobiet udaje się do ginekologa/ginekolożki tylko w przypadku jakichś dolegliwości, zaniedbując tym samym badania profilaktyczne – 19% kobiet odwiedza gabinet ginekologiczny raz na trzy lata albo rzadziej, a 15% kobiet w wieku 55-69 lat nie wykonuje cytologii, bo „co ma być, to będzie”. Główną przyczyną takich zaniedbań jest niska świadomość konieczności profilaktyki zdrowotnej. Wciąż pokutuje przekonanie, że do lekarza należy udać się, gdy kobieta jest w ciąży, a poza tym nie ma takiej konieczności – ilustracją może być tutaj wypowiedź jednej z respondentek badania Pontonu o edukacji seksualnej w polskich domach:

Tymczasem wiele chorób rozwija się bezobjawowo i kobiety trafiają do gabinetu o wiele za późno – w Polsce u ponad trzech i pół tysiąca kobiet rocznie diagnozuje się raka szyjki macicy, a dwa tysiące rocznie na niego umiera. Oczywiście, trzeba powiedzieć również o niskiej dostępności do darmowych badań i niewiedzy o możliwości wykonania takich badań, zwłaszcza w małych miejscowościach. Oprócz niedostatecznej edukacji o swoim zdrowiu należy wspomnieć również o wstydzie, zakłopotaniu i skrępowaniu, które towarzyszą wizycie ginekologicznej. Dziewczęta i kobiety nie wiedzą, jak mówić o swoim ciele, mają też niewielką wiedzę na jego temat oraz wstydzą się tego, że w gabinecie trzeba się rozebrać i powiedzieć o swoim życiu intymnym.

Na co skarżą się pacjentki?

Niestety, poprawie tej sytuacji nie sprzyjają postawy i podejście ginekologów/ginekolożek, którzy/które nie wykazują empatii, traktują pacjentki protekcjonalnie, komentują ich decyzje życiowe, zasłaniają się klauzulą sumienia by uniknąć przepisania antykoncepcji, nie zlecają badań. W szczególnie trudnej sytuacji są tu osoby młode, które znajdują się w paradoksie – od 15 roku życia mogą uprawiać seks, ale decyzje o swoim zdrowiu reprodukcyjnym i seksualnym mogą podejmować po ukończeniu 18 lat, zatem ich dostęp do poradnictwa i antykoncepcji jest znacznie ograniczony. Trudności w gabinecie dotyczą również osób nieheteroseksualnych i transpłciowych: według badania Kampanii Przeciw Homofobii (KPH) 12% badanych doświadczyło dyskryminacji przez służbę zdrowia. Skutkuje to unikaniem wizyt i niewykonywaniem badań; w Wielkiej Brytanii 15% lesbijek i kobiet biseksualnych powyżej 25 roku życia nie miało wykonanej cytologii, niecała połowa była badana w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową. Doprowadza to do unikania przez młode i dorosłe osoby, w tym osoby LBTQ, wizyt ginekologicznych – może to niebezpiecznie wpłynąć na stan zdrowia i kształtuje negatywny obraz pracowników opieki zdrowotnej w ogóle. Należy wspomnieć również o potrzebach osób z niepełnosprawnościami, których zdrowie jest sprowadzane tylko do kontekstu niepełnosprawności, a zdrowie seksualne i reprodukcyjne jest tematem tabu. Pacjentki rzadko mają też świadomość swoich praw i nawet jeśli zostaną źle potraktowane w gabinecie, to nikomu o tym nie mówią lub dzielą się tym tylko z bliskimi osobami.

Anonimowa ankieta w Internecie

Dlatego też Grupa Edukatorów Seksualnych PONTON i Kampania Przeciw Homofobii przygotowały kampanię „Bezpieczny Fotel? Kampania na rzecz dobrej opieki ginekologicznej”. Kampania ma na celu poznanie opinii, doświadczeń, postaw dziewcząt i kobiet dotyczących wizyty ginekologicznej. Chcemy dowiedzieć się, co pomaga czuć się komfortowo w gabinecie oraz jakie sytuacje wzbudzają wątpliwości i niechęć pacjentek. Za pomocą ogólnopolskiej, anonimowej ankiety internetowej pod adresem: www.przyjaznygin.pl można podzielić się swoimi przemyśleniami. Zależy nam na głosach osób od 12 roku życia, w tym osób nieheteroseksualnych, transpłciowych i z niepełnosprawnościami. Zapraszamy do wypełnienia ankiety osoby, które chodzą na wizyty ginekologiczne regularnie, osoby które były na wizycie raz lub chodzą sporadycznie, a także prosimy o podzielenie się swoją opinią o wizycie osoby, które nigdy jeszcze nie były u ginekologa/ginekolożki. Badanie posłuży stworzeniu raportu i rekomendacji dobrych praktyk ginekologicznych. Każda odpowiedź jest cenna, gdyż pozwoli na pokazanie sytuacji w gabinecie ginekologicznym. O ważności tego badania mówią same liczby – prawie tysiąc wypełnionych ankiet w ciągu niespełna dwóch tygodni.

*dane w artykule pochodzą z publikacji Federacji na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, Grupy Edukatorów Seksualnych PONTON, Kampanii Przeciw Homofobii, Fundacji MSD Dla Zdrowia Kobiet, WHO/ICO Information Centre.

Więcej informacji na stronie kampanii na Facebooku