Polacy przeciwni aborcji. Czy na pewno?

Zapoznałem się bliżej z raportem Centrum Myśli Jana Pawła II. Zarówno konstrukcja pytań kwestionariuszowych, uzyskane wyniki, jak i sposób ich prezentacji są dość zaskakujące. Warto przyjrzeć się kluczowemu pytaniu dotyczącemu ochrony życia ludzkiego: „Czy według Pana/i opinii mają rację ludzie, którzy mówią, że zawsze i niezależnie od okoliczności ludzkie życie powinno być chronione od poczęcia do naturalnej śmierci?”. Aż 80% Polaków odpowiada na to pytanie zdecydowanie „tak” lub „raczej tak”. Rzeczpospolita wyciąga wniosek, że Polacy mówią twarde „nie” dla aborcji. To zdecydowanie przesadna interpretacja. Czym innym jest zgadzanie się z tym, że inni ludzie mają rację, gdy coś mówią, a zupełnie czymś innym jest posiadanie własnej opinii na dany temat. To tak jakby po odpowiedziach na pytanie „Czy kobiety mają rację, jeśli mówią, że mają prawo decydować o sprawach związanych z własnym ciałem?” wnioskować o stosunku Polaków do aborcji. Opinie ludzi, szczególnie w kwestiach budzących emocje, nie są racjonalne. Jak w starym żydowskim dowcipie: pewnego razu do rabina przyszedł strapiony Żyd i poprosił o opinię w ostrym sporze, który miał z innym Żydem. Rabin wysłuchał go i orzekł: ty masz rację. Ale jak rabin usłyszał relację drugiego Żyda, to też mu powiedział: ty masz rację. Wtedy do rozmowy włączył się uczeń rabina i spytał: jak to możliwe, że obydwu przyznałeś rację, przecież to zasadnicza sprzeczność! A rabin spokojnie odrzekł: ty też masz rację.

Raport opracowany przez Centrum Myśli Jana Pawła II zachęca do tendencyjnych interpretacji. Wyniki zgodne z nauczaniem Kościoła są prezentowane ze szczegółami, w rozbudowanych tabelkach, z zaznaczeniem prawidłowych odpowiedzi pogrubioną czcionką. Z kolei rezultaty badań sprzeczne z poglądami papieża nie doczekały się własnych tabelek, szczegółowej prezentacji, nie wspominając już o pogrubionym druku. Czytelnicy zapoznający się z raportem od razu wiedzą, na które wyniki warto zwrócić uwagę.

Centrum Myśli Jana Pawła II w swoich badaniach zadało też kilka pogłębionych pytań na temat stosunku Polaków do aborcji. Uzyskane wyniki okazały się być bardziej zgodne z nauczaniem Kościoła niż w innych sondażach realizowanych w podobnym okresie. Ale i tak spójnie wskazują, że większość Polaków popiera prawo do przerywania ciąży w sytuacjach wymienianych w obecnie obowiązującym prawie.

Jeśli jednak raport Centrum Myśli Jana Pawła II nie jest dobrym źródłem informacji na temat stosunku Polaków do aborcji, to co jest? Na przykład sondaż Centrum Badania Opinii Społecznej z sierpnia 2011. Zrealizowany został zaledwie 4 miesiące przed badaniem Centrum Myśli Jana Pawła II. W sondażu CBOS 48% respondentów zgodziło się ze stwierdzeniem, że kobieta – jeśli tak zdecyduje – powinna mieć prawo do aborcji w pierwszych tygodniach ciąży. Przeciwnego zdania było 43% osób badanych. Polacy są więc mocno podzieleni w kwestii umożliwienia kobietom decydowania o przerywaniu ciąży. Jeśli jednak chodzi o sytuacje, w których obecna ustawa dopuszcza aborcję, badani odpowiadali bardziej jednoznacznie: