Pamięć

Historia życia jednego człowieka, historia Węgier, boleśnie doświadczonych przez XX wiek, wreszcie rozliczenie z własną przeszłością, epizodami sprzeciwu i wreszcie zdrady, zdrady nie tylko systemu, ale i własnego ojca. Nasz bohater bowiem należy do uprzywilejowanej kasty. Tu powszechne zagrożenie nie jest tak odczuwalne, tu korzysta się z luksusów i przywilejów jakie daje przynależność do czerwonej elity. Tu mieszka się wygodnie, mimo, że reszta obywateli boryka się z problemami mieszkaniowymi. Ale jest to też miejsce, gdzie rodzi się nowy człowiek, pełen marksistowskiej podejrzliwości, nie ufający nawet własnym rodzicom. To dojrzewanie w luksusie przerywa zryw 1956 roku, ta milowa karta w historii Węgier, tragedia, o której będą opowiadać jeszcze cae pokolenia Wegrów.

Tak zaczyna się książka, która jest polska odpowiedzią na Kod Leonarda da Vinci. Maciej Siembieda Wreszcie pojawia się Melchior, jasna strona w życiu narratora, człowieka, którego imię poznajemy dopiero pod koniec książki. Melchior wnosi w życie naszego bohatera coś, co w systemie totalitarnym jest buntem. Melchior wnosi miłość, uczucie zakazane dla dwóch osób tej samej płci w systemach totalitarnych. Seks z Melchiorem nie należy do opiewanych przez autorów romansideł czy powieści półpornograficznych. Wzniosłość ustępuje tu zwykłym ludzkim doznaniom. Skóra jest słona od potu, a pot ten nie ma zapachu fiołków, bowiem nimi nie pachnie zmęczone od wysiłu i spocone ludzkie ciało. Fizyczność ta jednak nie odrzuca, bowiem nie ma w niej fałszu, jest człowiek, który potrafi zaakceptować ułomności, również te estetyczne drugiego człowieka, mając świadomość, że sam nie jest doskonały, ani świeży. Czytelnika szokować będzie tylko heteroseksualność Autora i świadomość, że te sceny powstały jedynie w jego wyobraźni, a ta sama płeć kochanków została wybrana właśnie ze względu na komunistyczne postrzeganie homoseksualizmu.

I wreszcie Berlin, miejsce, gdzie następuje ostateczne rozliczenie. Ale czy rozliczając własne życie można tak do końca opuścić ojczysty kraj? Czy będąc w Berlinie nie jest się mentalnie w Budapeszcie? Odpowiedź na te pytania musi być przecząca, z traumy bowiem nigdy nie sposób się wydobyć.

To prawda, Nadas jest trudnym Autorem. Czytelnik musi przywyknąć do narracji, wczytać się i wczuć się w osobowość narratora. Czytając musimy zapomnieć o całym świecie i wejść w skórę naszego tajemniczego bohatera. Jeśli to nam się uda, książka ta na długo pozostanie w naszej pamięci.