Miasteczko zbrodni

Zaznaczmy od razu, że nie jest to lektura z gatunku lekkiej, łatwej i przyjemnej. Ale tak to już jest z reportażami, że muszą obudzić w nas wyrzuty sumienia, muszą nas poruszyć i pozbawić snu. Uświadommy sobie też, że nic tak nie porusza jak okrutna zbrodnia, zwłaszcza zbrodnia, która wiele lat pozostała nie wyjaśniona, a sprawcy nie ponieśli kary. Jeśli w dodatku przeczytamy, że siedemnastoletnia Iwona została pobita, a następnie uduszona naprędce wykonaną garotą, nasz spokój zostanie wzburzony jeszcze bardziej. Sprawcy nie chcieli tylko zabić, chcieli oszpecić i upokorzyć dziewczynę. Mordowali nie kryjąc za bardzo swoich czynów, pewni bezkarności i milczenia. A jednak sprawiedliwość ich dopadła, mimo upływu lat i starań o to, by prawda nie wyszła na jaw.

Szczucin nie jest jakimś mordo rem, nie jest zakątkiem diabla, czy jak sugeruje tytuł, miasteczkiem zbrodni. To zwykłe malutkie miasteczko, gdzieś na polskiej prowincji. O takich miejscach mówi się, że to miasta seksu i biznesu, bo tylko tym zajmują się jego mieszkańcy. Tu od lat rządzą układy i układziki, każdy wie wszystko o sąsiadach, z których każdy ma jakąś przeszłość, jakiegoś trupa w szafie. To właśnie w takich miejscach najłatwiej jest o zmowę milczenia, bo ci, którzy mówią coś za dużo, mogą ulec wypadkowi, czy popełnić samobójstwo. Właściwie to ta książka nie jest oskarżeniem o zabójstwo, już nie. To wyraźne oskarżenie wobec zwyczajów przypominających sycylijską omertę. To też wyraźne oskarżenie nas samych, którzy nie umieliśmy przez lata wykształcić obywatelskiego społeczeństwa, ufającego instytucjom państwowym i potrafiącego wymagać od nich, by funkcjonowały prawidłowo, a jeśli zawodzą, wywrzeć obywatelską presję na nie. Przez trzydzieści lat nie zrobiliśmy nic, by nasze społeczeństwo, choć w minimalnym stopniu, stało się społeczeństwem demokracji zachodniej. A właśnie od tego powinniśmy zacząć, bo inaczej przypadki takiego ukrywania zła, będą zdarzać się jeszcze długo, oj długo.