Przywiązania

Na pierwszy rzut oka to wiwisekcja przeszłości. Uliczkami Nowego Jorku przechadzają się dwie kobiety rozpamiętując słowem i myślami przeszłość. Te powroty są okazją nie do ułożenia na nowo relacji, ale o jednostronne zrozumienie okresu dzieciństwa. Dorastanie w Bronxie. Bronx kojarzy nam się z filmem Taksówkarz czy Prawo Bronxu, z przestępczością, z tyglem Latynosów i Afroamerykanów. Dzięki książce poznajemy tę dzielnicę z perspektywy połowy ubiegłego wieku, choć pewnie określenie poznajemy, zabrzmi nieco na wyrost. Akcja dzieje się w jednej kamienicy, zamieszkałej przez przybyłe z całego świata rodziny żydowskie. Te rodziny są nieco kalekie, przynajmniej w opisie. Tu głównymi postaciami są kobiety. Sfrustrowane codziennym życiem i seksualnymi potrzebami swoich mężów. I właśnie w tej scenerii dorasta dziewczynka. Półsierota, wychowywana przez żyjącą w ciągłej żałobie matkę, obserwuje otoczenie, które odbiega od tego, co widzi we własnym domu, konfrontując to z codziennym obcowaniem z matką. Wyzwolenie spod wpływu matki zbiega się z rewolucją seksualną, z amerykańskim wyzwoleniem obyczajowym, z coraz bardziej postępującą emancypacją kobiet, które mają dość bycia dodatkiem do wygodnego życia mężczyzny. Kobieta jako matka, kobieta jako żona, czy dodatek do wyposażenia AGD. Swoimi wyborami Gornick wyzwala się zarówno spod kurateli matki, jak i społecznej roli płci.

Pierwsze, co zaskakuje w tej książce, to brak akcji. To zabieg celowy, bowiem tylko w ten sposób może autorka zwrócić uwagę na swój przekaz. Z drugiej jednak strony jak pisać o sobie bez przechwałek czy podkreślania własnych zalet czy dokonań? Jest więc Gornick obserwatorką własnego życia, beznamiętną narratorką swego dzieciństwa, dojrzewania i dorosłości. Opowieść jej jest tak prosta i naturalna jak własne przemyślenia.

Chyba dlatego lektura Przywiązań jest równie naturalna jak słuchanie zwierzeń serdecznego przyjaciela.