Rosja w łagrze

Jak rodził się bolszewizm, jak powstawał nowy, radziecki człowiek, jak przebiegał proces przemiany Rosji w rządzone terrorem państwo totalitarne? Na te pytania odpowiada nam w swej relacji prawnik i dziennikarz Iwan Sołoniewicz. Ten nieprzejednany monarchista uważał bolszewizm za największe zagrożenie dla Rosji. Rosja pozbawiona spoiwa w postaci cara, rządzona za pomocą strachu, głodu i policji politycznej stała się krajem ludzi tchórzliwych, zastraszonych i zdemoralizowanych. Nie był to kraj, w którym można było normalnie żyć i Sołoniewicz to rozumiał, pragnął wolności i pragnienie to postanowił zrealizować. Pierwsza, nieudana ucieczka zakończyła się skazaniem na wieloletni pobyt w łagrze. Wydawało by się, że to koniec dla Sołoniewicza. Jednak był to dopiero 1933 rok, jeszcze nie nastąpiła żadna zapowiedź wielkiej czystki, jeszcze nie było pokazowych procesów i szukania wrogów we własnych szeregach. W dodatku Iwan wraz z synem i bratem nie trafili do łagrów syberyjskich. Bliskość Finlandii dawała nadzieję. Dzięki determinacji, inteligencji, sprytowi i sprawności fizycznej Sołoniewiczom udało się wydostać z łagru i trafić do wolnego świata.

Z relacją Sołoniewicza wolny świat miał okazję zapoznać się już w latach trzydziestych, czyli na długo przed książkami Sołżenicyna. O ile jednak Sołżenicynowi dano wiarę, o tyle nad Sołoniewiczem zapadła zasłona milczenia. Świat nie był przygotowany na przyjęcie prawdy o totalitaryzmach. Stalin jawił się jako twardy przywódca na ciężkie czasy, a w całej Europie modni byli silni przywódcy. Lata trzydzieste to nie lata demokracji, Sołoniewicz mógł pogodzić się z niepowodzeniem swojej książki, lub też stać się narzędziem w rękach innego zbrodniczego dyktatora. I chwała Sołoniewiczowi za to, że instynktownie nie dowierzał Hitlerowi. Zadajmy sobie jednak pytanie- po cóż nam dzisiaj „Rosja w łagrze” skoro znamy Sołżenicyna? I odpowiedzi będzie zapewne tyle, ilu będzie odpowiadających.