Dzień, który się nie kończy

Chociaż od tamtych tragicznych wydarzeń minęło 15 lat, to ich skutki odczuwamy do dzisiaj. Po atakach 11 września walka z terroryzmem wysunęła się na czoło priorytetów władz USA i innych państw. Prezydent George W. Bush doprowadził do pokonania i osądzenia Saddama Husseina w Iraku. Wysłane zostały wojska na wojnę z talibami w Afganistanie i Pakistanie. Zawiązała się wielka koalicja antyterrorystyczna, skupiająca kilkadziesiąt państw świata, także kraje islamskie. Doprowadzono do upadku reżim Mu'ammara Kadafiego w Libii. Zginął Osama bin Laden, a Al-Kaida straciła na znaczeniu. Zrobiono niby dużo, ale wciąż za mało i niekoniecznie to, co w pierwszej kolejności należało zrobić. Bo walka prowadzona jest głównie z objawami, niż przyczynami zagrożeń.

Zmiany zachodzące w świecie nabrały bowiem gwałtownego przyspieszenia. Dziś już nic nie jest pewne, stabilne, w pełni przewidywalne. Nie wiemy, jak będzie wyglądać Europa i świat za 5, 10 czy kolejnych 15 lat. Nakręciła się spirala terrorystycznych ataków na przypadkowych ludzi - w Europie, Azji, Afryce. Powstało quasi-państwo muzułmańskich fundamentalistów, dla których racją bytu stało się szerzenie szariatu przez politykę strachu opartą na przeprowadzaniu i medialnym nagłaśnianiu coraz bardziej ponurych i bestialskich morderstw i zamachów. Trwa wojna w Syrii, jej końca nie widać. Nastąpił wzrost ruchów nacjonalistycznych i populistycznych wszędzie tam, gdzie wzrosła lub potencjalnie może wzrosnąć presja migracyjna i uchodźcza. Coraz częstsze i coraz bardziej niepokojące są niepokoje społeczne na tle rasowym i narodowościowym w Europie. Co gorsza okazało się, że po pierwszym szoku wywołanym skalą ataku na Amerykę, niektóre państwa zaczęły wykorzystywać światową krucjatę przeciw terroryzmowi do osiągania własnych partykularnych celów. A Europa - Stary Kontynent - dotychczas ostoja dobrobytu i stabilności, nagle musiała stanąć w obliczu zmian i wydarzeń bez precedensu w swej skali, nad którymi wciąż nie jest w stanie przejąć efektywnej kontroli.

Po 11 września nie wzrosło międzynarodowe zainteresowanie losem krajów rozwijających się. Rozziew między krajami bogatymi i biednymi nie zmniejszył się, a wciąż pogłębia, co z kolei przyczynia się do masowego napływu ludności do krajów bogatej Europy. Zagrożenie terroryzmem nie ustaje, a nagłaśnianie aktów terroru w mediach dodatkowo przyczynia się do zwiększania poczucia niepewności, strachu i uprzedzeń do wszystkiego, co napływowe i obce. Także ostatnie wydarzenia na Bliskim Wschodzie nie wskazują na uspokojenie sytuacji: wojna w Syrii, napięta sytuacja w Iraku, Egipcie, Libii czy Jemenie, program nuklearny Iranu, wreszcie fiasko dyplomatycznych zabiegów i brak stanowczej reakcji Rady Bezpieczeństwa ONZ na te wydarzenia - to tylko niektóre następstwa tzw. Arabskiej Wiosny. To problemy, które nie tylko narastają, ale nieuchronnie zbliżają do momentu przesilenia. Możemy więc mieć geopolityczny przełom, o skutkach politycznych i ekonomicznych odczuwalnych na całym świecie.

Czy można coś zrobić? Tak, chociaż będzie bolało. Nie można obrażać się na rzeczywistość – świat się zmienia i my też. Społeczeństwo polskie starzeje się i stoi przed wyzwaniem znalezienia dodatkowych rąk do pracy. W praktyce oznaczać to będzie m.in. konieczność asymilowania imigrantów, zwłaszcza ludzi potrzebnych na naszym rynku pracy. Trzeba więc odrzucać radykalizmy, te napływowe i nasze własne, bo wolność słowa nie oznacza swawoli w obrzucaniu błotem innych ludzi tylko dlatego, że są inni. Odrzucać uprzedzenia wywodzące się z ksenofobii i ignorancji. Poznawać się nawzajem i uczyć się od siebie. Zobaczyć, że mimo różnic kulturowych czy religijnych nie musimy się siebie bać, bo w swojej masie jesteśmy do siebie podobni. Konsekwentnie nie pozwalać na tworzenie gett i podważanie naszego systemu wartości, ale też na obrażanie przyjezdnych tylko dlatego, że wydają się być trochę inni.

Służby państwowe nie mają innego wyjścia jak wzmożenie czujności na nowe zagrożenia i wyzwania, zwłaszcza te związane z terroryzmem, a także wspieranie działań służących zwalczaniu ich prawdziwych przyczyn. Pożywkę dla ekstremizmów stanowi bowiem brak wartości, wykluczenie i ubóstwo, brak wiedzy i perspektyw dobrego jutra. Czasem jest to osobista tragedia. Czasem wystarczy jedna osoba, by doszło do tragedii. I wcale nie musi być muzułmańskim uchodźcą.

Skutki ataków sprzed kilkunastu lat będziemy zapewne odczuwać jeszcze długo. Rodzi to potrzebę większego rozumienia i uwrażliwienia względem zjawisk i wydarzeń, które rozgrywają się coraz bliżej nas. Metodycznego i odpowiedzialnego budowania dialogu, partnerstwa i integrowania się wokół spraw, które dla wszystkich są równie ważne i potrzebne, bo związane z naszym przetrwaniem, rozwojem i jakością życia.