Trenerze - czas o siebie zadbać!

Poza oczywistym przemęczeniem wynikającym z samej liczby przepracowanych godzin/przejechanych kilometrów, bardzo wpływającym na jakość pracy jest czynnik związany z osobistym rezonansem trenera w kontakcie z ludźmi. Szkoleniowcy często zapominają lub w ogóle nie wiedzą, że nawet w przypadku szkoleń "twardych" - na przykład dotyczących obsługi jakiegoś urządzenia, w grupie są adresatem bardzo wielu trudnych, sprzecznych emocji. Wiąże się to ze stosunkiem do autorytetów poszczególnych uczestników (zbudowanym w dużym skrócie w relacjach z rodzicami), a także z przebiegiem procesu grupowego.

Grupa rozwija się podobnie jak człowiek (rodzi, uczy się życia, dojrzewa, przechodzi okres buntu, funkcjonuje po dorosłemu, umiera) i podobnie jak dziecko/dorosły w różny sposób podchodzi do swojego "ojca" - czasem bardzo potrzebuje, a czasem złości się i odrzuca. Adresatem tych różnych emocji jest trener, który często nie zdając sobie z nich sprawy, reaguje pod ich wpływem zachowując się w sposób niewspierający proces zdobywania kompetencji (tak jak nie zawsze czynią to rodzice).

Przy bardzo intensywnym i częstym kontakcie z grupami zmniejszają się możliwości skutecznego reagowania na potrzeby grupy, o których informacje trener może uzyskiwać z "czytania" własnych emocji do uczestników. Każdy z nas ma swoją granicę, po której nie jest już w stanie "przeżywać" kolejnej grupy. Prowadzi to z jednej strony do obniżenia skuteczności szkolenia - trener nie jest w stanie reagować na potrzeby poszczególnych uczestników, a z drugiej do wypalenia zawodowego, depresji, czy nawet różnego rodzaju wypadków. Prawie każdy z nas w "branży" zna osobiście kogoś, kto miał wypadek samochodowy podczas powrotu z trudnego szkolenia.

Smutnym jest fakt, iż niewielu trenerów bierze ten aspekt pod uwagę. W swoim przygotowaniu do pracy proces budowania relacji z grupą, zwłaszcza od strony psychologicznych mechanizmów powstających w trakcie tego procesu: przeniesień, przeciwprzeniesień, procesu grupowego, ambiwalentnego i wrogiego stylu przywiązania, bywa pomijany. Duża część trenerów nie przechodzi w czasie swojego programu szkoleniowego treningu interpersonalnego, który nie tylko pozwala na doświadczenie "od wewnątrz" procesu grupowego, ale i zaznajamia trenera z własnymi emocjami, które pojawiają się w poszczególnych fazach rozwoju grupy.

W dodatku, firmy szkoleniowe bardzo często oszczędzają na superwizji dla swoich trenerów. Jest to forma edukacji połączona z dbaniem o swoją higienę psychiczną. Trener opowiada superwizorowi przebieg przeprowadzonego szkolenia (zwłaszcza trudnego). Pozwala to trenerowi zrozumieć co trudnego wydarzyło się w czasie szkolenia (a więc jak uniknąć podobnej sytuacji w przyszłości), ale i na "oddanie" części trudnych emocji superwizorowi, co poprawia możliwości "czystego" kontaktu z następną grupą.