Dziś humanistyczny dzień w egzaminie kończącym gimnazjum. Epilog średnio, czy raczej kiepsko dostosowującego do życia, kolejnego etapu edukacji. Widać to po badaniach PISA dotyczących rozwiązywania problemów. Za Polską (z krajów OECD) są tylko 3 narody z byłej Jugosławii i Hiszpania. Czemu tak jest?

REKLAMA
Na umiejętność rozwiązywania problemów życia codziennego (typu: zmiana ustawień klimatyzacji, przestawienie mp3 etc.) składa się kilka różnych rodzajów operacji twórczych, a zwłaszcza myślenie indukcyjne i dedukcyjne. To pierwsze to wyciąganie wniosków "od szczegółu do ogółu", drugie: na odwrót. Myślenie indukcyjne to metoda "prób i błędów" - kombinowanie co się stanie, jak nacisnę odpowiedni przycisk i wyciąganie z tego wniosków na temat tego, jak działa "empetrójka". Z kolei myślenie dedukcyjne pomaga, gdy mamy jakąś zgeneralizowaną wiedzę: na przykład jak na ogół działają klimatyzacje i używanie tej wiedzy do obsługi tego konkretnego urządzenia.
Oprócz tych dwóch typów myślenia przydają się jeszcze konkretne heurystyki - schematy rozwiązywania problemów, zarówno otwartych: mających wiele rozwiązań, jak i zamkniętych - z tylko jednym dobrym rozwiązaniem.
Wszystkie powyższe operacje, są elementami myślenia twórczego. Można je ćwiczyć, rozwijać, trenować. Doskonałą przestrzenią mogłaby być do tego szkoła. Czy jest - pewnie różnie bywa, ale wyniki testu mówią same za siebie.
Dla skutecznego trenowania twórczości przydaje się stworzyć specyficzne warunki w grupach, w których ma to miejsce. Przede wszystkim istotny jest brak lęku przed oceną - ze strony prowadzącego, jak i innych uczestników grupy. Najlepsze jest powstrzymywanie się od oceny, a gdy jest ona konieczna - oddzielenie krytyki pomysłu od osoby. Ważna jest przyjazna atmosfera w grupie. Niesamowite znaczenie ma sam prowadzący - swoimi zachowaniami modeluje wychodzenie poza schematy lub "podcinanie skrzydeł". Nie pomaga specjalnie rywalizacja w grupie, zwłaszcza ta o oceny. Można się zastanowić, które z tych elementów znajdziecie Państwo w szkołach, do których chodzą Państwa dzieci?
A tak swoją drogą, to ciekawe, że pierwsze 7 pozycji w badaniu zajmują państwa z Azji...