Kryształowy Świecznik za odwagę i zaangażowanie społeczne

Dwa dni temu odbyło się wręczenie nagrody „Kryształowego Świecznika” za wkład w budowę świeckiego państwa. Nagroda ta ma być wyrazem wdzięczności dla osób działających społecznie na rzecz idei świeckości państwa. W naszym kraju potrzebne są inicjatywy promujące konstytucyjną wartość neutralności światopoglądowej państwa

Ustanowiłam nagrodę „Kryształowego Świecznika”, by docenić działania osób i organizacji, które pracują nad tym, aby zasada rozdziału kościoła od państwa była w Polsce przestrzegana. Nagroda ta nie jest wymierzona w żadną grupę religijną, ani w osoby wierzące. Linia podziału w Polsce nie przebiega między wierzącymi i niewierzącymi. Ona przebiega między tymi, którzy opowiadają się za nowoczesnym pluralistycznym państwem, a tymi, którzy bezdyskusyjnie uznają, że większość ma więcej praw, tylko z tego powodu, że jest ich więcej. Celem tej nagrody jest podkreślenie wartości państwa świeckiego jako miejsca, gdzie każdy obywatel i każda obywatelka mają takie same prawa i godność, niezależnie od światopoglądu i wyznawanej wiary.

W naszym kraju potrzebne są inicjatywy promujące konstytucyjną wartość neutralności światopoglądowej państwa. Według artykułu 25. Konstytucji „Władze publiczne w Rzeczypospolitej Polskiej zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, zapewniając swobodę ich wyrażania w życiu publicznym.” Bez przestrzegania tego zapisu Konstytucji nie jest możliwe społeczeństwo otwarte, które akceptuje kluczowe dla demokracji wartości takie jak: pluralizm światopoglądowy, różnorodność, a zarazem równość. Dlatego chciałam docenić inicjatywy podjęte przez wszystkich nominowanych do tegorocznej edycji nagrody, które wymagały od nich niezwykłego hartu ducha i odwagi. Inicjatywy te zasługują na powszechny szacunek.

Do kapituły nagrody zaprosiłam: Roberta Biedronia posła na Sejm, profesora Jana Hartmana - filozofa i bioetyka, Bożenę Keff - pisarkę i badaczkę literatury, Birutę Przewłocką-Pachnik - członkini Kościoła Ewangelicko-Reformowanego oraz profesorkę Magdalenę Środę - etyczkę i filozofkę.

Kapituła nagrody. Od lewej Biruta Przewłocka-Pachnik, Magdalena Środa, Wanda Nowicka, Robert Biedroń.

Kazimiera Szczuka prowadziła uroczystość wręczenia nagrody „Kryształowego Świecznika”

Kapituła „Kryształowego Świecznika” nominowała do nagrody:
Fundację Wolność od Religii – za kampanie bilbordowe „Nie zabijam, nie kradnę, nie wierzę” oraz „Nie wierzysz w Boga? Nie jesteś sam”,
Koalicję Postęp i Świeckość – za działania na rzecz świeckości,
Lesława Maciejewskiego – za walkę o usunięcie krzyża z sali obrad Rady Miasta Świnoujście,
Zuzannę Niemier i Tomasza Chabinkę – za wniesienie i wygranie sprawy przeciwko Ministrowi Edukacji Narodowej Ryszardowi Legutko o naruszenie dóbr osobistych w związku z wnioskiem o usunięcie symboli religijnych w ich szkole,
prof. Janusza Ostoja-Zagórskiego – za zdjęcie krzyża w sali Senatu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy,
Marię Peszek – za płytę „Jezus Maria Peszek”,
Piotra Szwajcera – za przetłumaczenie na język polski i wydanie książki „Bóg urojony” Richarda Dawkinsa.

Wanda Nowicka odczytuje mowę wstępną z okazji wręczenia nagrody

Kapituła przyznała trzy równorzędne nagrody „Kryształowego Świecznika”:

Pierwszą równorzędną nagrodę otrzymał Lesław Maciejewski - mieszkaniec Świnoujścia, od kilku lat walczący o usunięcie krzyża z sali obrad Rady Miasta Świnoujścia. Skierował w tej sprawie pismo do Prezydenta Świnoujścia, a następnie zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Wniósł także sprawę cywilną o naruszenie swobód i przekonań. Sąd oddalił sprawę. Maciejewski nie poddał się i wniósł kasację, a następnie odwołał się do Trybunału Sprawiedliwości w Strasburgu. Jego postawa obywatelska stanowi doskonały dowód da to, że o państwo neutralne światopoglądowo warto działać również na forum małej miejscowości.

Lesław Maciejewski laureat nagrody Kryształowego Świecznika

Drugą równorzędną nagrodę otrzymali Zuzanna Niemier i Tomasz Chabinka – uczniowie klasy maturalnej XIV Liceum Ogólnokształcącego we Wrocławiu za wniesienie i wygranie sprawy przeciw prof. Ryszardowi Legutko o naruszenie dóbr osobistych w związku z wnioskiem o usunięcie symboli religijnych w ich szkole.

Zuzanna Niemier laureatka nagrody „Kryształowego Świecznika”

Trzecią równorzędną nagrodę otrzymał prof. Janusz Ostoja-Zagórski – polski archeolog, rektor Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Otrzymał nagrodę za zdjęcie krzyża w sali Senatu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. W imieniu prof. Janusza Ostoja-Zagórskiego nagrodę odebrał Piotr Kwiatkowski, rzecznik Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.

Rzecznik Piotr Kwiatkowski odebrał nagrodę „Kryształowego Świecznika” w imieniu prof. Janusza Ostoja-Zagórskiego

Kapituła doszła do wniosku, że należy zapytać również internautów o to, kto ich zdaniem powinien otrzymać nagrodę. W internetowym plebiscycie wzięło udział 5 tysięcy osób. W wyniku głosowania przyznano dyplomy dla profesora Janusza Ostoja-Zagórskiego oraz Fundacji Wolność od Religii za kampanię „Nie zabijam, nie kradnę, nie wierzę”.

Tadeusz Bartoś wystosował z okazji wręczenia nagrody przesłanie, w którym pokazał dlaczego potrzebne jest Polkom i Polakom świeckie państwo:

„Świeckość państwa oznacza jego siłę, która dopiero pozwala na bezstronność. Na czym polega siła państwa? Na sile wartości obywatelskich, na stabilności wartości konstytutywnych, ich oczywistości. Burmistrz, starosta, minister, wojewoda, jeśli działają zgodnie z etycznymi standardami demokracji będą wiedzieć, że nie wolno bezwiednie ulegać wpływowym lobby, czy to będą koncerny farmaceutyczne, czy religijne instytucje. To wymaga otwartości działania władz państwowych, nie wchodzenia w zakulisowe ustalenia, które niszczą poczucie sprawiedliwości. (…)

Walczyć o świeckość państwa, to najpierw walczyć o zmianę tej chorobliwej, nadopiekuńczej postawy zajmowania się wszystkimi przez wszystkich. „Ja wiem co dla ciebie jest lepsze” – tę dolegliwość trzeba leczyć przez wychowanie, także przez sprzeciw, przez dumne podnoszenie głów, ustanawianie siebie jako osób wolnych.

Daj Boże (daj człowieku) każdemu, czego mu w życiu brak. Daj żyć!”

Mam nadzieję, że dzięki nagrodzie „Kryształowego Świecznika” państwo polskie zacznie zachowywać bezstronność w sprawach religii, zapewni wreszcie obywatelkom i obywatelom poszanowanie prawa do własnych przekonań.

Teksty laudacji oraz przemówień wygłoszonych podczas wręczenia nagród można przeczytać na mojej stronie internetowej:
www.wandanowicka.eu