Niektórzy mówią o mechanizmie z Antikythery, że to pierwszy komputer. Okazuje się, że genialne, ale bardzo tajemnicze liczydło starożytnych Greków jest jeszcze starsze, niż zakładano. Ma ponad 2000 lat...
REKLAMA
To tak zaawansowany mechanizm, że nie ma właściwie dla niego porównania w starożytnym świecie. Przez 1500 lat po niej nie powstało nic równie złożonego technicznie.
Zbudowana z tarcz z brązu i kółek zębatych, z dużą dokładnością liczyła położenie planet, słońca i księżyca oraz daty najbliższych zaćmień zarówno słońca, jak i księżyca.
Liczydło wprawiano w ruch przy pomocy korbki. Na dokładkę wyliczało też datę najbliższych igrzysk olimpijskich. Nie wiadomo do czego służyło. Naukowcy spekulują, że może było pomocą naukową dla astronomów, może korzystali z niej astrolodzy i kapłani?
Po 2000 lat mogli go wreszcie zbadać
Mechanizm powoli ujawnia swoje tajemnice. Dopiero niedawno udało się zbadać jego dokładną budowę. Wyłowiony w 1901 roku z wraku starożytnego statku blisko Krety, przez wiele lat przeleżał w muzealnym magazynie.
Mechanizm powoli ujawnia swoje tajemnice. Dopiero niedawno udało się zbadać jego dokładną budowę. Wyłowiony w 1901 roku z wraku starożytnego statku blisko Krety, przez wiele lat przeleżał w muzealnym magazynie.
Po wyjęciu z wody był to skorodowany metalowy zlepek. Greccy muzealnicy zebrali z dna jeszcze 82 fragmenty urządzenia. Zresztą zatopiony 60 lat przed Chrystusem statek wciąż kryje w sobie wiele innych ciekawych dla archeologów przedmiotów.
Mechanizm z Antikythery przebadano w całości dopiero kilka lat temu przy pomocy promieni rentgena. Stworzono model 3D, który pomógł zrozumieć jak współdziałały ze sobą brązowe tarcze.
Co udało się ustalić przy pomocy modelu 3D? Tarcze tworzyły mechaniczny kalendarz i dokonywały bardzo złożonych obliczeń.
Przykładowo, mechanizm miał wbudowaną przekładnię zębatą, która przeskakiwała, by uwzględnić w obliczeniach to, że przemieszczając się po niebie księżyc czasem przyspiesza albo zwalnia. Grecy uwzględnili ten fakt projektując liczydło, a nie mogli wtedy wiedzieć, że powodem takiego zachowania księżyca jest jego eliptyczna orbita!
Jest dużo, dużo starszy...
To tym bardziej niezwykłe, że według ostatnich badań mechanizm jest nawet starszy niż zakładano. Wcześniej datę powstania szacowano z kształtu liter greckich, które zdobią ścianki mechanizmu (mówią o zawodach sportowych na Rodos). Datowano go na 150–100 rok p.n.e.
To tym bardziej niezwykłe, że według ostatnich badań mechanizm jest nawet starszy niż zakładano. Wcześniej datę powstania szacowano z kształtu liter greckich, które zdobią ścianki mechanizmu (mówią o zawodach sportowych na Rodos). Datowano go na 150–100 rok p.n.e.
Niedawno Christián C. Carman, historyk nauki z Państwowego Uniwersytetu w Quilmes w Argentynie i James Evans, fizyk z Uniwersytetu Waszyngtońskiego zbadali dokładnie tarczę, która miała pokazywać daty najbliższych eklips. Porównali jej wzór z dostępnymi danymi o zaćmieniach w Mezopotamii. W ten sposób wyliczyli, że mechanizm z Antikythery powstał 205 roku p.n.e.
To były czasy, gdy Grecy nie znali jeszcze podstaw trygonometrii. Jej budowniczy korzystali z dostępnych wtedy, bardziej zaawansowanych wyliczeń Babilończyków. Z jednej strony to duże odkrycie, z drugiej tylko bardziej komplikuje się historia urządzenia.
Do tej pory jego powstanie wiązano z jednym z największych matematyków starożytnego świata, z Archimedesem. Ta teoria okazała się jednak nieprawdziwa. Już w chwili zatonięcia, 60 lat p.n.e mechanizm był bardzo, bardzo stary.
Doktor James EvansTak niewiele wiemy o starożytnej, greckiej astronomii. Tylko niewielkie fragmenty prac naukowych przetrwały do dziś. Chyba bezpieczniej byłoby nie przypisywać mechanizmu z Antikythery żadnej sławnej osobie. Czytaj więcej
'/%3e%3cpath%20class='cls-2'%20d='M212.89,56.37v51.7h-19V56.37H173.83v-16h59.11v16H212.89Z'%20transform='translate(0%200)'/%3e%3c/svg%3e)
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!