Ewie Kopacz daleko do Margaret Thatcher. "Żelazna Dama" inaczej zabrała się za górników

Ikona brytyjskiej polityki lat 80. łączyła konserwatyzm z tzw. liberalizmem klasycznym zapowiadając rychły kres państwa opiekuńczego. Kiedy w 1979 roku stanęła na czele rządu, zaczęła się nowa era brytyjskiej polityki - taczeryzm. Gospodarczo wolnościowej, eurosceptycznej, a jednocześnie, w rządach wewnętrznych, nieustępliwej i nieprzejednanej. Tak też Thatcher postąpiła z brytyjskimi kopalniami. Wielu Brytyjczyków nigdy jej tego nie wybaczyło.

Była też w swych późniejszych działaniach zadziwiająco konsekwentna. Dla jednych był to przejaw politycznego wizjonerstwa, roztropności i mądrości; dla innych - zwyczajna bezwzględność. Po zdobyciu władzy zaczęła bezkompromisowo ograniczać wpływy związków zawodowych, które sama nazywała "czwartym stanem".

Problem z górnikami przybrał na sile w 1984 roku, kiedy na wieść o szykujących się redukcjach etatów w kopalniach Wyspy Brytyjskie ogarnęły gigantyczne strajki. Rządowy plan przewidywał m.in. zmniejszenie wydobycia węgla o 4 mln ton rocznie oraz zwolnienie 20 tys. pracowników. To wiązało się oczywiście z zamykaniem kopalń.

Thatcher nie zamierzała z górnikami negocjować osobiście, a robiła to poprzez swych przedstawicieli. Wcześniej zręcznie zabezpieczyła pokłady węgla - w 1983 roku wynosiły już ok. 50 milionów ton. Walka z górnikami, często w znaczeniu dosłownym, bo na ulicach miast policja rozpędzała manifestacje, kosztowała miliardy funtów. Co więcej, przed rokiem brytyjskie archiwum państwowe ujawniło dokumenty, z których wynikało, że w 1984 roku Thatcher nosiła się nawet z zamiarem wprowadzenia stanu wyjątkowego i nie wykluczała użycia przeciw górnikom wojska.

Ostatecznie strajki trwały prawie rok i zakończyły się całkowitą porażką związków zawodowych. Górnicy pozostali na lodzie. W 1985 roku prawie 230 tys. z nich nie miało już pracy. W wyniku działań "Żelaznej Damy" zamknięto 165 kopalń węgla, pozostałych 15 zostało sprywatyzowanych.

– Jestem wyjątkowo cierpliwa, pod jednym wszelako warunkiem, że w końcu wyjdzie na moje – mawiała Thatcher, która w sporze o brytyjskie górnictwo od początku do końca była nieprzejednana, dlatego zyskała sobie tak wielu wrogów. Dziś Wielka Brytania węgiel musi importować. Rocznie ok. 40 mln ton.

Premier uparcie podkreśla, że rządowy plan restrukturyzacji Kompanii Węglowej nie oznacza likwidacji kopalni, a ich naprawę. – Ja w ten plan głęboko wierzę, że to jest jedyny sposób, aby uchronić przed upadłością nie cztery, a czternaście kopalń – mówiła premier dodając, że w 30-letnim planie na przyszłość bezpieczeństwo energetycznie Polski będzie oparte na rodzimym węglu.

Tyle co do obietnic. Ale to od najbliższych działań Kopacz będzie zależeć przyszłość polskich kopalni. Premier ma oczywiście dwie drogi do wyboru - albo twardo stąpać po ziemi i nie ulegać naciskom górników, albo iść na ustępstwa. Ale wtedy jej porównanie do "Żelaznej Damy" będzie bezcelowe.

Thatcher była nieustępliwa od początku do końca, ale z górnikami "rozmawiała" przez swoich współpracowników. Kopacz sama wzięła sprawę w swoje ręce, negocjowała i dalej chce negocjować. Problem polskiej premier polega na tym, że jeśli wszystkiego nie wygra, a w tej sytuacji nie da się odnieść połowicznego sukcesu, to poniesie kompletną porażkę. Porażkę, która ją jako polityka skreśli.

Ale załatwienie sprawy Kompanii Węglowej będzie pierwszym poważnym zwycięstwem Kopacz od czasu jej premierostwa, wyposaży też ją w polityczne atuty przed jesiennymi wyborami parlamentarnymi. Nie wszystko zatem stracone, a poprzez reformę sektora górniczego – prognozuje "The Economist" – Kopacz może potwierdzić słuszność swoich prorynkowych działań.

Wszystko w jej rękach, bo, co też zauważyli brytyjscy dziennikarze, Donald Tusk wcześniej uciekł przed problemem do Brukseli.