Polski historyk wytyka Morawieckiemu kłamstwo ws. reparacji od Niemców. "Nie wiem, kto mu doradza"

Problemem reparacji zajmuję się zawodowo od lat. Uczestniczyłem w realizacji różnych międzynarodowych badań na ten temat. Ostatnio z kolegami z Niemiec i Izraela współkierowałem projektem badawczym poświęconym fundacjom wypłacającym odszkodowania dla robotników przymusowych. Efekty tych badań ukazały się po niemiecku i angielsku. Nie wiem, kto doradza Panu premierowi. Jego wypowiedź jest przykładem ignorowania wyników badań naukowych.

Trudno mi się odnieść do tej wypowiedzi. Nie znam szczegółów wyliczeń i ich podstawy. Trzeba podkreślić, że próby bilansu strat podjęto już po 1945 roku. Były one jednak obarczone politycznymi ograniczeniami (nie uwzględniono polskich strat na Wschodzie). Do szacunków powrócono w latach 90. Znane są też szacunki strat Warszawy i innych miast. Album wydany przed laty ze stratami Warszawy jest lekturą obowiązkową każdej z osób, zajmujących się tą problematyką.

Nie znam składu osobowego i kompetencji osób uczestniczących w pracach zespołu posła Mularczyka. Mimo iż problemem, jak wspomniałem, zajmuję się od lat, nie otrzymałem żadnego zapytania z jego strony. To trochę zaskakuje, ale to nie mnie jest oceniać wybory pana posła.

Z mojego punktu widzenia jest to temat historyczny. Polska w wyniku II wojny światowej poniosła ogromne straty materialne i osobowe. Społeczność międzynarodowa – mimo podejmowanych prób – nie znalazła optymalnego wyjścia, które pozwoliłoby adekwatnie zadośćuczynić państwom-ofiarom. Poczdam zaproponował rozwiązania, które miały temu zaradzić. Polska, jak wiadomo, miała uzyskać reparacje z części przyznanej ZSRR. Czy Polska uzyskała przyznane jej reparacje? W jakiej wysokości? Są to pytania, które należy postawić obecnej Rosji. Adresatem nie są więc Niemcy, a Moskwa.

Proszę ich zapytać. Powiem tylko, że nasze zdanie jest zbieżne. Z tych też powodów z kolegą Goschlerem, jednym z najlepszych specjalistów od tej problematyki, postanowiliśmy napisać wspólny artykuł. W trakcie pracy nie trzeba było przygotowywać tzw. protokołu rozbieżności. Nasze zdania pokrywały się. Nie możemy oczywiście mówić o stanowisku wszystkich historyków, wyrażamy tylko nasze zdanie.

Nie wyobrażam sobie. Moim zdaniem jest to temat historyczny. Polska i Niemcy od lat związane są tzw. dziełem traktatowym, są partnerami w UE i NATO. Ważną rzeczą jest uwrażliwienie naszego partnera na losy Polski i Polaków w czasie II wojny światowej. Przykładem takiego rozwiązania jest powstający podręcznik polsko-niemiecki do historii. Po raz pierwszy Polacy i Niemcy postanowili opowiedzieć sobie nawzajem historię. Można tylko mieć nadzieję, że podręcznik ten – mimo reform przeprowadzonych w polskim szkolnictwie – znajdzie odpowiednie miejsce w polskiej i niemieckiej praktyce edukacyjnej.

Inna droga to działalność wydawnicza czy muzealna. Zajmując się tymi wszystkimi tematami z przeszłości, nie powinniśmy jednak tracić z oczu naszej dzisiejszej sytuacji, naszych interesów i naszych sojuszniczych związków, a także osiągnięć, jakie mimo wielu trudności udało nam się osiągnąć w dialogu z innymi narodami, w tym z naszym zachodnim sąsiadem.