
Papierosy z roku na rok drożeją, a najczęściej za te podwyżki odpowiadają: akcyza i VAT. Ta pierwsza miała być zmieniona, zgodnie z tym co sugeruje Unia Europejska i środowiska pro-zdrowotne. Rząd jednak w ostatniej chwili ze zmian się wycofał. Teraz zaś ze swojej decyzji się tłumaczy, choć jeszcze kilkanaście dni temu wiceminister finansów Jacek Kapica przekonywał do zmodyfikowania akcyzy.
Cena papierosów w ponad 80 proc. składa się z VAT-u i akcyzy. Dzięki tej drugiej państwo zarobiło na wyrobach tytoniowych ponad 18 miliardów złotych. Akcyza spędza sen z powiek producentom produktów tytoniowych, a rządowi pozwala na kontrolowanie – w jakimś stopniu – tego rynku, tak samo jak alkoholowego.
Mało kto jednak wie, że akcyza składa się z dwóch części: składki procentowej i stałej kwoty. Ta pierwsza wynosi obecnie 32,41 proc., druga 170-188 zł za tysiąc papierosów.
Rząd jeszcze na początku października chciał zmniejszyć stawkę procentową z 32 do 25 proc., a zarazem podwyższyć stałą kwotę. To miało zagwarantować, że wpływy do budżetu z papierosów będą bardziej stabilne (nie uzależnione od procentów) i wyższe. Jak przypomina "Puls Biznesu", jeszcze 12 października przedstawiciele ministerstwa finansów przekonywali, że taka zmiana zapewni budżetowi dodatkowe 300-400 milionów złotych.
Oczywiście, przeciwko zmniejszeniu procentowej składki protestowali producenci wyrobów tytoniowych – twierdząc, że taka zmiana sprzyja największym koncernom papierosowym. Ministerstwo te zarzuty określało jako "czysty lobbing".
Czyżby jednak ów lobbing był skuteczny? Można tak pomyśleć, patrząc na fakty: minister finansów wycofał się z planowanych zmian i póki co stawki – zarówno kwotowa jak i procentowa – pozostaną bez zmian.
Taki ruch był wbrew polityce Unii Europejskiej, która zachęca do tego, by papierosy były jak najdroższe. Takie rozwiązania propagują też organizacje pro-zdrowotne, twierdząc, że im droższe papierosy, tym mniej palaczy. "Puls Biznesu" ustami posła PiS Przemysława Wiplera przypomina jednak, że zwiększenie ceny papierosów nie zmniejszy liczby palaczy, a jedynie przysporzy szarej strefie klientów, których nie będzie stać na oryginalne wyroby.
Zmianę decyzji ministerstwa krytykował również Przemysław Noworyta, prezes Polskiego Związku Plantatorów Tytoniu. W rozmowie z naTemat Noworyta przekonywał: "Obniżenie części procentowej gwarantowałoby uniezależnienie wpływów budżetowych od ewentualnych manewrów cenowych pomiędzy koncernami. Przecież sam minister finansów o tym mówił. Dlatego zmiana decyzji jest dla nas całkowicie niezrozumiała."
Czy to oznacza, że KPRM uległa lobbingowi producentów papierosów? Takie głosy pojawiły się po decyzji ministerstwa. Twierdził tak, między innymi, dr Łukasz Balwicki z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, wiceprzewodniczący Polskiego Towarzystwa Programów Zdrowotnych. Doktor Balwicki od lat walczy z branżą tytoniową.
Dr Łukasz Balwicki
Wiceprzewodniczący Polskiego Towarzystwa Programów Zdrowotnych
Rząd postanowił odpowiedzieć na te zarzuty. KPRM przesłała do naszej redakcji oświadczenie, wyjaśniające kulisy decyzji Jacka Rostowskiego. Powodami nagłej zmiany są "względy społeczne" i fakt, że rząd chce, by ceny papierosów drogich i tanich rosły równomiernie. Poniżej całe oświadczenie KPRM. Wierzycie w wyjaśnienia rządu? A może w ten sposób resort tylko maskuje ulegnięcie tytoniowemu lobby?
