Zapytałam 30-latków o to, jak bardzo różni się ich życie od życia ich rodziców w tym samym wieku

Pamiętam z młodości historię rodziców mojej przyjaciółki. Mama zaszła w ciążę, a że jednemu z partnerów brakowało kilku miesięcy do pełnoletności, trzeba było formalnie załatwić zgodę na ślub. Mówiło się o tym wtedy, że trzeba było "dokupić lat". Wtedy bawiło mnie sformułowanie o "kupnie" wieku. Dzisiaj absurdem wydaje się to, że przez ciążę trzeba było stawać na głowie, żeby zorganizować ceremonię "na już". Identyczna historia zresztą ułożyła życie rodzicom Kasi.

32-latka mówi, że gdyby miała dziś porównać życie rodziców do swojego, na pierwszy rzut oka wypada blado. – W moim wieku, moi rodzice mieli ślub, dzieci, mieszkanie, prawo jazdy, auto, oszczędności i pracę. Ja z tego wszystkiego mam dzisiaj tylko pracę. I chociaż w porównaniu z rodzicami w ogóle nie jestem "ogarnięta", to czuję się o wiele dojrzalsza, niż oni w moim wieku – ocenia.

Ciąża, którą ostatecznie mama Kasi poroniła, zmusiła rodziców do małżeństwa. Nie było ważne, że przed "ciążowym incydentem" związek trwał bardzo krótko i toczył się na wysokim poziomie emocji. Potem była kolejna ciąża, już zakończona szczęśliwie, a dzieckiem była właśnie Kasia. W międzyczasie jednak zakochanie minęło i nie było już tak cukierkowo. Chwilę później pojawiło się drugie dziecko, czyli siostra Kasi, która miała "uratować małżeństwo". (Że to się nie sprawdza pisaliśmy tutaj.)

Jak tłumaczy Kasia, zupełnie nie ma poczucia, żeby wielka miłość, rodzina i dzieci nie były jeszcze w jej zasięgu.

Historia Kasi i jej rodziny to tylko jeden z wielu przykładów, z których można chałupniczo wyliczyć, że w XXI wieku jesteśmy cofnięci względem pokolenia naszych rodziców o jakieś dziesięć lat. O tym, że w tym czasie robimy jednak nie krok wstecz, lecz potężny skok w przód, przekonuje Magda.

Jak twierdzi Magda, to nie tak, że jej rodzice nie mogli być razem szczęśliwi. Jest przekonana, że nie wzięliby rozwodu nawet wówczas, gdyby nie hamowały ich katolickie poglądy. Do prawdziwego szczęścia jednak brakło im kilku lat swobody, których sobie wzajemnie nie dali.

Jako podparcie swojej refleksji Magda przywołuje własną historię. Kiedy miała 20 lat, spełniała niespełnione marzenia ojca. Piła, imprezowała, jeździła na festiwale i korzystała z młodości. Studiowała byle zaliczyć i pracowała, żeby móc imprezować. Stroniła od związków i zobowiązań. Do czasu.

Przyszedł moment, w którym poczuła, że jej się przejadło. Zamiast niekończących się wakacji i wiecznego kaca, potrzebowała związku i porządnej pracy.

Podobnie było z młodością rodziców Janusza, którzy również wystartowali bardzo szybko. Ta historia jest zresztą kolejnym dowodem na to, dlaczego starsze pokolenie myśli o dzisiejszych 20 i 30-latkach jak o dzieciach.

– Kiedy w wieku 18 lat robiłem sobie maturkę i myślałem, na jakich studiach przebimbać kolejne pięć lat, moja mama mnie rodziła – zaczyna.

Mama Janusza rozwiodła się w wieku 28 lat. Mając 30, lat wzięła drugi ślub. Mając 43 lata, rozwiodła się ponownie. – Idąc jej śladem, w wieku, w którym jestem teraz, od sześciu lat powinienem mieć już drugą żonę – śmieje się 36-latek.

Marta ma 35 lat. Kiedy jej rodzice byli w tym wieku, mama pracowała na cały etat i opiekowała się dwiema córkami.

Tymczasem Marta mówi o sobie, że jest karierowiczką. Ma męża, ale nie ma i nie planuje dzieci. Skupia się na pracy zawodowej, ma szereg pasji, w tym prowadzi kanał kulinarny w mediach społecznościowych i uprawia sport. Jak wyjaśnia, kompletnie nie czuje, żeby rodzicom przeszkadzało to, że wybrała inną drogę.

Jak tłumaczy Marta, to właśnie takie podejście doprowadziło ją do bycia świadomym i spełnionym człowiekiem, bez konieczności realizowania standardów, w które ona się nie wpisuje. – Nie jest dla mnie ważne, że nie mam dzieci. Jestem spełniona i to mi wystarczy – wyjaśnia.

Dowodów na to, że dzisiejsi 30-latkowie to młodsi mentalnie ludzie niż 30-latkowie z lat 90., szukać można, chociażby na zdjęciach.

– Kiedy mój tato miał 37 lat, czyli tyle ile ja teraz, nosił wąchola na Lecha Wałęsę i flanelową koszulę, spod której wystawał mu brzuch jak piłka. Nie tylko nie wyglądał jak ja. Nikt w tym wieku nie wygląda dzisiaj tak, jak on wtedy – śmieje się Paweł i dodaje, że nie chodzi o modę.

Krytycznie pod tym kątem na swoją mamę patrzy także Marta. – Dres to moja mama zakłada dopiero teraz, jak jest po pięćdziesiątce. W wieku 35 lat nosiła garsonki, spódnice i opalizujące rajstopy. Nawet dzisiaj kobiety w jej wieku noszą się nowocześniej.

Podobne spostrzeżenia ma na temat swojej mamy Magda.

Magda, podobnie jak Marta, wspomina garsonki i buty na obcasach, do tego koralowy lakier na paznokciach. Stylizacji dopełniała trwała ondulacja lub fryzura "na kalafiora".

Wizualne odmłodzenie, do którego doszło wraz z upływem czasu widać nie tylko na polskich obrazkach. Wystarczy spojrzeć na serial "Przyjaciele", których fani wyliczyli, że bohaterowie w pierwszym sezonie mieli ok. 23-25 lat. Tymczasem już wtedy wyglądali jak po trzydziestce. A to przecież postępowe Stany Zjednoczone!

– Gdyby "Przyjaciół" kręcono wtedy w Polsce, na dodatek na wsi, wyglądałoby to jeszcze bardziej dosadnie, jestem przekonany – mówi Paweł, a komentarz ilustruje przykładem.

Szukając powodów tego, z czego wynika różnica w podejściu i trudność w relacjach między pokoleniem rodziców a dzisiejszymi 30-latkami, często pojawia się jeden wspólny komentarz: "To były ciężkie czasy".

I faktycznie, lekko nie było, szczególnie patrząc na zdjęcia kolejek do sklepów, wiecznych deficytów i alkoholizmu, który szedł w parze z nepotyzmem i załatwianiem wszystkiego "za flaszkę".

Nasi rodzice przeżywali młodość w czasach łamania ludzi (kto nie słyszał, że musi być silny, bo nie przetrwa), nagminnego niszczenia samooceny koniecznością budowania fałszywej skromności, a później szalejącego bezrobocia. W skrócie – systemowego upokarzania do granic. A skoro robił to system, wielu ludzi, trochę chcąc nie chcąc, przekładało to również na swoje rodziny.

Pozytywne jest to, że dzisiaj wiele osób w wieku 50-65 lat, ma świadomość "straconych" lat, które nadrabia. Przykładem są rodzice Oliwii – bezdzietnej 24-latki.

Podobnie było w rodzinie Magdy. Dopiero kiedy ona (najmłodsza) wyfrunęła z gniazda, rodzice zaczęli robić coś dla siebie. Tato zaczął żeglować, mama jeździć na zorganizowane wycieczki. Wtedy też wyszło, że po latach niewiele ich łączy.

Wątkiem, który przewija się w większości rozmów, są pieniądze. Tak było w rodzinie Pawła, gdzie pogoń za tym, żeby nikomu niczego nie brakło, doprowadziła do zaniku relacji społecznych. O tym samym mówi Agnieszka, której rodzice z zawodu są lekarzami.

Jak podkreśla, teoretycznie jest na tym samym etapie życia, co oni w jej wieku. Może z tą różnicą, że z partnerem nie wzięli ślubu.

To podejście doprowadziło do tego, że rodzice cały czas próbują "kupować" prawo do ingerowania w życie jej rodziny. – Ciągle nie rozumieją, że "kupić" dobrą relację z dziećmi można przede wszystkim okazaniem im szacunku – mówi Agnieszka.

"Nasza młodzież nie myśli dziś o niczym, zajmuje się tylko sobą, nie ma uszanowania dla rodziców i starszych; młodzi nie mają w sobie żadnej pokory, wypowiadają się tak, jakby wszystko wiedzieli, wszystko to, co my starsi uważamy za ważne, oni nazywają głupim. Nasze dziewczęta są próżne, nieroztropne oraz lubieżne, nie zwracają uwagi na to, co mówią, jak się ubierają i jak żyją".

Powyższy cytat należy do Piotra Eremity, żyjącego na przełomie XI i XII wieku. Gdyby jednak wkleić go w usta wielu ludzi żyjących współcześnie, łączni z polskimi politykami, pewnie nikt by się nie zorientował. Spojrzenie na młodsze pokolenie z perspektywy wyższości, towarzyszyło ludziom od pokoleń, a na temat tego, że hasło "kiedyś było lepiej" przewijało się od setek lat, przeprowadzono nawet badania.

Ale w temacie coś drgnęło. Świadczą takie przykłady jak ten rodziców Marty, którzy dawali jej swobodę podejmowania decyzji i uczenia się na własnych błędach, czy Oliwii, której mama mówi dziś wprost – "nie pakuj się w dzieci, jeśli czujesz, że to jeszcze nie twój czas".

– Bardziej samolubnie podchodzę do życia, to fakt, ale kompletnie nie czuję, żeby z tego powodu rodzice wpędzali mnie w poczucie winy – przyznaje.

Marta z kolei ma świadomość, że jak na ówczesne czasy, podejście jej rodziców było pewnego rodzaju ewenementem. Dziś jest jednak niezwykle aktualne:

– Wśród dzieci dzisiejszych 20 i 30-latków w końcu mamy styczność z pokoleniem, które będzie uczone, że mogą mieć dzieci, ale mogą też ich nie mieć. Mogą chcieć oddać się pracy albo postawić na rodzinę czy podróże. Nie muszą mieć mieszkania, ale mogą, jeśli tego chcą. Dorastają w przeświadczeniu, że nikt nie ma prawa oceniać ich za ich decyzję i za to kim chcą być. Wiedzą, że wszystko mogą, ale nic nie muszą. I to jest piękne - mówi.