Wrocław: bilans czterech lat prezydentury Rafała Dutkiewicza

*dochody i majątek prezydenta szacowane na podstawie złożonego przez niego oświadczenia majątkowego za 2013 r.
Wyniki w wyborach w 2010 r.

Prezydent Wrocławia. Rafał Dutkiewicz jest absolwentem Politechniki Wrocławskiej, na której skończył matematykę stosowaną. W 1986 r. obronił doktorat z logiki na KUL-u, a w latach 1982-1992 był jego pracownikiem naukowym. Potem na Uniwersytecie Wrocławskim (1989-1992 ). W latach 90. założył polski oddział "Signium International", międzynarodowej firmy szukającej kadr kierowniczych. Był także współtwórcą Radia Eska.

W czasie stanu wojennego działał w podziemnych strukturach “Solidarności” we Wrocławiu. W 1989 r. został sekretarzem Komitetu Obywatelskiego, a w 1990 jego przewodniczącym. Współorganizował pierwsze Tygodnie Kultury Chrześcijańskiej we Wrocławiu.

Po raz pierwszy na prezydenta Wrocławia został wybrany w 2002 r. Miał poparcie koalicji PO-PiS. W 2006 r. ponownie objął urząd, otrzymując w I turze niemal 86 proc. głosów. Jego kandydaturę znów poparły PO i PiS. W 2010 r. został wybrany na trzecią kadencję z wynikiem blisko 72 proc. głosów w I turze. W zbliżających się wyborach Dutkiewicz będzie się ubiegał o reelekcję, startując w koalicji z PO (KWW Rafał Dutkiewicz z Platformą).

Przewaga w radzie miasta. W skład rady wchodzi 35 osób. W ostatnich wyborach samorządowych najwięcej głosów otrzymał komitet Rafała Dutkiewicza. Prawie 40 procentowy wynik dał mu 19 mandatów i mógł rządzić samodzielnie. Drugą siłą w radzie stała się PO (10 radnych), kolejną PiS (5 radnych). Leszek Cybulski został jedynym radnym niezrzeszonym (z poparciem SLD).

Realizacja obietnic. W 2010 r. Dutkiewicz deklarował podwyższenie poziomu edukacji. Udało mu się ten cel zrealizować. Wrocław miał dobre wyniki egzaminów na poziomie zarówno szkół podstawowych jak i liceów. Dutkiewicz obiecywał też zwiększenie przepustowości układu komunikacyjnego miasta i roli transportu publicznego, szczególnie szynowego. Za jego kadencji powstały nowe tory na kilku wrocławskich ulicach, m. in.: Świeradowskiej, Glinianej i Pilczyckiej. Jednak na niektórych obiecywanych nie powstały: Popłowieckiej, Długiej. Na plus należy ocenić wymianę taboru komunikacji zbiorowej w mieście. W dziedzinie kultury i rozrywki prezydent dotrzymał obietnicy. Stworzył Muzeum Współczesne, przebudował teatr Capitol i rozbudował zoo. Dutkiewicz obiecywał stworzenie kolei aglomeracyjnej, jednak realizacja tego pomysłu wciąż jest jedynie w planach.

Kontrkandydaci. 16 listopada na prezydenta Wrocławia kandydować będzie 10 osób. Rywalem Dutkiewicza z ramienia PiS będzie Mirosława Stachowiak-Różecka, była przewodnicząca rady miejskiej, a obecnie szefowa klubu radnych. Kandydatem SLD Lewica Razem jest Waldemar Bednarz, bezpartyjny aktywista, przewodniczący rady osiedla Zacisze-Zalesie-Szczytniki. Ludowcy postawią na ekonomistę Emila Antoniszyna, który w 2006 r. bez powodzenia ubiegał się o stanowisko radnego. Najmłodszym kandydatem jest Robert Winnicki (Ruch Narodowy). Z lokalnych komitetów wystartują: Robert Bogusławski (KW “Solidarność Walcząca”), Tomasz Owczarek (KWW Wrocławska Inicjatywa Obywatelska), Konrad Rychlewski (KWW Lewica Wrocławska), Aldona Wiktorska-Święcka (KWW Bezpartyjni Samorządowcy).

Wygrana w I turze. W sondażu przepowadzonym przez Instytut IBRIS Homo Hominii (20-21 sierpnia) na zlecenie PO 70,3 proc. wyborców deklaruje poparcie Dutkiewicza. Kandydatka PiS Mirosława Stachowiak-Różecka zdobyła głosy 14,8 proc. ankietowanych, a Waldemar Bednarz z SLD - 9,4 proc. W tym samym sondażu wspólna lista Dutkiewicza i PO zdobywa blisko 60 proc. głosów do rady miejskiej. PiS 19,8 proc., a SLD 13 proc.

Wysokie długi. Wrocław na początku kadencji był najbardziej zadłużoną metropolią w Polsce – dług sięgnął 61 proc. dochodów miasta. Do 2013 r. udało się obniżyć zadłużenie do 58 proc. Spłata kredytów, pożyczek i wykup papierów wartościowych kosztują rocznie blisko 330 mln zł. W czasie trwania obecnej kadencji 9 proc. wydatków Wrocławia szło na obsługę zadłużenia. Wśród metropolii większa część wydatków przeznaczona była na spłatę długów tylko w Krakowie i Warszawie.

970 mln zł funduszy unijnych w l. 2010-2013. W tym okresie środki europejskie stanowiły 6 proc. dochodów miasta, co daje Wrocławiowi 5. miejsce w rankingu dwunastu metropolii. Dzięki funduszom unijnym Wrocław zmodernizował i rozbudował transport szynowy, wybudował nowe drogi, a także usprawnił transport miejski.

3 mld zł na transport. W l. 2010-2013 w przeliczeniu na 1 mieszkańca Wrocław wydał na komunikację publiczną i drogi 4,7 tys. zł (5. miejsce w rankingu metropolii). Największą komunikacyjną inwestycją była budowa 5 km nowych linii tramwajowych oraz przebudowa 38 km istniejących torowisk. Miasto zakupiło też 39 nowych tramwajów. Łączny koszt tych inwestycji sięgnął 739 mln zł, z tego dotacja UE wyniosła 355 mln zł. Największą drogową inwestycją miasta była przebudowa ul. Lotniczej w ciągu drogi krajowej nr 94 (koszt 88 mln zł, z tego 54 mln zł dotacji z UE) .

Mit zielonej wyspy. Dutkiewicz chętnie prezentuje Wrocław jako „zieloną wyspę” – miasto z doskonałą koniunkturą gospodarczą, w którym bez trudu można znaleźć zatrudnienie. Dane o liczbie przedsiębiorstw pokazują dużą aktywność gospodarczą wrocławian – zarejestrowanych jest 1,7 tys. przedsiębiorstw w przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców (3. miejsce w rankingu metropolii), a ich liczba stale rośnie. Dane o rynku pracy nie potwierdzają jednak w pełni tego optymistycznego przekazu. W porównaniu do początku kadencji bez pracy jest teraz o tysiąc osób więcej. Bezrobocie wzrosło o 0,1 pkt. proc. i w 2013 r. wyniosło 5,6 proc (4. wynik wśród metropolii). Wynagrodzenia w stolicy Dolnego Śląska są niższe niż w Gdańsku, Poznaniu, Warszawie i Katowicach. W przedsiębiorstwach zatrudniających co najmniej 9 pracowników średnia płaca wyniosła w 2013 roku 4,1 tys. zł (od początku ostatniej kadencji wzrosła o 450 zł).

Demografia. Wrocław jest 4. największym miastem w Polsce i drugą po Warszawie metropolią z najbardziej korzystnym bilansem migracji – w l. 2010-2013 nowych mieszkańców było o 3,5 tys. niż wyjeżdżających. Niekorzystny, ale zbliżony do średniej dla metropolii, był natomiast przyrost naturalny – różnica między liczbą urodzeń i zgonów (-700 w l. 2010-2013).

18 tys. nowych mieszkań. Wrocław należy do miast z najbardziej dynamicznym rynkiem nieruchomości. W przeliczeniu na tysiąc osób powstało 28 nowych mieszkań (najlepszy wynik w rankingu metropolii). 15 proc. mieszkań należy do miasta, ale od kilku lat zasób miasta zmniejsza się (o blisko 1,5 tys. rocznie): trwa odsprzedaż lokali komunalnych na rzecz ich najemców po preferencyjnych stawkach, a z części budynków przeznaczonych do rozbiórki mieszkańcy są wykwaterowywani. Równocześnie zwiększa się liczba lokali socjalnych – w l. 2010-2012 przybyło ich prawie 200.

18 nowych przedszkoli i 50 nowych żłobków. Dzięki powstaniu nowych placówek przedszkola we Wrocławiu mogą przyjąć o 2,5 tys., a żłobki o 1,4 tys. więcej dzieci niż na początku kadencji. Ale wciąż 12 proc. dzieci w wieku 3-5 lat nie jest objętych wychowaniem przedszkolnym (w 2010 r. było to aż 19 proc.). Pod względem dostępności przedszkoli Wrocław zajmuje odległe 9. miejsce w rankingu metropolii. Znacznie lepiej wypada pod względem dostępności żłobków – 2. miejsce za Rzeszowem (16 proc. dzieci poniżej 3 roku życia).

Świetne wyniki edukacyjne. Pod względem wyników uczniów na egzaminie po 6 klasie szkoły podstawowej Wrocław zajmuje 4. miejsce w rankingu metropolii, z matury na poziomie podstawowym z języka polskiego – 1., z matematyki – 3. Miasto przeznacza na edukację duże kwoty: w przeliczeniu na ucznia szkoły podstawowej – blisko 9 tys. zł (drugie miejsce w rankingu metropolii) i 200 zł więcej na licealistę (3. miejsce).

Stolica kultury z kłopotami. Dutkiewicz wygrał dla miasta wyścig o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Mało kto kwestionuje znaczenie Wrocławia jako ważnego ośrodka kultury. W l. 2010-2013 miasto wydało na nią 766 mln zł, to jest 5 proc. budżetu (3. za Katowicami i Krakowem miejsce w rankingu metropolii). Jednak środowiska kulturalne krytykują prezydenta za stawianie na duże wydarzenia, które zaistnieją na chwilę w mediach, ale raczej nie doprowadzą do zwiększenia uczestnictwa wrocławian w kulturze, czemu – jak pierwotnie zakładano – miało służyć przyznanie Wrocławiowi tytułu ESK.

Mało bezpiecznie. Miasto nie potrafi poradzić sobie z problemem przestępczości. Ze statystyk policji wyłania się obraz Wrocławia jako jednej z najmniej bezpiecznych metropolii w Polsce. W 2013 r. stwierdzono 55 przestępstw na tysiąc mieszkańców (przedostatnie za Katowicami miejsce w rankingu). Nie jest to kwestia jednego wyjątkowego roku – od kilku lat policja notuje coraz więcej przestępstw.

Kosztowna administracja. W l. 2010-2013 prawie 6 proc. wydatków miasta pochłonęły koszty funkcjonowania jego urzędu (łącznie 890 mln zł). W przeliczeniu na 1 mieszkańca było to 1,4 tys. zł, więcej kosztów generują tylko urzędy w Warszawie, Łodzi i Katowicach.

Bilans. Wrocław to miasto z nowoczesnym transportem i bogatą ofertą kulturalną. Łatwo w nim znaleźć dobrą pracę. Taką wizję miasta roztacza przed mieszkańcami Dutkiewicz. Czy przekona ich do siebie po raz kolejny? Dane o rynku pracy pokazują, że stolica Dolnego Śląska nie jest lepszym miejscem do poszukiwania zatrudnienia niż Poznań, Gdańsk czy Warszawa. Wiele do życzenia pozostawia też stan bezpieczeństwa i dostępność przedszkoli. Na plus trzeba zapisać prezydentowi wysokie nakłady na edukację (które idą w parze ze świetnymi wynikami uczniów na egzaminach) i poprawę dostępności żłobków. Wyzwaniem na nową kadencję jest organizacja roku 2016, kiedy Wrocław stanie się kulturalnym centrum Europy.

Zestawienie danych przygotowały zespoły serwisów mamprawowiedziec.pl i mojapolis.pl. Do analizy przed wyborami samorządowymi wybraliśmy 12 metropolii: Gdańsk, Bydgoszcz, Białystok, Lublin, Łódź, Katowice, Kraków, Rzeszów, Warszawa, Wrocław i Szczecin.
Pod uwagę bierzemy cztery lata mijającej kadencji. Przedstawiamy sylwetkę prezydenta i analizujemy siedem dziedzin funkcjonowania samorządów: finanse miast, komunikację, rynek pracy, mieszkalnictwo, politykę rodzinną, edukację i bezpieczeństwo. Prezentowane przez nas dane dotyczą zarówno spraw, na które samorząd i prezydenci mieli bezpośredni wpływ, jak i takich, które zależały od nich tylko w ograniczonym zakresie.