VII kadencja Sejmu. Raport zamknięcia: Jak sejmowe kluby zmieniały prawo?

Pierwsze posiedzenie Sejmu 8.11.2011. Fot. Grzegorz Rogiński/KPRM

Kluby i koła poselskie złożyły 755 projektów ustaw. To prawie 60 proc. wszystkich projektów ustaw w Sejmie VII kadencji.

707 projektów powstało z inicjatywy pojedynczych klubów i kół, z czego jedną czwartą wniósł klub Platformy Obywatelskiej (185). Na drugim miejscu jest klub Prawa i Sprawiedliwości (127). Dwa lewicowe ugrupowania złożyły ponad 200 projektów ustaw, Twój Ruch (obecnie koło Ruch Palikota) – 122, a Sojusz Lewicy Demokratycznej – 104. Polskie Stronnictwo Ludowe napisało 62 projekty ustaw, Solidarna Polska – 97, Sprawiedliwa Polska – 7, a Zjednoczona Prawica – 3.

Ponad jedna piąta (202, czyli 27 proc.) wszystkich projektów przeszła całą ścieżkę legislacyjną i stała się obowiązującym prawem. Z tego 62 proc. projektów zgłosili posłowie PO (115). PiS i PSL mają na koncie po 20 uchwalonych ustaw swojego autorstwa, SLD – 17, RP (i TR) – 6, SP – 9.

82 klubowe projekty (11 proc.) poszły do kosza. Sejm odrzucił najwięcej projektów posłów zrzeszonych wokół Janusza Palikota (29). To niemal jedna czwarta wszystkich propozycji ustaw złożonych przez RP i TR. 20 projektów PiS i 18 Solidarnej Polski (później Sprawiedliwa Polska i Zjednoczona Prawica) również nie doczekało się uchwalenia.

Trzy razy zdarzyło się, że sejmowa większość odrzuciła projekt klubu z koalicji rządzącej. Ludowcy chcieli powołać instytucję Rzecznika Praw Przedsiębiorców, który miałby bronić interesów przedsiębiorców w sytuacjach konfliktu z państwem. Projekt ten nie znalazł poparcia wśród posłów PO – 193 z nich zagłosowało za jego odrzuceniem w pierwszym czytaniu. Druga propozycja PSL dotyczyła możliwości przekształcania gruntów rolnych określonej klasy na nieużytki rolne bez zgody ministra. Odrzucony projekt Platformy ustanawiał związki partnerskie. Podpisało się pod nim 40 posłów, w tym przewodniczący klubu Rafał Grupiński i marszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska. Podczas głosowania nie obowiązywała dyscyplina partyjna i za jego odrzuceniem zagłosowało aż 46 posłów samej PO. (http://mamprawowiedziec.pl/strona/glosowanie/7,32,49?w=glos:P|klub:PO#tabela_GP)

Projekty poselskie zimują w komisjach

Jedna czwarta poselskich projektów nie doczekała się rozpatrzenia lub sprawozdania w komisjach (196). Znajduje się tam ponad 55 projektów PiS, 26 – RP (TR), 47 – SLD, 25 – PO oraz 22 – PSL.

179 projektom posłowie nie nadali biegu: nad 88 nie skończyło pracować Biuro Analiz Sejmowych, a 91 wycofali sami wnioskodawcy. Najwięcej swoich projektów wycofał klub Solidarnej Polski – 36, czyli 37 proc. wszystkich projektów złożonych przez posłów tego ugrupowania.

Liderzy się nie podpisują

Najwięcej poselskich propozycji ustaw, jako jeden z wnioskodawców, podpisał przewodniczący klubu PO Rafał Grupiński (171 projektów ze 185 złożonych przez klub). W pierwszej trójce najczęściej podpisujących propozycje ustaw znaleźli się dwaj politycy PiS: Stanisław Szwed (156) i Kazimierz Moskal (155). Posłowie tego klubu zajmują również inne miejsca w pierwszej dziesiątce. Zamyka ją Cezary Olejniczak (SLD), który podpisał się pod 138 projektami.

Ogólnie posłowie składający projekty ustaw nie mogli liczyć na poparcie liderów. Jarosław Kaczyński podpisał ich 23, Beata Szydło – 40, a Mariusz Błaszczak – 85. Janusz Palikot złożył podpis 86 razy – jest to jednak najmniejszy wynik wśród posłów RP (TR). Leszek Miller (SLD) sygnował nazwiskiem 101 projektów.

Najrzadziej pod poselskimi projektami podpisywali się członkowie rządu. Byli ministrowie Bartosz Arłukowicz i Radosław Sikorski podpisali się jedynie pod kolejno 3 i 2 propozycjami. Sama premier sygnowała 5 projektów. Donald Tusk poparł podpisem 3 projekty PO.

Platforma na zdrowie

Ze wszystkich klubów najwięcej projektów w dziedzinie ochrony zdrowia złożyli posłowie klubu PO (17). Prezydent podpisał 12 z nich, 4 czekają na jego decyzję, jeden nie doczekał się nadania numeru druku, a kolejny – opracowania przez komisję.

W swoich projektach posłowie PO wnioskowali m.in. o rozszerzenie katalogu podmiotów leczniczych, by możliwe było udzielanie pomocy ambulatoryjnej w pojazdach lub innych obiektach (np. na poligonach) Sił Zbrojnych RP.

PO wydłużyło także do 1 sierpnia 2017 r. okres przejściowy, w którym będą równolegle funkcjonować papierowa i elektroniczna postać dokumentacji medycznej. Według wcześniejszej ustawy ten stan miał trwać do 31 lipca 2014 r.

Izabela Mrzygłocka, wiceprzewodnicząca klubu parlamentarnego PO, uważa, że do najważniejszych projektów klubu w tej kadencji należało wprowadzenie rocznego urlopu macierzyńskiego, elastycznego czasu pracy i wydłużenia okresu rozliczenia pracy do 12 miesięcy, oraz świadczeń rodzinnych według zasady „złotówka za złotówkę”.

PiS od polityki społecznej

Na 127 projektów złożonych przez klub PiS najwięcej dotyczyło polityki społecznej (24).

Posłowie zaproponowali, aby rodzice otrzymywali zwrot części wydatków ponoszonych na ubranka i obuwie niemowlęce. Projekt został odrzucony przez Sejm w lutym 2012 r. (2 miesiące po wejściu w życie podwyżki podatku VAT na ubrania dla dzieci). Inna propozycja dotyczyła zwolnienia, w całości lub w części, z opłat za wywóz śmieci członków rodzin wielodzietnych. Projekt pozostał w komisji.

Proponowane przez klub zmiany dotyczyły także świadczeń rodzinnych. PiS zaproponowało przyznanie dodatkowego świadczenia rodzicielskiego w wysokości 600 zł na dziecko, jeżeli dochód w rodzinie nie przekracza 1008 zł na członka rodziny. Od lipca 2012 r. projekt czekał na sprawozdanie komisji polityki społecznej i rodziny.

Dodatkowe świadczenie w wysokości od 250 do 700 zł miały otrzymać osoby utrzymujące się z najniższych rent i emerytur. Propozycja została odrzucona w marcu 2012 r.

W Biurze Analiz Sejmowych znajdują się jeszcze 2 projekty: obniżenia wysokości składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe dla osób podejmujących pierwszą pracę oraz obniżenia wieku emerytalnego co najmniej do 60. roku życia dla kobiet, a dla mężczyzn do 65.

Wiceprzewodniczący klubu parlamentarnego PiS Krzysztof Jurgiel zapytany o 3 najważniejsze projekty złożone przez klub w tej kadencji wskazał na ustawę o spółdzielniach rolniczych, zmiany w zasadach przetwarzania i sprzedaży własnych produktów przez rolników oraz ustawę o ochronie polskiej ziemi przed zakupem przez Polaków i cudzoziemców, „niegwarantujące zgodnego z interesem społecznym wykorzystania nabytej ziemi na cele rolnicze”.

PSL blisko rolników

Jedna trzecia złożonych przez PSL projektów ustaw dotyczyła rolnictwa. Posłowie klubu doprowadzili m.in. do zlikwidowania zaliczek, które mleczarnie musiały pobierać od rolników na poczet ewentualnego przekroczenia limitu produkcji mleka nałożonego przez Komisję Europejską.

PSL zaproponował także ustawy, które miały pomóc rolnikom opiekującym się małymi dziećmi lub osobami niepełnosprawnymi. Trzy z nich nie wyszły poza prace w komisjach. Jedna dawała rolnikowi i opiekunowi osoby niepełnosprawnej możliwość wyboru, czy będzie odkładał składki na ubezpieczenia społeczne w KRUS czy w ZUS. Obecnie opiekunowie osób niepełnosprawnych automatycznie są przenoszeni do ZUS.

Propozycje ludowców dotyczyły zmian w emeryturach. Klub zaproponował, aby państwo opłacało składki emerytalne dla osób, które opiekują się dziećmi do 4. roku życia, a jednocześnie podlegają samozatrudnieniu, prowadzą działalność gospodarczą lub są ubezpieczone w KRUS. Projekt od 2012 r. pozostawał w komisji. Poseł PSL Piotr Zgorzelski zapytany o najważniejszą ustawę, nad którą pracował w minionej kadencji, wskazał tę o zmianie ustroju sądów powszechnych.

SLD i zmiany w emeryturach

Ze wszystkich klubów poselskich najwięcej propozycji zmian w systemie emerytalnym złożyło SLD (6). Posłowie zaproponowali podwyższenie kwoty najniższej emerytury, renty, renty rodzinnej i świadczenia przedemerytalnego o 200 zł. 4 listopada 2014 r. projekt przeszedł do komisji polityki społecznej i rodziny. Od kwietnia 2015 r. w tej komisji znajdowała się także propozycja dotycząca możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego – odnosząca się do kobiet, które odprowadzały składki co najmniej 35 lat, a w przypadku mężczyzn –40 lat. Ten projekt poseł Zbyszek Zaborowski (SLD) wskazał jako jeden z najważniejszych w minionej kadencji. Jako ważne wymienił jeszcze propozycję wprowadzenia minimalnego wynagrodzenia za pracę na tzw. umowach śmieciowych oraz regulację in vitro.

Sojusz złożył propozycję nowych regulacji w przypadku, gdy prawo do renty rodzinnej zbiega się z prawem do emerytury. Według projektu jedno świadczenie miałoby być wypłacane w całości, a drugie w wysokości 25 proc.

Syzyfowe prace Janusza Palikota

Ugrupowania Janusza Palikota były niestrudzone w składaniu swoich propozycji ustaw – kilkakrotnie wnosiły projekty o tej samej tematyce.

Trzykrotnie posłowie TR wnioskowali o zniesienie finansowania partii politycznych z budżetu państwa. Dwa projekty zostały odrzucone, trzeci czeka na rozpatrzenie komisji (od 2013 r.). Dwukrotnie kluby Palikota wnioskowały o depenalizację znieważania przedmiotów czci religijnej lub miejsc przeznaczonych do publicznego wykonywania obrzędów, a raz o karanie za przymuszanie do brania udziału w czynnościach religijnych. Posłowie chcieli zwiększenia ochrony flagi i symboli Unii Europejskiej. Żaden z tych projektów nie znalazł się na sali obrad. Klub bezskutecznie wnioskował o złagodzenie kar za obrazę: prezydenta, posłów, senatorów i eurodeputowanych.

Posłowie klubu TR, a następnie koła RP, dwukrotnie wnioskowali o zniesienie Funduszu Kościelnego, wprowadzenie związków partnerskich oraz procedury sądowej umożliwiającej uzgodnienie płci dla osób, których tożsamość płciowa różni się od metrykalnej.

Wśród najważniejszych ustaw tej kadencji Michał Kabaciński, wiceprzewodniczący koła Ruch Palikota, wskazuje na projekty dotyczące podniesienia kwoty wolnej od podatku, wprowadzenia instytucji firmy na próbę, likwidacji finansowania partii z budżetu i ustanowienia dwukadencyjności posłów.

Solidarna Polska jeździła koleją

Tematem podejmowanym wyraźnie częściej przez Solidarną Polskę niż przez inne kluby jest kolej. Posłowie wnioskowali m.in. o utworzenie w Banku Gospodarstwa Krajowego nowego funduszu – Kolejowego Funduszu Wyrównawczego, którego środki miałyby być wykorzystywane na współfinansowanie zadań województw w zakresie organizacji transportu kolejowego. Klub proponował również ustawowe zapisy o konsolidacji spółek kolejowych: PKP PLK SA oraz PKP Energetyka, PKP Informatyka, TK Telekom oraz Kolejowe Zakłady Łączności, CS Szkolenie i Doradztwo oraz Drukarnia Kolejowa Kraków.

36 proc. projektów posłów Solidarnej Polski złożonych w Biurze Analiz Sejmowych zostało przez klub wycofanych – albo jeszcze przed nadaniem numeru druku, albo w trakcie prac. Zjednoczona Prawica (klub parlamentarny powstały po zmianie nazwy Sprawiedliwej Polski, która powstała w wyniku połączenia posłów z partii Solidarna Polska i Polska Razem) zdążyła złożyć 3 projekty ustaw. Żaden z nich nie trafił na obrady plenarne.

Zapytany o najważniejsze projekty tej kadencji przedstawiciel klubu Zjednoczona Prawica wskazał zakaz zabierania dzieci do domów dziecka z powodu biedy, obniżenie emerytur byłym funkcjonariuszom SB (ze średnio 4143 zł na 1490 zł) oraz utworzenie ogólnodostępnego krajowego rejestru pedofilii.

Ostatnie, 102. posiedzenie Sejmu VII kadencji odbyło się 9 października. Z 755 poselskich projektów ustaw 202 stały się obowiązującymi aktami prawnymi. 22 propozycje czekają na podpis prezydenta. Pozostałe wraz z końcem kadencji przechodzą do archiwum.

Małgorzata Łubik, MamPrawoWiedziec.pl

Źródła: Sejm.gov.pl
Podpisy pod projektami poselskimi : http://sejm.gov.pl/Sejm7.nsf/agent.xsp?symbol=RWNIOSKODAWCY&NrKadencji=7
Projekty klubu Twój Ruch : http://orka.sejm.gov.pl/SQL2.nsf/projektykl?OpenAgent&7&TR
Projekty klubu Ruch Palikota: http://orka.sejm.gov.pl/SQL2.nsf/projektykl?OpenAgent&7&RP
Projekty klubu SLD: http://orka.sejm.gov.pl/SQL2.nsf/projektykl?OpenAgent&7&SLD
Projekty klubu PiS: http://orka.sejm.gov.pl/SQL2.nsf/projektykl?OpenAgent&7&PiS
Projekty klubu PO: http://orka.sejm.gov.pl/SQL2.nsf/projektykl?OpenAgent&7&PO
Projekty klubu PSL: http://orka.sejm.gov.pl/SQL2.nsf/projektykl?OpenAgent&7&PSL
Projekty klubu Solidarna Polska: http://orka.sejm.gov.pl/SQL2.nsf/projektykl?OpenAgent&7&SP
Projekty klubu Sprawiedliwa Polska: http://orka.sejm.gov.pl/SQL2.nsf/projektykl?OpenAgent&7&KPSP
Projekty klubu Zjednoczona Prawica: http://orka.sejm.gov.pl/SQL2.nsf/projektykl?OpenAgent&7&ZP
MamPrawoWiedziec.pl