1863. Narodziny Nowej Polski

Zuzanna Janin, "THE END. CHAPTER! A TRIP TO FEAR", video still, 2013 ZUZANNA JANIN STUDIO

W przestrzeni zachodnich dyskursów historycznych widoczna jest dziś tendencja do uwidoczniania tego, co do tej pory traktowane było jako tło dla wydarzeń historycznych głównego nurtu, związanych ze sprawowaniem władzy, wojnami, rewolucjami i powstaniami. Niewidoczne do tej pory zdarzenia, pozwalają dostrzec udział pomijanych dotąd podmiotów w ważnych momentach historii, wpływają też na percepcję wydarzeń, odsłaniając inne daty i aktorów. W ten sposób rozszerzamy naszą wyobraźnię poza przestrzeń narodowych mitologii i otwieramy się na nowoczesną otwartą koncepcję widzenia narodów jako cząstki złożonej europejskiej tożsamości. Zadanie rozszerzania wyobraźni historycznej jest bardzo istotne w Polsce przy okazji obchodów rocznic zrywów powstańczych i walk o niepodległość, gdyż pojmowanie tych wydarzeń zastygło w kręgu binarnych opozycji: patriotyzm – zdrada, klęska – zwycięstwo. Dramatyczne losy państwowości polskiej spowodowały, że jesteśmy szczególnie przywiązani do obrazu Polaków, jako narodu walczącego o zawsze zagrożoną wolność. Pojmowanie historii powstań narodowych wyłączniew kategorii imperatywu walki o byt polityczny przesłania prawdziwe, bardzo różne historie ich uczestników i może rodzić postawy bliskie ksenofobii.

W dniach 29-30.11 2013 obyła się konferencja zorganizowana przez Fundacja Gender Center, Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie:

1863. Narodziny Nowej Polski

Celem konferencji „1863. Narodziny nowej Polski” jest wprowadzenie do debaty o powstaniu wątków wychodzących poza nierozwiązywalne dylematy: klęska czy zwycięstwo; duma czy gorycz, nękające Polaków od 200 lat. Zgodnie z najnowszymi tendencjami rozumienia doświadczenia historycznego konstruującego państwowość nie tylko w kategoriach walki i klęski, należy także docenić głębokie procesy demokratyzujące i modernizacyjne uruchomione przez wypadki związane z powstaniem styczniowym. Pytanie: czy nowoczesna Polska zaczęła się w 1863 roku prowadzi w nowe rejony myślenia o historii. Stawiamy tezę, że 1863 jest końcem Polski Jagiellonów (feudalnej) i początkiem zmian społecznych, czego świadectwem są narodziny ruchu emancypacyjnego, socjalistycznego, narodowego i ludowego. Wraz z tymi zmianami społecznymi pogłębiła się świadomość narodowa mniejszości etnicznych Ukraińców, Litwinów, Białorusinów. Namysłu wymaga też problematyka asymilacji Żydów i rodzącego się nowoczesnego antysemityzmu. Obszarem naszych dyskusji będą także skutki kulturowe popowstaniowych depresji. Uważamy, że trauma miała wpływ na rozwój tak odmiennych talentów literackich jak Orzeszkowa, Sienkiewicz czy Conrad. Konferencja spróbuje także docenić całą złożoność doświadczenia zesłania, które dla wielu było pierwszym doświadczeniem dalekiej podróży i zetknięciem z innymi obyczajami i językami. Na Syberii i na Kaukazie zdeklasowani zesłańcy, mężczyźni i kobiety, przeprowadzali pionierskie badania etnograficzne, dokonywali opisów flory i fauny dalekiego wschodu. Aby odpowiedzieć na wyzwania naszych czasów, należy rozszerzyć pole widzenia poza same wypadki wojenne i dostrzec wielopoziomowość dziejącej się historii i nieoczywistość wyborów jej uczestników i uczestniczek.
(materiały konferencji)

PROGRAM:

PROGRAM KONFERENCJI http://konferencja1863.pl/1863/?page_id=29 materiały organizatorów

THE END. CHAPTER 1. A TRIP TO FEAR, video 2013 ZUZANNA JANIN STUDIO

Na zakończenie konferencji 30.11.2013 odbył się pokaz pierwszej cześć projektu wideo:
Zuzanna Janin
KONIEC. Rozdział 1. Podróż do lęku. 24 min, 2013

Jest to praca powstała po podróży artystki do Rosji w akcie solidarności z uwięzionymi artystkami z grupy punkowej Pussy Riot. Jest to także osobista podróż w głąb pamięci, w głąb siebie, wydobywająca wrażliwość wobec ludzi ryzykujących wolność i wygodę na rzecz walki o lepsze jutro, nie zgadzających się za zło i opresję. To akt wspólnoty ze wstydem, strachem, poniżeniem, niepotrzebnością i wykluczeniem.

Film wideo pokazuje podróż do Usol’e Permskiego, dziś Bierezniki nad rzeką Kamą, zbudowanego wokół przemysłu chemicznego i kilkusetletniej fabryki soli, dawniej własności rodziny Straganowych, a po rewolucji upaństwowionej, za Stalina rozbudowanej, gdzie znajdowały się łagry, obozy i więzienia, do których wysyłano do niewolniczej pracy m.in. polskich zesłańców XIX w i XX w, niemieckich jeńców wojennych po IIWŚ, a także współcześnie skazanych w Rosji. Tam 150 lat temu został zesłany do niewolniczej pracy Edward (dziadek mojego dziadka), a także tam właśnie, w kolonii karnej IK-28 o zaostrzonym rygorze przebywała skazana na więzienie Masha, członki punkowej grupy Pussy Riot.
(ZJ)

THE END. CHAPTER 1. A TRIP TO FEAR, video, 2013 ZUZANNA JANIN STUDIO

Projekt THE END
Prywatna historia artystki – rodzaj ekspedycji naukowej, podróży sentymentalnej i rodzinnej archeologii – zderzona zostaje ze współczesnością Rosji. Zdają się tworzyć wspólnie nowy ogląd rzeczywistości: „przepisanie” na nowo pętli historii osobistej i powszechnej – znalezienie w nich nowych nieoczekiwanych połączeń i splotów. Jest to też apel o wolność artystyczną. KONIEC / THE END to praca wideo, w której artystka również dokonuje zabiegów przesunięcia formy z dzieł poetyckich i muzycznych – w formę wizualną: projekt składa się z Rozdziałow (Chapters) i Refrenów (Chrus). Na Konferencji pokazany został pierwszy rozdział – z podróży do Usolie Permskiego, i refren – zarejestrowaną akcję performatywną, którą artystka przeprowadziła na placu Łubianka w Moskwie [Wolność. Cвобода. Free (EDWARD) i Wolność. Cвобода. Free (PUSSY RIOT)]
(materiały Galerii lokal_30)

http://konferencja1863.pl/