Jacek Żakowski: Rozumiem Korwin-Mikkego i jestem mu wdzięczny, że poświęcił sojusz z Kukizem

Problem JOW-ów jest bardzo poważny, bo to jedno z głównych złudzeń polskiej polityki. Ktoś wmówił obywatelom, że jest to dobry system polityczny, który może coś uratować. A to jest system, który buduje kliki i wzmacnia wielkie partie. Ogranicza demokracje, dlatego Anglicy od lat przygotowują się, aby odejść od tego systemu.

Rozumiem Korwin-Mikkego i jestem mu wdzięczny, że poświęcił sojusz z Kukizem, aby wytłumaczyć społeczeństwu, jak absurdalny system proponuje Paweł Kukiz. Ale siła Kukiza nie polega na tym, że proponuje JOW-y, tylko na tym, że jest w sposób absolutnie wiarygodny w totalnym konflikcie z rzeczywistością. Taki konflikt odczuwa bardzo duża grupa ludzi.

Wydaje mi się, że Kukiz na tym nie straci z jednego prostego powodu. Ludzie nie głosują na niego, by został prezydentem. Robią to, by pokazać klikom politycznym, że ich nie cierpią. Że mają ich dość. Tu nie chodzi o to, aby go wybrać. Może jakaś niewielka grupka, 2, 3, 4 proc. byłaby skłonna uwierzyć, że będzie dobrym prezydentem. Reszta głosów to gesty Kozakiewicza pokazane elitom. Tak jak nie ma znaczenia program gospodarczy Dudy, bo ludzie nie z tego względu głosują na PiS.

To jest charakterystyczne dla drugorzędnych kandydatów, którzy i tak mają nikłe szanse, aby odnieść realny sukces. To spotkanie to wyraz naiwność politycznej, bo przecież kompletnie inna jest linia polityczna Kukiza i Korwin-Mikkego. Wrażenie, że można powiedzieć wyborcom "przekazuję moje głosy" jest naiwnością polityczną, którą przez szereg lat ćwiczył Kościół. Przekazywał głosy wiernych jakiejś partii, a później okazywało się, że ci wierni mają w nosie głosy biskupów i głosują jak chcą. Przekazywanie głosów jest wyrazem głupoty politycznej, bo to nie działa.

To klasyczne działanie populistów. Gdy się pojawiają, wydają się być kompletnie inni. Podążają w triumfalnym marszu, a kiedy już znajdą się w realnej polityce – jak Paweł Kukiz – to ona ich kompromituje. Ludzie wyobrażali sobie, że te osoby są inne, ale polityka jest jaka jest. To spotkało Andrzeja Leppera, Stana Tymińskiego itd. Moim zdaniem, w tym wypadku poszło dość szybko.

To, że Kukiz ujawnił tę umowę, też jest wyrazem głupoty politycznej, bo przypisał się w ten sposób do cynicznego establishmentu, przeciwko któremu opowiada się jego elektorat. To tak, jak Jacek Kuroń założył krawat i z "naszego chłopa" stał się "ich człowiekiem".

Wydaje mi się, że ta debata pokazała miałkość i pustotę tej kampanii. Skompromitowała telewizję publiczną i powiedziała bardzo dużo o dysfunkcji polskiej polityki, jakie to wszystko jest idiotyczne. Ludzie porównują tę debatę do teleturnieju "Jeden z dziesięciu". To jest upokarzające zarówno dla kandydatów, którzy w niej wystąpili, jak i dla telewizji publicznej, że się w to zaangażowali. To pokazuje również, do jakiego standardu doszliśmy przy tak ważnych wyborach, jak wybór prezydenta. Bardzo współczułem kandydatom, że musieli przez dwie minuty opowiedzieć o polityce bezpieczeństwa i spraw zagranicznych. To niedopuszczalne, aby robić coś podobnego. Wydaje mi się, że sam fakt ich pojawienia się w tej debacie bardzo źle świadczy o nich wszystkich.

I Paweł Kukiz, który potwierdził, że jest nieobliczalny.