Mimo odmiennych charakterów byli razem ponad 8 lat, łączyła ich więź – nie tylko intelektualna. Agnieszka Osiecka i Daniel Passent stworzyli razem rodzinę i doczekali się córki Agaty, chociaż nigdy nie stanęli na ślubnym kobiercu. "Czy ja się do tego nadaję?" – pytała poetka samą siebie. W końcu zostawiła dziennikarza i córkę dla innego mężczyzny.
Agnieszka Osiecka kochała... miłość. "Chociaż raz / warto umrzeć z miłości. / Chociaż raz. / A to choćby po to, / żeby się później chwalić znajomym, / że to bywa. / Że to jest – pisała w wierszu "Umrzeć z miłości". A w książce "Rozmowy w tańcu" apelowała: "Nie odkładajcie na później ani piosenek, ani egzaminów, ani dentysty, a przede wszystkim nie odkładajcie na później miłości".
Poetka była w swoim życiu związana z wieloma mężczyznami: zaręczyła się z pisarzem Markiem Hłaską, poślubiła producenta filmowego Wojciecha Frykowskiego (który w 1969 roku, pięć lat po rozwodzie, został wraz z Sharon Tate zamordowany przez sektę Charlesa Mansona w domu Romana Polańskiego w Los Angeles) czy wymieniała się namiętnymi listami z Jeremim Przyborą.
Jednym z najważniejszych mężczyzn Agnieszki Osieckiej był Daniel Passent. Ich związek trwał kilka lat, jego owocem była córka Agata Passent. Jak wyglądał ich związek?
Kim jest Daniel Passent?
Dziennikarz i wieloletni felietonista tygodnika "Polityka" urodził się w 1938 roku w Stanisławowie (dzisiejsza Ukraina) w żydowskiej rodzinie. Gdy miasto zajęli Niemcy, rodzice Daniela – Izabela i Bernard Passensteinowie, z zawodu pielęgniarka i agronom – ukryli kilkulatka u znajomego w okolicach Częstochowy.
Oboje zginęli w 1944 roku pod Warszawą. Małżeństwo zostało rozpoznane przez dwóch Polaków i zatrzymane w kolejce podmiejskiej. Osierocony Passent, który co jakiś czas zmieniał kryjówki, ostatecznie ukrył się w stolicy – na warszawskiej Pradze.
"Mnie ocalili Polacy i Żydzi, a moich rodziców zdradzili Polacy; jedni i drudzy byli obywatelami państwa polskiego" – pisał w "Polityce".
Po wojnie przyszły dziennikarz zamieszkał w Berlinie, gdzie wychował go jego wuj Jakub Prawin, mąż Anny Prawin (siostry Bernarda Passensteina, ojca Daniela), zawodowo generał Ludowy Wojska Polskiego i szef Polskiej Misji Wojskowej w Niemczech. Skrócił nazwisko do Passent i poświęcił się nauce.
Daniel Passent studiował na Uniwersytecie Warszawskim oraz za granicą: na uczelni w Leningradzie w Rosji i Uniwersytecie Princeton w Stanach Zjednoczonych. Mimo że z wykształcenia jest ekonomistą, wybrał dziennikarstwo. Pisał w "Sztandarze Młodych", a w 1959 roku dołączył do redakcji "Polityki", z którą współpracuje do dziś – od lat jest stałym felietonistą tygodnika.
O Passencie zrobiło się głośno, gdy na początku lat 60. zdobył prawa do publikacji pamiętników nazistowskiego zbrodniarza wojennego Adolfa Eichmanna. "Polityka" opublikowała je w maju 1961 roku, o czym dziennikarz pisał w tygodniku:
Daniel Passent nie zatrzymał się jedynie na dziennikarstwie. Jest również tłumaczem, autorem książek i satyrykiem – pisał teksty do STS, czyli Studenckiego Teatru Satyryków (związana z nim była również Agnieszka Osiecka), kabaretów Pod Egidą i Dudek czy teatru Syrena. W latach 1996-2002 był ambasadorem Polski w Chile.
Związek Agnieszki i Daniela Passenta
Agnieszkę Osiecką poznał na początku lat 70. Poetka, tekściarka i pisarka miała za sobą dwa nieudane małżeństwa: z Wojciechem Frykowskim (1963-1964) i reżyserem Wojciechem Jesionką (1966-1970), spotykała się z kimś. Passent również był wtedy zwiazany z inną kobietą.
– Agnieszka pojawiła się w moim życiu. Każde z nas już kogoś wtedy miało. Po jakimś czasie zerwaliśmy swoje poprzednie związki i zostaliśmy ze sobą – mówił Passent po latach w wywiadzie w magazynie "Imperium Kobiet".
O swojej relacji z poetką mówił:
Z kolei Osiecka pisała w swoim dzienniku: "Jest potwornie wrażliwy i drażliwy. Jeśli sobie wezmę kogoś takiego na głowę, to już trzeba z nim siedzieć na serio i być w porządku. Ale czy ja się do tego nadaję?.
Mimo wątpliwości spróbowała. Agnieszka Osiecka i Daniel Passent zamieszkali w Falenicy, potem przeprowadzili się na warszawski Żoliborz.
Nigdy nie wzięli ślubu, ale to właśnie z dziennikarzem poetka postanowiła mieć dziecko. Spodziewali się syna, ale 4 lutego 1973 roku na świat przyszła Agata Passent – jedyna córka Agnieszki Osieckiej i Daniela Passenta. Poetka miała wtedy 36 lat, dziennikarz – 34.
Ogień i woda
Życie rodzinne przerażało poetkę: bała się, że nie daje rady jako matka i pani domu. Reagowała paniką, gdy córka zaczynała płakać. "Mówię do ciebie dzidzio albo świnio, zależnie od tego, czy mogę sobie z tobą poradzić, czy nie. Kiedy chcesz jeść, robisz się czerwona jak burak, a kiedy nie chcesz, to śpisz bladoróżowa jak lalka z porcelany" – pisała w listach do malutkiej córki.
Z Daniem Passentem byli zupełnie różni. On był spokojnym introwertykiem, cichym, dość wycofanym, uporządkowanym. Najbardziej lubił czytać i pisać w gabinecie. Ona była żywiołowa i towarzyska, kochała przyjęcia do świtu i długie rozmowy z artystami. Wtedy czuła, że żyje.
Powoli zaczynała się dusić. "Możesz nie dać mi grosza na dom/ tylko proszę cię, proszę – zmień ton./Możesz bredzić... Pleść bzdury... Androny.../Tylko błagam cię – nie mów do mnie jak do żony" – pisała w piosence "Sztuczny miód", którą w 1973 roku po raz pierwszy zaśpiewała Barbata Krafftówna.
"Osiecka nie pasowała do roli żony i matki, była za to wieczną dziewczyną z końskim ogonem" – pisała Ula Ryciak w biografii Agnieszki Osieckiej "Potargana w miłości". Z kolei Daniel Passent po latach określił swój związek z artystką jako "pożar we krwi".
– To trwało około 8 – 10 lat. Były przerwy, rozstania. Wyjeżdżaliśmy osobno, również za granicę – mówił w "Imperium kobiet". Opowiadał, że w ich domu panowała "atmosfera twórczej wrażliwości", a Osiecka dużo czytała, była "systematyczna i pracowita".
– Pamiętam, jak razem z małą Agatką, w Falenicy poszliśmy na spacer. Zatrzymaliśmy się u miejscowego kowala w kuźni, który właśnie podkuwał konia. Mała Agatka powiedziała wtedy: "tylko koni żal". Z inspiracji tego stwierdzenia córeczki, Agnieszka napisała właśnie tekst piosenki "Dziś prawdziwych Cyganów już nie ma" z refrenem – "Tylko koni, tylko koni, tylko koni, tylko koni żal" – wspominał.
Kolejny związek Osieckiej
Kiedy Osiecka poznała Zbigniewa Mentzla, o 15 lat młodszego prozaika i eseistę, redakcyjnego kolegę Daniela Passenta, znowu zakochała się bez pamięci. Zostawiła dla niego partnera i córkę, wyprowadziła się z domu. Daniel Passent ciężko przeżył jej odejście.
– Nasze rozstanie było bardzo bolesne. Byłem zrozpaczony. Zostałem z córką sam w tym domu, który zbudowaliśmy na Żoliborzu. Agnieszka uważała, że tak będzie dla Agaty lepiej. Sama wróciła na Saską Kępę, do swojej matki. Nie wiedziałem jak sobie dam radę – mówił dziennikarz w "Imperium Kobiet".
Rany powoli się zabliźniały. Passent wyznał, że po dłuższym czasie relacje jego i Osieckiej "ułożyły się optymalnie". – Agnieszka interesowała się swoją córką. Pomagała mi, sfinansowała remont domu, bywała z nami bardzo często. Nawet kiedy założyłem nową rodzinę, przyjaźniła się z nami – relacjonował po latach.
Z kolei Agata Passent mówiła później: "Przez wiele lat uważałam, że mama zrobiła ogromną przykrość mnie i mojemu tacie. Racjonalnie się z tym pogodziłam, emocjonalnie nie".
W 2010 roku w "Gazecie Wyborczej" nazwała Osiecką "matką dochodzącą". – Tym bardziej kontakty z nią chciałam celebrować, było to dla mnie święto. A ona w to święto się spóźniała, zawalała. Czułam się jako dziecko podwójnie odtrącona. Pierwsze odtrącenie – że nie chciała ze mną mieszkać. Drugie – że nawet jako mama dochodząca wybiera alkohol, nie mnie – mówiła Agata Passent o swojej matce i jej chorobie alkoholowej, którą bardzo przeżył również Daniel Passent.
"Zaspokajałem potrzebę tworzenia domu rodzinnego"
Agnieszka Osiecka i Zbigniew Mentzel byli ze sobą 10 lat. Był to najdłuższy związek poetki. Pisarz zostawił ją w 1988 roku, potem Osiecka związała się z Michałem Kottem, synem krytyka literackiego Jana Kotta, z którym miała wziąć ślub. Do małżeństwa jednak nie doszło. Była jeszcze związana m.in. z reżyserem i pieśniarzem André Hübner-Ochodlo.
Z kolei Daniel Passent poślubił Martę Dobromirską (dziś: Martę Dobromirską-Passent), poznali się w 1980 roku, są razem do dzisiaj. Agata Passent, filolożka niemiecka i felietonistka, zyskała przyszywanego brata – Łukasza Dobromirskiego, syna Marty.
– Kiedy miałam siedem lat, stworzyliśmy drugą rodzinę z żoną taty i moim kochanym przyszywanym bratem Łukaszem, z którym chodziliśmy do jednej podstawówki. Teraz Łukasz jest psychologiem i świetnym facetem – mówiła w rozmowie z Onetem.
Agnieszka Osiecka zmarła w 1997 roku na nowotwór jelita grubego – Daniel Passent i jego żona opiekowali się nią w czasie choroby. Na słowa dziennikarki Bożenny Ulatowskiej: "Kiedyś, ktoś z bliskiego otoczenia Agnieszki, powiedział, że {Marek – red.) Hłasko i Passent, to byli dwaj najważniejsi mężczyźni w jej życiu", odpowiedział, że trudno mu powiedzieć.
– Ja nie miałem takiego wrażenia. Agnieszka wiązała się z wieloma mężczyznami. Po mnie też miała jeszcze życie uczuciowe. Trudno stwierdzić, który z mężczyzn był dla niej najbardziej ważny. Ja może zaspokajałem tę potrzebę tworzenia normalnego domu, domu rodzinnego, z zupą... – stwierdził. Daniel Passent zmarł 14 lutego 2022 roku, miał 83 lata.
Czytaj także:
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!